Markette zam fırtınası: 41 ürünün 28’i cep yaktı
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Şubat ayına ilişkin üretici ve market fiyatlarını mercek altına aldı. Açıklanan veriler, hem tüketici cephesinde hem de üretim tarafında dikkat çeken dalgalanmalara işaret etti. Özellikle sebze fiyatlarında yaşanan sert artışlar ve üretici-market arasındaki makasın açılması, gıda enflasyonu tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
MARKETTE 41 ÜRÜNÜN 28’İNDE ARTIŞ
Şubat ayında market raflarında yer alan 41 ürünün 28’inde fiyat yükselişi yaşanırken, 13 üründe gerileme görüldü. En dikkat çekici artış ise marulda kaydedildi.
Şubat ayında markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 50,3 ile marul oldu.
Maruldaki sert yükselişi yüzde 34,2 artışla sivri biber, yüzde 29,9 ile salatalık, yüzde 18,4 ile kabak ve yüzde 16,3 ile limon izledi. Buna karşılık fiyatı en çok düşen ürün yüzde 14,2 gerilemeyle yeşil soğan oldu. Domates, kuru üzüm, yeşil mercimek ve zeytinyağı da fiyatı düşen ürünler arasında yer aldı.
ÜRETİCİ-MARKET ARASINDAKİ FARK 3 KATI AŞTI
Üretici ile market fiyatları arasındaki uçurum bazı ürünlerde üç katı geçti. En yüksek fark karnabaharda görüldü.
Üretici ile market arasındaki fiyat farkı karnabaharda yüzde 229,7’ye ulaştı.
Karnabaharı marul, kuru soğan ve pırasa takip etti. Üreticide düşük fiyatla satılan ürünlerin markette katlanarak tüketiciye ulaştığı görüldü. Örneğin üreticide 12 lira seviyesinde olan karnabahar markette 40 liranın üzerine çıktı. Benzer tablo marul, kuru soğan ve pırasada da yaşandı. Bu durum, tarladan sofraya uzanan zincirdeki maliyet ve kâr yapısının yeniden tartışılmasına neden oldu.
ÜRETİCİ CEPHESİNDE MARUL ZİRVEDE
Şubat ayında üretici tarafında 33 ürünün 18’inde fiyat artışı, 7’sinde düşüş görülürken 8 üründe değişim yaşanmadı. Üreticide en yüksek artış marulda kaydedildi.
Üreticide fiyatı en fazla yükselen ürün yüzde 49,9 artışla marul oldu.
Marulun ardından sivri biber, patlıcan, salatalık ve maydanoz geldi. Buna karşılık üreticide en sert düşüş yüzde 29 ile karnabaharda görüldü. Kuru soğan, domates, fındık ve patates de fiyatı gerileyen ürünler arasında yer aldı.
ARZ-TALEP DENGESİ FİYATLARI BELİRLEDİ
Bayraktar’ın değerlendirmesine göre fiyat hareketlerinin temelinde üretim planlaması ve arz-talep dengesi bulunuyor. Güz döneminde seralarda salatalık, patlıcan ve sivri biber üretimine ağırlık veren çiftçiler, baharlık sezonda domatese yöneldi. Domatesteki arz artışı fiyatları aşağı çekerken, diğer ürünlerde arzın azalması yükselişi tetikledi.
Kuru soğanda ise yüksek rekolte ve depolama sürecinde yaşanan bozulmalar fiyatları aşağı çekti. Artan hava sıcaklıkları nedeniyle depolardaki ürün kaybını önlemek isteyen üreticiler, soğanı daha düşük fiyatla piyasaya sürmek zorunda kaldı. Bazı bölgelerde etkili olan aşırı yağışlar ise marul arzını daralttı ve fiyatları yukarı taşıdı.
GİRDİ MALİYETLERİNDE YILLIK ARTIŞ DİKKAT ÇEKTİ
Tarım sektöründe maliyet baskısı da devam ediyor. Gübre fiyatlarında hem aylık hem yıllık bazda artışlar kaydedildi. Kompoze, üre ve DAP gübrelerinde yıllık artış oranları yüzde 30’un üzerine çıktı.
Besi ve süt yeminde de yükseliş sürdü. Son bir yılda besi yemi yüzde 34,3, süt yemi ise yüzde 30,1 oranında zamlandı. Elektrik tarifelerinde yıllık artış yüzde 12,8 olurken, tarım ilaçları yüzde 27,8 oranında yükseldi. Mazot fiyatı ise aylık bazda yüzde 5’i aşan artış gösterirken yıllık artış yüzde 26,1’e ulaştı.
Uzmanlara göre üretim maliyetlerindeki bu yükseliş, önümüzdeki aylarda fiyatlara yansımaya devam edebilir.
