Kredilerde sıkı kontrol dönemi başladı: Ek hesap ve ihtiyaç kredilerinde limitler daralıyor

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, kredi piyasasında frene basan yeni düzenlemeleri devreye aldı. Özellikle vatandaşların yoğun şekilde kullandığı kredili mevduat hesapları (KMH) için getirilen yeni sınırlamalar, bankacılık sektöründe önemli bir değişim sürecinin kapısını araladı. “Ek hesap”, “artı para” ve “avans hesap” olarak bilinen uygulamalarda limit artışlarının zorlaşması beklenirken, ihtiyaç ve taşıt kredilerinde de büyüme hızının aşağı çekileceği belirtiliyor.

Bankacılık kaynaklarına göre yeni düzenleme ile birlikte bankalar, hem bireysel müşterilere hem de ticari işletmelere kredi verirken daha sıkı kriterler uygulayacak. Böylece piyasadaki kredi genişlemesinin kontrol altına alınması hedefleniyor.

EK HESAPLARDA BÜYÜME SINIRI YARIYA İNDİRİLDİ

Merkez Bankası’nın attığı adımla birlikte kredili mevduat hesaplarında aylık büyüme sınırı yüzde 2 seviyesinden yüzde 1’e düşürüldü. Bu değişiklik, bankaların müşterilerine yeni KMH limiti tanımlarken ya da mevcut limitleri yükseltirken daha temkinli hareket edeceği anlamına geliyor.

Yeni uygulamanın özellikle maaş müşterileri ve sık sık ek hesap kullanan milyonlarca kişiyi doğrudan etkilemesi bekleniyor.

Finans çevreleri, düzenlemenin kısa vadede tüketici harcamalarını yavaşlatabileceğine dikkat çekiyor. Çünkü son dönemde yüksek enflasyon ve artan yaşam maliyetleri nedeniyle birçok vatandaş günlük nakit ihtiyacını ek hesaplar üzerinden karşılamaya başlamıştı.

İHTİYAÇ VE TAŞIT KREDİLERİNDE DE SIKIŞMA BEKLENİYOR

Sadece KMH tarafında değil, bireysel kredilerde de yeni bir sıkılaşma süreci başladı. Düzenleme kapsamında tüm bireysel kredi türlerinde büyüme limitleri 1 puan aşağı çekildi.

İhtiyaç ve taşıt kredilerinde uygulanan 8 haftalık büyüme sınırı yüzde 4’ten yüzde 3’e indirildi. Ticari kredi tarafında ise KOBİ’lere verilen Türk lirası kredilerinde büyüme sınırı yüzde 5’ten yüzde 4,5’e düşürüldü. KOBİ dışındaki şirketler için uygulanan sınır ise yüzde 3’ten yüzde 2’ye çekildi.

İhracat, yatırım, tarım ve kamu destekli bazı kredi kalemleri ise düzenleme kapsamının dışında tutuldu.

MEVCUT KREDİLER DEVAM EDECEK

Yeni kararların mevcut kullanıcıları doğrudan etkilemeyeceği ifade edildi. Halen kullanılan ek hesaplar ve devam eden taksitli artı para işlemleri mevcut koşullarıyla sürecek.

Ancak yeni limit tahsislerinde ve limit yenilemelerinde bankaların daha seçici davranması bekleniyor. Finans uzmanları, bazı müşterilerin mevcut limitlerinde aşağı yönlü güncellemelerle karşılaşabileceğini belirtiyor.

Bankaların artan maliyetler nedeniyle özellikle düşük gelir grubundaki müşterilere yönelik kredi politikalarını yeniden şekillendirebileceği değerlendiriliyor.

KMH FAİZLERİ YÜKSEK SEVİYESİNİ KORUYOR

Kredili mevduat hesaplarında uygulanan maliyetler de dikkat çekmeye devam ediyor. Mevcut uygulamada aylık akdi faiz oranı yüzde 4,25 seviyesinde bulunurken, gecikmeye düşen hesaplarda bu oran yüzde 4,55’e kadar çıkıyor.

Bunun yanında Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) ile Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) kesintileri de maliyetleri artırıyor. Böylece vatandaşın cebinden çıkan toplam tutar nominal faiz oranlarının üzerine yükseliyor.

Uzmanlar, kısa süreli nakit ihtiyacı için kullanılan ek hesapların uzun vadede ciddi maliyet oluşturabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.

KMH KULLANIMI 848 MİLYAR LİRAYI AŞTI

Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi’nin mart ayına ilişkin verileri, kredili mevduat hesaplarındaki hızlı büyümeyi ortaya koydu. Verilere göre 32,3 milyon banka müşterisi KMH kullanırken, toplam kullanım tutarı 848 milyar liraya ulaştı.

Geçen yıl aynı dönemde 518 milyar lira seviyesinde bulunan kullanım hacmi, bir yılda yüzde 63,7 oranında artış gösterdi. Kişi başına ortalama kullanım miktarı ise 26 bin 248 liraya çıktı.

Ekonomistler, bu yükselişin vatandaşların kredi kartı ve ek hesaplara daha bağımlı hale geldiğini gösterdiğini ifade ediyor.

ZORUNLU KARŞILIK ŞARTI DEVREYE ALINDI

Merkez Bankası’nın yeni düzenlemesinde dikkat çeken bir diğer unsur ise zorunlu karşılık uygulaması oldu. Buna göre bankalar, belirlenen yüzde 1’lik KMH büyüme sınırını aşmaları halinde aşan tutar kadar Türk lirasını Merkez Bankası’nda bloke etmek zorunda kalacak.

Bu durum bankaların maliyetlerini artıracağı için kredi limitleri konusunda daha kontrollü hareket edilmesi bekleniyor.

Merkez Bankası böylece kredi genişlemesini yavaşlatarak piyasadaki fazla likiditeyi sınırlandırmayı hedefliyor.

KREDİ PİYASASINDA YENİ DÖNEM BAŞLADI

Ekonomide sıkı para politikası süreci devam ederken, kredi büyümesine yönelik yeni adımların önümüzdeki dönemde de sürebileceği belirtiliyor. Finans çevreleri, bankaların kredi dağıtım süreçlerinde daha detaylı risk analizi yapacağını ve özellikle tüketici kredilerinde daha seçici davranacağını öngörüyor.

Yeni düzenlemelerle birlikte hem bireysel tüketicilerin hem de işletmelerin finansmana erişim koşullarında daha kontrollü bir döneme girildiği değerlendiriliyor.