Mevduat faizleri rekor kırdı: Kazançlar konut ve otomobile gitti
Türkiye’de 2023 ortasından itibaren uygulanan sıkı para politikası, TL mevduat faizlerini tarihi seviyelere taşıdı. Yüksek reel faizler yatırımcıya önemli kazançlar sağladı ancak bu getirinin tamamı tasarrufta kalmadı. Faiz gelirlerinin yaklaşık 300 milyar liralık bölümü tasarruftan çıkarak konut ve araç alımlarına yöneldi.
BEKLENEN KAZANÇ GERÇEKLEŞMEDİ
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, 2024 Ağustos’unda 4,5 trilyon lira olan gerçek kişi TL mevduatları, 2025 Ağustos’unda 8,5 trilyon liraya çıktı. Ancak Pusula Portföy Yönetim Kurulu Danışmanı İris Cibre’nin hesaplamalarına göre, bu dönemde uygulanan ortalama faizle mevduatların bileşik getirisi %60 seviyesinde olmalıydı. Bu hesaba göre mevduatların 10,3 trilyon liraya yükselmesi beklenirken artış %32,4’te kaldı ve arada 1,7 trilyon liradan fazla fark oluştu.
PARANIN BİR KISMI FONLARA KAYDI
Cibre’nin analizine göre yatırımcıların bir bölümü faiz getirisini para piyasası fonlarına ve döviz fonlarına yönlendirdi. Para piyasası fonları geçen yıl 986,8 milyar liradan 2,1 trilyon liraya çıkarak beklenenin 539 milyar lira üzerinde büyüdü. Döviz fonları ise 1,2 trilyondan 2,4 trilyon liraya yükseldi. Buna rağmen, yaklaşık 281 milyar liralık bir net tasarruf kaybı doğrudan harcamalara gitti.
KONUT VE ARAÇ SATIŞLARINDA PATLAMA
Söz konusu harcamanın büyük kısmı konut ve otomotiv piyasasında kendini gösterdi. TÜİK verilerine göre son bir yılda konut satışları %12,4 arttı. Peşin alımlarda %8’lik artış olurken, kredili satışlar %60’ın üzerinde sıçradı. Ocak-Temmuz döneminde toplam konut satışları geçen yıla göre %24,2 yükseldi. Otomotiv tarafında ise özellikle lüks segmentte dikkat çekici artışlar yaşandı; bazı modellerde satışlar 2-3 katına çıktı.
ALIM GÜCÜ DAĞILIMI DEĞİŞTİ
Cibre, faiz getirilerinin yeniden tasarrufa dönmediğini, tam tersine yüksek reel faizle kazanç sağlayan dar bir kesimin tüketim harcamalarını artırdığını belirtti. Bu süreçte kredili alımların da hızlandığına dikkat çeken Cibre, bireysel kredi artışının %46, para arzının ise %36 yükseldiğini vurguladı. Bu tablo, bir yandan tasarrufların zayıfladığını, diğer yandan konut ve araç piyasasının faiz gelirleriyle desteklendiğini ortaya koydu.
