MİLLİ UZAY PROGRAMLARI: HANGİ ÜLKE UZAYDA NE YAPIYOR?

Türkiye'nin Milli Uzay Programı, Cumhurbaşkanlığı Millet Kongre ve Kültür Merkezi'nde Salı akşamı tanıtılacak.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın daha önce müjdesini verdiği "Milli Uzay Programı"nın tanıtımında 'Uzay insanı' yetiştirmenin yanı sıra fırlatma sistemi, altyapı gibi somut projelerin açıklanması ve Milli Uzay Programı'nın 10 yıllık vizyonunun duyurulması bekleniyor.

Türkiye’de milli uzay programı hazırlamak ve bu çerçevede projeleri uygulamak üzere Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle Uzay Ajansı 13 Aralık 2018’de kurmuştu.

Ocak 2019'da yapılan ilk toplantıda ise Milli Uzay Programı'nın yol haritası oluşturulmuştu.

Kızıl Gezegen’de “trafik” bu ay yoğun olacak

Dünyada pek çok ülke son yıllarda ulusal uzay programlarını geliştirirken, bu alandaki yatırımlarını da hızla artırıyor. 

Uzayla ilgili yatırım ve araştırmalarda özellikle Mars’a yönelik misyonlar dikkat çekiyor.

Kızıl Gezegen yalnızca bu ay üç ayrı yeni misafirini ağırlayacak. ABD,Çin ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) tarafından geçen yıl Mars’a gönderilen üç ayrı uzay aracının Şubat ayı içinde hedefine ulaşması bekleniyor.

İnsansız uzay araçları, güneş sisteminin gizemlerini çözmeye ve Mars'ı dünya dışı yaşam belirtileri için taramaya odaklanacak.

Amerikan Uzay ve Havacılık Dairesi NASA da uzun zamandır planladığı Mars yolculuğu için geri sayıma geçti. Mars’ta yaşamın izlerini sürmek üzere yola çıkan bir ton ağırlığındaki Perseverance adlı araç, 18 Şubat’ta canlı yayın ile Mars'a iniş yapacak.

Ülkeler arası rekabet dünya dışına taştı

Dünyanın en güçlü uluslarının artık dünyanın ötesinde de hakimiyet kurmak üzere birbirleriyle rekabet ettiklerini belirten uzmanlar, Mars girişimlerinin yeni jeopolitik uzay yarışında en son dönüm noktası olduğu görüşünde. 

Uzayda rekabetin giderek kızıştığı ifade edilirken, "Mars'a bir ay içinde üç ayrı misyonun ulaşmasının tarihte eşi benzeri olmadığı” ifade ediliyor.

Her bir uzay misyonunun farklı yetenekleri ve hedefleri bulunurken, dünyadaki rekabetleri son yıllarda artan ABD ve Çin’in uzay misyonları daha çok Mars'a keşif gezilerini içerirken, BAE ise bir yörünge aracılığıyla yukarıdan keşfe odaklanmış durumda.

BAE’ye ait uzay aracının önümüzdeki hafta Mars’ın yörüngesine varması beklenirken, bu durum Körfez bölgesi için uzay araştırmalarında yeni bir sayfa açacak.

BAE’nin “Umudu”

BAE, Milli Uzay Ajansı'nın uzaydaki ilk misyonuna Arapçada "umut" anlamına gelen “Amal” ismini vermişti.

Amal, Mars'ta bir yıla tekabül eden 687 gün boyunca kızıl gezegen hakkında bilgi toplayacak ve dört mevsim boyunca gezegenin hava durumunu inceleyecek. 

BAE her ne kadar milli uzay programı kapsamında önemli yatırımlar ve çalışmalar yapsa da Mars’a gönderilen misyon tam anlamıyla milli değil.

ABD'de inşa edilen uzay aracının fırlatılması Japonya'da yapıldı. Ülke kendi kaynaklarıyla ve mühendisleriyle tamamen yerli bir program yürütmek için yoğun bir çaba içinde.

Ulusal Uzay Programı’nı 12 Nisan 2017 tarihinde açıklayan BAE, bu çerçevede uzay araştırmalarında uzmanlaşmış yerli kadrolar yetiştirmeyi planlıyor. Körfez ülkesi bu yıl Mars’a ulaşmayı, 2117 yılına kadar ise kızıl gezegende ilk yerleşimi inşa etmeyi amaçlıyor.

2018’de 383 milyon dolar harcadı

Uzayın, ekonomik büyümenin itici gücü olarak BAE ekonomisinde önümüzdeki 50 yıl içinde önde gelen sektörlerden biri olması bekleniyor

Uzay yatırımları ile ilgili uluslararası danışmanlık şirketi Eurocontrol’un verilerine göre BAE, 2018 yılında uzaya 383 milyon dolar para harcadı.

Bu rakamın, ABD’nin yaptığı yaklaşık 41 milyar dolar veya Hindistan’ın 1.5 milyar dolarlık harcamanın yanında ufak kalsa da Kanada başta olmak üzere pek çok ülkeye göre daha yüksek olduğu kaydediliyor.

ABD-Çin rekabeti uzaya taşındı

Çin Ulusal Uzay İdaresi’nin de Tianwen-1 veya Questions to Heaven (Cennete Sorular) isimli bir Mars misyonu bulunuyor.

Misyonun, NASA’nın Perseverance aracının Kızıl Gezegene varmasından sekiz gün önce, yani 10 Şubat'ta yörüngeye yerleşmesi bekleniyor. 

Çinli uzay aracının Mayıs ayında ise Mars’ın en büyük krateri olan Utopia Planitia’ya zorlu bir iniş yapması ve ardından ülkenin altı tekerlekli, güneş enerjisiyle çalışan keşif robotunu çıkarması bekleniyor.

Yaklaşık 240 kg ağırlığındaki keşif aracı, takip eden üç ay boyunca Kızıl Gezegenin yüzeyini tarayarak, jeolojisini inceleyecek ve yüzeyin altında yaşam belirtileri içerebilecek su noktalarını araştıracak.

Şayet her şey planlandığı gibi giderse söz konusu misyon Çin’i, ABD’den sonra Mars'a başarılı bir şekilde araç indirerek gezegenin yüzeyinde uzun süreli araştırma görevi yürütecek ikinci ülke yapacak.

Böylelikle ABD ve Çin arasında dünyada devam eden rekabet Mars’a da taşınmış olacak.

Haber: Feyza Gümüşlüoğlu