Orta Doğu gerilimi kömür fiyatlarını da yükseltti
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve İran’ın misillemeleriyle tırmanan gerilim, küresel enerji piyasalarında zincirleme fiyat artışlarını tetiklerken kömür fiyatlarında da güçlü yükselişe yol açtı.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol ve doğal gaz arzına yönelik endişeler gaz fiyatlarını yükseltirken artan sevkiyat maliyetleri ve taşımacılıktaki gecikmeler kömür fiyatlarının da yükselmesine neden oldu. Bu gelişmeler küresel ölçekte referans kabul edilen Newcastle ve Rotterdam kömür piyasalarında sert fiyat artışlarını beraberinde getirdi.
Asya’da referans kabul edilen Newcastle kömür vadeli işlemleri 27 Şubat’ta ton başına 115,80 dolardan kapanmıştı. Fiyat 9 Mart’ta 138 dolara kadar yükselerek Aralık 2024’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Newcastle piyasasında 10 Mart kapanış fiyatı ise ton başına 133,65 dolar oldu.
Avrupa’da referans kabul edilen API2 Rotterdam kömür fiyatı da 27 Şubat’ta ton başına 106 dolar seviyesindeyken 9 Mart’ta 132 dolara yükseldi. Bu seviye Mayıs 2023’ten bu yana görülen en yüksek fiyat oldu. Rotterdam piyasasında 10 Mart kapanışı ton başına 121 dolar olarak kaydedildi.
Ember Türkiye ve Kafkaslar Bölge Lideri Ufuk Alparslan, doğal gaz fiyatlarındaki keskin artışın kömür fiyatlarını da yukarı çektiğini belirtti. Mart ayında Avrupa Birliği’nde doğal gaz santrallerinde üretilen elektriğin maliyetinin yüzde 51 arttığını ifade eden Alparslan, gazdan elektrik üretimi pahalılaştıkça üreticilerin kömüre yönelme eğilimi gösterdiğini söyledi.
Alparslan, bu durumun kömürün stratejik öneminin arttığını göstermediğini, daha çok fosil yakıt piyasalarındaki dalgalanmanın bir sonucu olduğunu belirtti. Geçen yıl kömürden elektrik üretiminin kömüre bağımlı ülkelerde bile gerilediğine dikkat çeken Alparslan, Çin, Hindistan, Almanya ve Polonya’da kömür bazlı üretimde düşüş yaşandığını ifade etti.
Ulusal Enerji Analizi Merkezi araştırmacısı Lars Schernikau ise kömür fiyatlarındaki artışta doğal gaz fiyatlarının yükselmesinin yanı sıra sevkiyat rotalarının uzaması ve yakıt maliyetlerindeki artış nedeniyle navlun giderlerinin yükselmesinin etkili olduğunu söyledi.
Schernikau, kömürün birçok ülkede düşük maliyetli ve güvenilir bir elektrik üretim kaynağı olmaya devam ettiğini belirterek enerji sistemlerinde farklı kaynaklardan oluşan dengeli bir portföyün önemine dikkat çekti.
