Ortadoğu'da felaket senaryoları: İsrail-İran savaşı dünyayı nasıl etkiler?

İsrail ile İran arasında tansiyonun giderek yükselmesi, yalnızca Ortadoğu’yu değil tüm dünyayı etkileyebilecek ciddi tehditleri de beraberinde getiriyor. İngiliz kamu yayıncısı BBC, gerilimin kontrolsüz bir savaşa dönüşmesi durumunda beş olası ‘en kötü senaryoyu’ masaya yatırdı. İşte çatışmanın büyümesi durumunda dünya kamuoyunun karşı karşıya kalabileceği en riskli gelişmeler:

ABD SAVAŞA ÇEKİLEBİLİR Her ne kadar Washington yönetimi İsrail’in İran’a yönelik saldırılarında rol almadığını vurgulasa da, Tahran yönetimi bu saldırılarda ABD’nin örtülü onayı olduğunu düşünüyor. Bu nedenle İran’ın bölgede Amerikan hedeflerini vurabileceği ihtimali güçleniyor. Özellikle Irak’taki Amerikan üsleri, Körfez’deki hava kuvvetleri merkezleri ve diplomatik temsilcilikler risk altında. ABD’nin bazı askeri personelini bölgeden çekmesi bu tehditlerin ciddiyetini gösteriyor. İran’ın saldırılarında Amerikalıların yaşamını yitirmesi, Washington’ı kaçınılmaz olarak çatışmanın doğrudan tarafı hâline getirebilir. Bu durum, İsrail ile İran arasındaki gerilimi küresel boyuta taşıyabilir. KÖRFEZ ÜLKELERİ DE ÇATIŞMAYA SÜRÜKLENEBİLİR BBC’ye göre, İran eğer İsrail’e yönelik saldırılarında istediği sonucu alamazsa, ABD’ye destek veren Körfez ülkeleri hedef hâline gelebilir. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, hem enerji altyapıları hem de ABD üsleri nedeniyle doğrudan risk altında. İran’ın geçmişte bu bölgelere yönelik gerçekleştirdiği saldırılar hâlâ hafızalarda. Bu ülkelerin hedef alınması hâlinde, ABD ve İsrail’in Körfez’e askeri destek vermesi gündeme gelebilir. Böyle bir gelişme ise bölgesel çatışmanın çok uluslu bir savaşa dönüşmesi anlamına gelir. İRAN’IN NÜKLEER HAMLESİ TEHLİKELİ BİR SÜRECE SÜRÜKLEYEBİLİR İsrail’in son saldırılarında İran’ın nükleer tesislerini hedef aldığı bildirildi. Ancak uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen durdurulamaması, Tahran’ı nükleer kapasiteyi hızla artırma yoluna itebilir. BBC’nin analizine göre, İran, caydırıcılık için nükleer silah kapasitesine yönelirse bölgedeki dengeler tamamen altüst olabilir. İsrail’in buna vereceği tepki ise yeni bir saldırı dalgası olabilir. Bu senaryo, bölgeyi uzun süreli bir kriz sarmalına sokabilir. KÜRESEL EKONOMİK ŞOK KAPIDA OLABİLİR Ortadoğu’daki yeni bir savaşın dünya ekonomisine etkisi kaçınılmaz. Petrol fiyatlarının zaten yüksek seyrettiği bu dönemde Hürmüz Boğazı’nın kapanması, küresel enerji arzında büyük bir kesintiye yol açabilir. Buna paralel olarak, Yemen’deki Husilerin Kızıldeniz’deki ticaret yollarına yeniden saldırması durumunda, deniz taşımacılığında yeni aksaklıklar yaşanabilir. Bu gelişmeler, dünya genelinde enflasyonun tırmanmasına ve ekonomilerin daha da baskı altına girmesine neden olabilir. İRAN’DA İKTİDAR BOŞLUĞU: YENİ BİR LİBYA MI? BBC’nin dikkat çektiği bir diğer senaryo ise İsrail’in uzun vadede İran rejimini devirmeyi amaçlaması. Eğer bu hedef gerçekleşirse, geride kim tarafından doldurulacağı belirsiz büyük bir boşluk kalabilir. İran’da yaşanabilecek olası bir rejim değişikliği, tıpkı Irak ya da Libya örneklerinde olduğu gibi, ülkeyi iç savaşa sürükleyebilir. Böyle bir tablo ise hem bölgesel hem de küresel güvenlik için yeni riskleri beraberinde getirebilir.