Paris’te kritik buluşma: ABD ve Çin ticaret savaşını durdurabilecek mi?

ABD ile Çin arasında son yıllarda inişli çıkışlı seyreden ekonomik ilişkilerde yeni bir diplomatik temas başlıyor. Dünyanın en büyük iki ekonomisinin üst düzey temsilcileri, ticaret gerilimlerini kontrol altında tutmak ve olası krizleri önlemek amacıyla Fransa’nın başkenti Paris’te bir araya geliyor. Görüşmelerin, ay sonunda ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında Pekin’de yapılması planlanan kritik zirveye zemin hazırlaması bekleniyor.

Toplantıya ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ile Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng başkanlık edecek. Tarafların gündeminde gümrük vergileri, nadir toprak elementlerinin ticareti, teknoloji ihracatı üzerindeki kısıtlamalar ve tarım ürünleri alımları gibi küresel ekonomi açısından kritik başlıklar bulunuyor.

KÜRESEL EKONOMİNİN İKİ DEVİ PARİS’TE BULUŞUYOR

ABD ve Çin temsilcileri, görüşmeler için Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü’nün (OECD) Paris’teki merkezinde bir araya gelecek. 38 gelişmiş ekonominin yer aldığı bu kuruluşun üyesi olmayan Çin, kendisini hâlâ gelişmekte olan bir ekonomi olarak tanımlıyor.

Toplantıya ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer’in de katılması planlanıyor. Görüşmeler, geçen yıl Avrupa’nın farklı şehirlerinde düzenlenen ve iki ülke arasındaki ticari gerginliği azaltmayı hedefleyen diplomatik temasların devamı niteliğinde olacak.

ABD ve Çin arasındaki yeni Paris görüşmeleri, Trump ile Xi Jinping arasında planlanan zirve öncesinde ticari ilişkilerde tansiyonu düşürmeyi hedefliyor.

TİCARET GERİLİMİ VE STRATEJİK MADENLER MASADA

Paris’te yapılacak görüşmelerde en kritik başlıklardan biri, ABD’nin Çin ürünlerine uyguladığı gümrük tarifeleri ile Çin’in nadir toprak elementleri ihracatı olacak. Çin, bu stratejik minerallerin küresel üretiminde büyük paya sahip olması nedeniyle özellikle teknoloji ve savunma sanayii için kritik bir tedarikçi konumunda bulunuyor.

ABD tarafı, yüksek teknoloji ekipmanlarına yönelik ihracat kısıtlamalarını sürdürürken Çin’in nadir toprak elementleri üzerindeki ihracat kontrolünü gevşetmesini istiyor. Ayrıca Çin’in ABD’den daha fazla tarım ürünü satın alması da Washington yönetiminin öncelikleri arasında yer alıyor.

Uzmanlara göre Paris’teki görüşmelerden büyük bir ticaret anlaşması çıkması beklenmese de taraflar ilişkilerde yeni bir kırılmanın önüne geçmeyi hedefliyor.

ORTA DOĞU KRİZİ VE PETROL FİYATLARI DA GÜNDEMDE

Görüşmelerde küresel enerji piyasasını etkileyen Orta Doğu’daki gelişmelerin de ele alınması bekleniyor. ABD ile İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarının ardından petrol fiyatlarında yaşanan yükseliş ve Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik riskleri, iki ülkenin ekonomik hesaplarını doğrudan etkiliyor.

Çin, petrol ithalatının yaklaşık yüzde 45’ini Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriyor. Bu nedenle bölgede yaşanabilecek bir kesinti, Pekin açısından ciddi bir enerji güvenliği sorunu oluşturabilir.

ABD yönetimi ise piyasadaki arz sıkıntısını hafifletmek için Rus petrolünün denizde bekleyen tankerlerden satışına 30 günlük yaptırım muafiyeti tanımıştı.

Küresel enerji piyasasını sarsan Orta Doğu krizi ve Hürmüz Boğazı’ndaki riskler de Paris görüşmelerinin önemli başlıkları arasında yer alıyor.

TRUMP–XI ZİRVESİ İÇİN HAZIRLIK

Paris’te yapılacak temaslar, Ekim 2025’te Güney Kore’nin Busan kentinde imzalanan ticaret ateşkesinin uygulanma sürecini de gözden geçirme fırsatı sunacak.

Söz konusu anlaşma kapsamında ABD, Çin’den ithal edilen bazı ürünlerde gümrük vergilerini düşürmüş, Çin ise nadir toprak elementleri üzerindeki sıkı ihracat kontrollerini geçici olarak gevşetmişti. Ayrıca Pekin yönetimi, ABD’den büyük miktarda soya fasulyesi satın almayı kabul etmişti.

Anlaşmaya göre Çin’in 2025 pazarlama sezonunda 12 milyon ton, 2026 sezonunda ise yaklaşık 25 milyon ton ABD soya fasulyesi ithal etmesi planlanıyor.

Ancak ABD’li havacılık ve yarı iletken sektörleri, bazı kritik nadir elementlerin tedarikinde hâlâ ciddi sıkıntılar yaşandığını dile getiriyor. Özellikle jet motorlarında kullanılan ve yüksek sıcaklığa dayanıklı kaplamalarda tercih edilen yttrium gibi minerallerde arz sorunu devam ediyor.

YENİ TİCARET SORUŞTURMALARI GERİLİM YARATABİLİR

Paris görüşmelerinin gündeminde ABD’nin başlattığı yeni ticaret soruşturmaları da bulunuyor. Washington yönetimi, Çin’in de aralarında bulunduğu 15 büyük ticaret ortağı hakkında “aşırı üretim kapasitesi” ve “haksız ticaret uygulamaları” gerekçesiyle inceleme başlatmış durumda.

Bu soruşturmalar, ABD’nin ilerleyen aylarda yeni gümrük tarifeleri uygulamasına yol açabilir.

ABD Yüksek Mahkemesi’nin Trump yönetiminin bazı küresel tarifelerini yasa dışı bulmasının ardından Washington yönetimi farklı ticaret yasalarını kullanarak yeni tarifeler getirmeye başlamıştı.

Pekin yönetimi ise söz konusu soruşturmaları sert şekilde eleştirerek gerektiğinde karşılık vereceğini açıkladı.

Çin devlet medyası China Daily’de yayımlanan bir başyazıda, ABD’nin tek taraflı ticaret hamlelerinin müzakereleri zorlaştırdığı belirtilirken iki ülke arasındaki diyaloğun sürdürülmesinin küresel ekonomi için kritik olduğu vurgulandı.