Plastik krizi kapıda: Hürmüz gerilimi PET üretimini durma noktasına getirdi
ABD başta olmak üzere küresel plastik ambalaj üreticileri, Orta Doğu’daki savaşın etkisiyle ciddi bir maliyet ve tedarik baskısıyla karşı karşıya kaldı. Gazlı içecek şişelerinden gıda kaplarına, poşetlerden otomotiv parçalarına kadar geniş bir üretim yelpazesi, kritik hammaddelere erişimde yaşanan sıkıntılar nedeniyle zor bir döneme girdi.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ PET ÜRETİMİNİ SEKTEYE UĞRATTI
İran merkezli gerilim ve çatışmaların etkisiyle Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların büyük ölçüde durması, petrokimya zincirinin temel yapı taşlarını doğrudan etkiledi. Monoetilen glikol (MEG) ve saflaştırılmış tereftalik asit (PTA) üreticileri, üretim ve sevkiyat süreçlerinde yaşanan aksaklıklar nedeniyle “mücbir sebep” ilan etmeye başladı.
MEG ve PTA olmadan PET üretimi fiilen durma noktasına geliyor. Bu durum, dünya genelinde en yaygın kullanılan plastik türlerinden biri olan PET’in arzında ciddi bir daralma anlamına geliyor.
PET; şeffaf, dayanıklı ve su geçirmez yapısıyla özellikle gıda ambalajlarında, tekstil ürünlerinde ve otomotiv sektöründe kritik bir rol oynuyor. Tüketicilerin günlük yaşamda neredeyse her temas ettiği ambalajın temelinde bu malzeme bulunuyor.
ASYA VE AVRUPA’DA FİYAT ŞOKU BAŞLADI
Sektördeki ilk kırılmalar Asya pazarında hissedilmeye başladı. Güney Kore’de çöp poşetlerinden hazır gıdalara kadar birçok ürünün fiyatı artarken, üreticiler artan hammadde maliyetlerini doğrudan tüketiciye yansıtmaya başladı.
Avrupa’da ise durum farklı değil. Bölgedeki üreticiler, Orta Doğu kaynaklı petrokimya girdilerine yüksek bağımlılık nedeniyle temizlik ürünlerinden lastik sanayisine kadar geniş bir alanda fiyat artışına gitmeye başladı. Avrupa Birliği’nin, kullanılmayan şarap stoklarını etanol üretimine yönlendirmesi ise alternatif hammadde arayışının somut bir göstergesi olarak öne çıkıyor.
ABD’DE MALİYETLER HIZLA YÜKSELİYOR
ABD’de etilen, metanol ve polimer bazlı hammaddelerin spot fiyatlarında sert yükselişler kaydedildi. Büyük üreticilerden bazıları fiyat artışlarını hızlandırırken, yeni zam dalgalarının da yolda olduğu belirtiliyor.
Plastik reçine fiyatlarına yapılan artışların kısa sürede iki katına çıkması, sektörün maliyet baskısını açıkça ortaya koyuyor.
Sektör temsilcileri, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması halinde bile petrokimya akışlarının normale dönmesinin aylar sürebileceğini ifade ediyor. Bu süreçte üreticilerin stok yönetimi ve alternatif tedarik kaynaklarına yönelmesi kritik hale gelmiş durumda.
MARKET RAFINA YANSIYAN ETKİ: ZAMLAR KAPIDA
Uzmanlara göre krizin etkisi kısa sürede tüketiciye yansıyacak. Özellikle paketli gıdalar, dondurulmuş ürünler ve protein bazlı ürünlerde fiyat artışları ilk etapta hissedilecek.
Ambalaj maliyetlerinin bir ay içinde yüzde 5, devam eden senaryoda ise bazı ürünlerde yüzde 20’ye kadar artabileceği öngörülüyor.
Basit bir atıştırmalık paketinden günlük tüketim ürünlerine kadar hemen her kalemde fiyat baskısının artması bekleniyor. Küresel plastik tedarik zincirindeki bu kırılma, yalnızca sanayiyi değil doğrudan tüketici harcamalarını da etkileyecek yeni bir maliyet dalgasının habercisi olarak görülüyor.
