RUS AŞISI AB’DE YENİ BİR ÇATLAK ENDİŞESİ YARATIYOR
Avrupa Birliği’ne (AB) üye 27 ülkede koronavirüs aşılarını yaygınlaştırmak için mücadele sürerken, Rusya'nın Covid-19 aşısı AB’de yeni bir çatlak riski yaratıyor.
Doğu Avrupa’dan Çek Cumhuriyeti, Avusturya, Macaristan ve Slovakya’nın, Rus menşeli Sputnik aşısının tedarik edilmesi ve dağıtılmasıyla ilgilendiğini açıklaması birliğin aşı alanındaki ortak mücadelesine gölge düşürdü.
Çek Cumhuriyeti Başbakanı Andrej Babis, hafta sonu yaptığı açıklamada, ülkesinin Sputnik V aşısını AB'ye bağlı Avrupa İlaç Ajansı’nın (EMA) onayı olmadan da kullanmaya başlayabileceğini söyledi.
Daha önce de Avusturya Başbakanı, Sputnik aşısının dağıtımıyla ilgili Rusya Devlet başkanı Putin ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirmişti.
AB üyesi Macaristan, Ocak ayında EMA omayını es geçerek Rus aşısını satın alan ilk Avrupa ülkesi olmuştu. Ülkeye önümüzdeki üç ay içinde 2 milyon doz Sputnik V aşısının tedarik edilmesi bekleniyor.
Slovakya ise Pazartesi günü Macaristan’dan sonra Sputnik aşısını satın aldığını açıklayan ikinci Avrupa ülkesi oldu.
Doğu Avrupa ülkelerinin Rus aşısına rağbetinin, AB’nin aşı uygulamasındaki yavaşlıktan kaynaklandığı belirtilirken, siparişlerin İngiltere ve ABD dahil diğer pek ülkeden sonra gelmesi tepki çekmişti.
Üretim sorunları ve ağır bürokrasinin yanı sıra bazı ülkelerde aşı konusundaki tereddütlerin de yaygın aşılama sürecini sekteye uğrattığı ifade ediliyor.
Yeni bir siyasi kriz kapıda mı?
AB, Rusya’dan aşı satın alan üye ülkeler için resmi seviyede bir tepki göstermese de, Avrupa Komisyonu daha önce EMA onayı olmadan Rus aşısının kullanımına karşı Macaristan'ı uyarmıştı.
Komisyon sözcüsü Kasım ayında Reuters'e yaptığı açıklamada, AB üyesi bir ülkenin vatandaşlarına EMA onayı olmadan başka bir ülkenin aşısını uygulamasına yönelik bazı soru işaretleri olduğunu belirtmiş, bunun halkın aşılamaya olan güvenine zarar verebileceğini söylemişti.
Öte yandan Macaristan’ın sağcı lideri Viktor Orban’ın son yıllarda hükümetin artan otoriterliği gerekçesiyle AB yönetimi ile çeşitli anlaşmazlıklar yaşamasının, ülkenin Rus aşısı konusundaki kararına zemin hazırladığı değerlendirmesi de yapılıyor.
AB uzmanları, aşı kararını Orban’ın bir süredir devam eden “Rusya ve Çin’le yakınlaşma, AB’den uzaklaşma” eğiliminin parçası olarak değerlendiriyor.
Doğu Avrupa ülkelerinin Rus aşısını tercih etmesi yalnızca sağlık alanında verilen bir karar olarak değil bir “dış politika mesajı” olarak kabul edilirken, uzun vadede “aşı diplomasisinin” birlik içinde ciddi bir siyasi çatlağa ve gerginliğe yol açıp açmayacağı merak konusu.
