Sağlık personeline nöbet ücreti sınırı iptal edildi
Sağlık çalışanlarının nöbet ücretlerine getirilen üst sınırla ilgili uzun süredir tartışılan düzenleme hakkında önemli bir yargı kararı çıktı. Anayasa Mahkemesi, sağlık personelinin belirli saatlerin üzerindeki nöbetleri için ücret ödenmesini engelleyen hükmün Anayasa’ya aykırı olduğuna hükmetti. Karar, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
NÖBET ÜCRETİ SINIRLAMASI MAHKEMEYE TAŞINMIŞTI
Çanakkale 2. İdare Mahkemesi, önüne gelen bir davayı değerlendirirken 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 33. maddesinde yer alan bir düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı buldu. Söz konusu hüküm, 5947 sayılı kanunla yapılan değişiklik kapsamında sağlık çalışanlarının nöbet ücretlerinin belirli saatlerle sınırlandırılmasını öngörüyordu.
Bu düzenlemeye göre aile sağlığı merkezleri ile toplum sağlığı merkezlerinde ayda 60 saatten fazla nöbet tutulsa bile ödeme yapılmıyordu. Diğer sağlık kuruluşlarında ise bu sınır 130 saat olarak belirlenmişti. Mahkeme, bu sürelerin üzerinde yapılan nöbetlerin ücretlendirilmemesinin ciddi hak ihlalleri doğurduğunu belirterek konuyu Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı.
HUKUK DEVLETİ VE ZORLA ÇALIŞTIRMA YASAĞI VURGUSU
Başvuruda, sağlık çalışanlarının yoğun çalışma koşulları içinde uzun saatler nöbet tutmak zorunda kaldığı vurgulandı. Ancak belirlenen üst sınırın aşılması durumunda herhangi bir ücret ödenmemesinin çalışanlar açısından adaletsiz bir durum yarattığı ifade edildi.
Ayrıca bu düzenlemenin hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığı ve çalışanların emek karşılığını alamamasına yol açtığı savunuldu. Başvuruda, ücret ödenmeden çalıştırılmanın zorla çalıştırma yasağıyla çeliştiği ve çalışanların mülkiyet hakkını da zedelediği ileri sürüldü.
ANAYASA MAHKEMESİ HÜKMÜ İPTAL ETTİ
Anayasa Mahkemesi, yapılan başvuruyu inceleyerek söz konusu düzenlemenin Anayasa’nın 18. maddesinde yer alan “zorla çalıştırma yasağı” ile bağdaşmadığı sonucuna vardı.
Yüksek Mahkeme, sağlık çalışanlarının belirlenen sürelerin üzerinde tuttukları nöbetler için ücret ödenmemesini öngören hükmü Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.
Mahkeme kararında, nöbet hizmetinin sağlık sisteminin önemli bir parçası olduğu ancak bu hizmetin karşılıksız bırakılmasının çalışanlar açısından ağır bir yük oluşturduğu belirtildi.
Kararda, belirlenen saat sınırının üzerinde çalışmaya rağmen ücret ödenmemesinin sağlık çalışanlarına orantısız bir külfet yüklediği vurgulandı.
KARARIN GEREKÇESİ AÇIKLANDI
Yüksek Mahkeme kararında, itiraz konusu kuralın sağlık personelinin yaptığı fazla nöbetleri ücret kapsamı dışında bıraktığını belirtti. Bu durumun çalışanların emeğinin karşılığını alamamasına neden olduğu ifade edildi.
Mahkeme ayrıca kamu hizmetinin yürütülmesi için gerekli olan nöbet uygulamasının, çalışanların haklarını ihlal edecek şekilde düzenlenemeyeceğini vurguladı.
Anayasa Mahkemesi, söz konusu hükmün Anayasa’nın 18. maddesinde yer alan zorla çalıştırma yasağını ihlal ettiğine hükmederek düzenlemenin iptaline karar verdi.
SAĞLIK ÇALIŞANLARI İÇİN ÖNEMLİ EMSAL KARAR
Karar, özellikle hastaneler, aile sağlığı merkezleri ve toplum sağlığı merkezlerinde görev yapan sağlık personeli açısından büyük önem taşıyor. Nöbet sürelerinin yoğun olduğu sağlık sektöründe çalışanların fazla mesai ve nöbet ücretleriyle ilgili tartışmaların yeniden gündeme gelmesi bekleniyor.
Uzmanlara göre iptal kararı, sağlık çalışanlarının emek karşılığını alma hakkının güçlendirilmesi açısından önemli bir yargı içtihadı oluşturabilir. Ayrıca kamu kurumlarında fazla mesai uygulamalarının hukuki sınırlarının yeniden değerlendirilmesine de yol açabilir.
