Sesten hızlı uçaklar geri dönüyor: Havacılıkta yeni dönem mi?

ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), 50 yılı aşkın süredir yürürlükte bulunan kara üzerindeki sesten üstü uçuş yasağını kaldırmaya yönelik düzenleme hazırlığını kamuoyunun görüşüne açtı. Düzenlemenin hayata geçmesi halinde ticari sesten üstü uçuşların ilk etapta özel iş jetleriyle yeniden başlaması öngörülüyor.

Yeni düzenleme çalışmasının temelini, NASA ve Lockheed Martin tarafından geliştirilen deneysel X-59 uçağının testlerinden elde edilen veriler oluşturuyor. Amaç, ses hızını aşarken oluşan yüksek ses patlamasını azaltarak yerleşim bölgeleri üzerindeki uçuşların önünü açmak.

X-59 sesten üstü uçuş teknolojisini test ediyor

NASA’nın deneysel X-59 uçağı, yaklaşık Mach 1,4 hıza ulaşabiliyor. Uçak, klasik sonik patlama yerine yerde hissedilen sesi önemli ölçüde azaltan yeni gövde tasarımıyla test ediliyor.

FAA’nın hazırladığı taslak düzenlemede, yerde oluşacak ses basıncı için üst sınır 0,11 pound/feet² olarak belirlendi. Bu seviye, askeri savaş uçaklarının oluşturduğu yaklaşık 1 ila 10 pound/feet² arasındaki sonik patlamanın oldukça altında bulunuyor.

İlk adım özel iş jetleri olabilir

Sektör değerlendirmelerine göre sesten üstü yolcu taşımacılığına dönüşün ilk aşaması büyük yolcu uçaklarıyla değil, 8 ve üzeri yolcu kapasitesine sahip özel iş jetleriyle gerçekleşebilir.

Uzmanlar, yüksek gelir grubundaki bireyler, devlet yöneticileri ve özel jet filolarının bu pazarda ilk müşteri kitlesini oluşturabileceğini belirtiyor. Başarılı bir ticari modelin ardından daha büyük yolcu uçaklarının geliştirilmesi bekleniyor.

Concorde sonrası yeni dönem hedefleniyor

1976 yılında hizmete giren ve 2003 yılında emekliye ayrılan Concorde, sesten üstü yolcu taşımacılığının bugüne kadarki tek başarılı örneği olmuştu. Yüksek yakıt tüketimi, gürültü seviyesi ve işletme maliyetleri nedeniyle hizmetten çekilen Concorde’un ardından ticari yolcu uçakları ses hızını aşamadı.

Yeni teknolojilerle geliştirilen sessiz gövde tasarımları ve yeni düzenlemeler sayesinde sektör, sesten üstü yolcu taşımacılığını yeniden hayata geçirmeyi hedefliyor.

Uçak üreticileri yeni yarışa hazırlanıyor

Sesten üstü sivil uçak pazarında Gulfstream, Dassault Aviation, Bombardier, Embraer, Airbus ve Boeing’in öne çıkabilecek üreticiler arasında yer aldığı belirtiliyor. Motor tarafında ise GE Aerospace, Pratt & Whitney, Safran ve Rolls-Royce gibi şirketlerin kritik rol üstlenmesi bekleniyor.

Geçmişte 120 milyon dolar değerindeki AS2 iş jeti projesiyle pazara girmeyi hedefleyen Aerion, finansman sağlayamayınca 2021 yılında faaliyetlerini sonlandırmıştı. Yeni düzenlemelerin hayata geçmesiyle sektörün yeniden yatırım çekebileceği değerlendiriliyor.