TCMB: Eşel mobil sistemi enflasyon etkisini sınırlıyor

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, “Akaryakıt Fiyatlarında Eşel Mobil Mekanizması ve Enflasyona Olası Etkileri” başlıklı analizinde, küresel enerji fiyatlarındaki artışların enflasyona yansımasının eşel mobil sistemi sayesinde önemli ölçüde sınırlandırıldığını belirtti.

Rapora göre, akaryakıt fiyatları tüketici sepetinde %3,21 paya sahip olmasına rağmen, ulaştırma ve gıda başta olmak üzere birçok sektöre dolaylı etkilerle enflasyonu daha geniş ölçekte etkiliyor. Bu nedenle akaryakıt fiyatlarındaki oynaklık, hem maliyet hem de beklenti kanalları üzerinden kritik rol oynuyor.

Sistem nasıl çalışıyor?

Eşel mobil mekanizması, petrol fiyatları yükseldiğinde akaryakıttaki vergi (özellikle ÖTV) yükünü azaltarak nihai fiyat artışını sınırlıyor. Böylece maliyet artışları doğrudan tüketiciye yansımıyor ve fiyat oynaklığı dengeleniyor.

TCMB’nin hesaplamalarına göre:

-Brent petrolde %10 artış, normal şartlarda enflasyonu 12 ayda yaklaşık 1 puan artırıyor
-Eşel mobil uygulaması, bu etkinin önemli kısmını törpülüyor

Senaryolara göre:

-Petrolün ortalama 70 dolar olduğu durumda enflasyon etkisi 1,9 puan yerine 0,6 puana düşüyor
-Petrolün 90 dolar olduğu senaryoda ise eşel mobilin enflasyonu düşürücü etkisi 3,7 puana kadar çıkabiliyor

TCMB, bu mekanizmanın özellikle jeopolitik gelişmeler kaynaklı enerji fiyat şoklarına karşı otomatik dengeleyici işlev gördüğünü ve dezenflasyon sürecine katkı sağlayacağını vurguladı.