TCMB: Konut arzındaki artış kira enflasyonundaki yavaşlamayı destekleyebilir
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), dezenflasyon sürecinde en fazla katılık gösteren kalemlerden biri olan kiralara ilişkin değerlendirmesinde, deprem bölgesinde hızla artan konut arzının kira enflasyonunu belirgin biçimde yavaşlattığına dikkat çekti. Analizde, bu etkinin geri göç kanalıyla depremden dolaylı etkilenen illere de yayıldığı belirtildi.
TCMB’nin “Merkezin Güncesi” blogunda Ali Arda Dalseçkin, Süreyya Güder Köşgeroğlu ve Muhammed Hamza Kayrıcı tarafından hazırlanan çalışmada, 6 Şubat 2023 depremleri sonrasında konut arzı ile bölgesel kira enflasyonundaki değişim incelendi.
Deprem sonrası kiralar hızlandı
Analizde, 6 Şubat depremlerinin ardından bölgedeki konut stokunun önemli ölçüde azalmasının kiralarda hızlı yükselişe yol açtığı belirtildi.
Depremin etkisinin bölgeyle sınırlı kalmadığına dikkat çekilen çalışmada, deprem sonrasında yaşanan göç hareketlerinin özellikle deprem bölgesine coğrafi olarak yakın veya geçmişte güçlü göç ilişkileri bulunan illerde kiralık konut talebini ve fiyatları artırdığı ifade edildi.
Deprem bölgesinde konut arzı hızla arttı
Konut stokundaki kaybın giderilmesi amacıyla kamu öncülüğünde yürütülen yeniden imar faaliyetlerinin konut arzında güçlü bir toparlanma sağladığı belirtildi.
TOKİ tarafından tamamlanan deprem konutlarının sayısının 2025 yılı başında 201 bin seviyesindeyken yıl sonunda yaklaşık 434 bine ulaştığı kaydedildi. TOKİ’nin depremden önceki üç yılda yaklaşık 213 bin konut ürettiğine işaret edilerek, deprem bölgesindeki üretimin büyüklüğüne dikkat çekildi.
Bölgenin Türkiye genelindeki yapı kullanım izinlerinden aldığı payın da deprem öncesindeki yaklaşık yüzde 12 seviyesinden 2025 yılında yüzde 20’nin üzerine çıktığı belirtildi.
Kira enflasyonu 2025’te yavaşlamaya başladı
Çevrim içi kiralık ilan fiyatları üzerinden yapılan incelemeye göre deprem illerindeki kira enflasyonu 2023 ve 2024 yıllarında diğer illerin belirgin biçimde üzerinde seyretti.
Ancak konut teslimlerinin hız kazandığı 2025 yılında kira enflasyonu yavaşlamaya başladı. Analizde, deprem sonrasında konut arzındaki kayıpla hızlanan kira artışlarının, arzın yeniden güçlenmesiyle göreli olarak ivme kaybettiği vurgulandı.
Etki diğer illere de yayılıyor
TCMB analizinde dikkat çekilen bir diğer gelişme ise kira enflasyonundaki yavaşlamanın deprem bölgesiyle sınırlı kalmaması oldu.
Depremden göç yoluyla dolaylı etkilenen illerde kira enflasyonunun 2024 ve 2025 yıllarında diğer illere yakın seyrettiği, 2026 yılında ise belirgin biçimde daha düşük gerçekleştiği belirtildi.
Bu görünümün, deprem bölgesindeki konut arzının toparlanmasıyla başlayan geri göçün, daha önce göç alan illerdeki kiralık konut talebini kademeli olarak azaltıyor olabileceğine işaret ettiği değerlendirildi.
Kiralardaki yavaşlama sürebilir
Analizde, deprem konutu projelerinin büyük ölçüde tamamlanmasıyla inşaat sektörü istihdamının deprem bölgesinde gerilerken diğer illerde hızla artmaya başladığına dikkat çekildi.
İnşaat kapasitesinin bölge dışına yönelmesinin konut arzındaki artışı daha geniş bir coğrafyaya taşıyabileceği belirtilirken, konut arzındaki iyileşmenin önümüzdeki dönemde kira enflasyonundaki yavaşlamayı destekleyebilecek unsurlardan biri olacağı değerlendirildi.
