Trump’tan dünyayı şaşırtan Grönland açıklaması
ABD Başkanı Donald Trump, günlerdir tırmanan diplomatik gerilimin ardından dikkat çekici bir çıkış yaparak, Grönland konusunda “geleceğe dönük bir anlaşma çerçevesi” oluştuğunu duyurdu. Açıklama, hem Avrupa başkentlerinde hem de Kuzey Atlantik ittifakında yankı uyandırdı.
Trump’ın bu mesajı, Danimarka’ya bağlı yarı özerk Grönland’ın statüsüne ilişkin tartışmaların sertleştiği bir dönemde gelmesi nedeniyle sürpriz olarak değerlendirildi. Washington’un, planlarına karşı çıkan sekiz yakın müttefikine ekonomik yaptırım tehdidinde bulunması tansiyonu daha da artırmıştı.
DAVOS’TA VERİLEN MESAJ: “ÇERÇEVE OLUŞTU”
Trump, açıklamasını İsviçre’nin Davos kentinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu sırasında yaptı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından sosyal medya hesabından konuşan Trump, Grönland konusunda yeni bir dönemin kapısının aralandığını ima etti.
Ancak detay vermekten kaçınan ABD Başkanı, görüşmelerin süreceğini belirtmekle yetindi. Rutte ise yaptığı açıklamada, toplantıda Danimarka’nın Grönland üzerindeki egemenliğinin gündeme gelmediğini vurguladı.
KOPENHAG’DAN NET MESAJ: EGEMENLİK PAZARLIK KONUSU DEĞİL
Danimarka cephesi ise açıklamayı temkinli karşıladı. Başbakan Mette Frederiksen, Grönland’ın egemenliğinin müzakereye açık olmadığını net bir dille ifade etti.
Frederiksen, güvenlik, yatırımlar ve ekonomik iş birliklerinin konuşulabileceğini ancak egemenlik meselesinin kırmızı çizgi olduğunu belirtti. Grönlandlı milletvekilleri de benzer bir duruş sergileyerek, “Bizi ilgilendiren hiçbir konuda biz olmadan karar alınamaz” mesajı verdi.
Bu açıklamalar, olası bir anlaşmanın sınırlarını baştan çizmiş oldu.
İDDİALAR VE SIZAN SENARYOLAR
ABD basınında yer alan bazı iddialara göre, masada Danimarka’nın Grönland’ın belirli bölgelerinde ABD’ye askeri üs kurma hakkı tanıması gibi seçenekler bulunuyor. Bu model, Birleşik Krallık’ın Kıbrıs’taki Akrotiri ve Dhekelia üslerine benzetiliyor.
Ancak hem Danimarka hem de Grönland yönetimi, bu tür senaryoların egemenlik ihlali anlamına geleceğini savunuyor. İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper da yaptığı açıklamada, Grönland’ın egemenliğinin tartışma konusu yapılamayacağını yineledi.
GÜVENLİK BOYUTU VE ARKTİK HESAPLARI
Trump, Grönland’ın kontrolünü istemesini Çin ve Rusya’nın Arktik bölgedeki faaliyetlerine bağlarken, Danimarka mevcut durumda somut bir tehdit olmadığını savunuyor. NATO ise ABD’yi rahatlatmak adına Arktik güvenliğini artırma sözü verdi.
Bu kapsamda “Arktik Gözcüsü” benzeri bir misyonun gündeme gelmesi dikkat çekiyor. Bu plan, Baltık Denizi’nde kritik altyapıyı korumaya yönelik NATO görevlerine benzer bir yapıyı öngörüyor.
TRUMP İÇİN SAHİPLİK ŞARTI DEĞİŞİR Mİ?
ABD’nin Grönland’da askeri varlığı yeni değil. 1951’den bu yana yürürlükte olan anlaşma kapsamında, ABD istediği sayıda askeri adaya konuşlandırabiliyor. Ancak Trump, kira ya da üs anlaşmalarının yeterli olmadığını açıkça dile getirmişti.
“Toprağı savunmak için ona sahip olmanız gerekir” sözleriyle dikkat çeken Trump, Davos’ta askeri güç kullanma tehdidinden geri adım attı.
Bu geri dönüş, NATO içinde olası bir krizin önüne geçti.
NATO’NUN KIRMIZI ÇİZGİSİ
NATO’nun kuruluş ilkelerine göre bir müttefike yapılan saldırı, tüm ittifaka yapılmış sayılıyor. Danimarka, Grönland’a yönelik herhangi bir askeri müdahalenin transatlantik ilişkileri geri dönülmez şekilde zedeleyeceğini net biçimde ifade etmiş durumda.
Bu nedenle “anlaşma çerçevesi” söylemi umut kadar belirsizlik de barındırıyor.
