Trump, küresel çapta %10 gümrük vergisi uygulayacağını duyurdu ve Yüksek Mahkeme yargıçlarını eleştirdi.
ABD Başkanı Donald Trump, Yüksek Mahkeme’nin küresel gümrük tarifelerini iptal eden kararına sert sözlerle karşılık verdi. Beyaz Saray’da eyalet valileriyle gerçekleştirilen çalışma kahvaltısında konuşan Trump, kararın ekonomi politikalarına müdahale anlamı taşıdığını savunarak yönetimin alternatif adımlar üzerinde çalıştığını açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump, ticaret politikalarında gerilimi artıracak yeni bir adım atacağını duyurdu. Yüksek Mahkeme’nin yürütmenin yetkisini sınırlandıran kararına sert tepki gösteren Trump, farklı hukuki dayanaklar kullanarak ithalata yeni vergiler getirmeye hazırlanıyor.
Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında konuşan Trump, küresel ticarette ABD’nin daha fazla gelir elde edeceğini savunarak kapsamlı bir tarife planını gündeme taşıdı.
“Normal vergilere ek olarak dünya genelinde yüzde 10’luk yeni bir gümrük vergisi uygulayacağız.”
YÜKSEK MAHKEME KARARI GERİLİMİ TIRMANDIRDI
ABD Yüksek Mahkemesi, 6’ya karşı 3 oyla aldığı kararda, Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) başkana doğrudan gümrük vergisi koyma yetkisi vermediğine hükmetti. Karar, yürütme yetkilerinin sınırları açısından kritik bir dönüm noktası olarak yorumlandı.
Trump ise kararı “yanlış ve ülke çıkarlarına aykırı” şeklinde değerlendirdi. Başkan, yargıçların ekonomik rekabeti yeterince dikkate almadığını ileri sürdü.
“Mahkeme bazı seçenekleri kapattı ama yerine daha güçlü alternatiflerimiz var.”
YENİ HUKUKİ YOLLAR MASADA
Trump yönetimi, engellenen düzenlemelerin yerine farklı ticaret yasalarını devreye sokmayı planlıyor. Özellikle Ticaret Yasası’nın 122 ve 301’inci maddeleri kapsamında soruşturmalar başlatılacağı açıklandı.
Beyaz Saray’a yakın kaynaklara göre yönetim, yabancı ülkelerin “haksız ticari uygulamaları” gerekçesiyle geniş çaplı yaptırımlar hazırlığında.
Başkan, söz konusu vergilerin ABD ekonomisini güçlendireceğini ve bütçeye yüz milyarlarca dolar katkı sağlayacağını ifade etti.
“Bu vergiler Amerika’yı daha güçlü yapacak ve ülkeye devasa gelir getirecek.”
SİYASİ GERİLİM VE ANAYASA TARTIŞMASI
Trump, karar sonrası bazı yargıçları açıkça eleştirerek mahkemenin siyasi etkiler altında kaldığını öne sürdü. Yargının ulusal çıkarları gözetmediğini iddia eden Başkan, kararın ekonomik güvenliği zayıflatabileceğini savundu.
Mahkeme kararında ise ithalatı düzenleme yetkisinin vergi koyma yetkisi anlamına gelmediği vurgulandı. Hukukçular, kararın yürütme-yasama-yargı dengesi açısından uzun süre tartışılacağını belirtiyor.
KAPALI TOPLANTI DETAYI
Basına yansıyan bilgilere göre Trump, valilerle yaptığı kapalı toplantı sırasında kararı notla öğrendi. Kısa süreli tepkinin ardından konuşmasına devam ettiği ve durumu “skandal” olarak nitelendirdiği aktarıldı.
Başkanın önümüzdeki günlerde Kongre konuşmasında konuyu yeniden gündeme getirmesi bekleniyor.
MAHKEME 6–3 OYLA İPTAL ETTİ
ABD Yüksek Mahkemesi, Trump yönetiminin Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) kapsamında uyguladığı geniş çaplı ithalat vergilerinin hukuka aykırı olduğuna hükmetti. Mahkeme çoğunluğu, ulusal güvenlik ve acil durum yetkilerinin doğrudan gümrük vergisi koyma yetkisi anlamına gelmediğini belirtti.
Kararda, vergi ve tarife belirleme yetkisinin ABD Anayasası gereği Kongre’ye ait olduğu vurgulandı. Böylece Trump’ın ikinci başkanlık döneminin en kapsamlı ticaret hamlelerinden biri yargı engeline takılmış oldu.
Daha önce 12 eyalet ve çeşitli şirketler tarafından açılan davalarda alt mahkemeler de benzer görüş bildirmişti. Oyuncak üreticisi Learning Resources firmasının açtığı dava da karar sürecinde emsal olarak değerlendirildi.
TİCARET SAVAŞININ MERKEZİNDE “KURTULUŞ GÜNÜ” KARARI
Trump yönetimi 2 Nisan 2025’i “Kurtuluş Günü” ilan ederek ABD’nin ticaret açığını gerekçe göstermiş ve birçok ülkeye karşılıklı tarifeler getirmişti. Aynı yıl Çin, Kanada ve Meksika’ya yönelik vergiler de uyuşturucu kaçakçılığı ve ulusal güvenlik gerekçesiyle yürürlüğe konmuştu.
Bu adımlar küresel piyasalarda sert dalgalanmalara yol açarken müttefik ülkelerle diplomatik gerilimi artırdı. Ancak ABD Hazine verilerine göre 2025 mali yılında gümrük gelirleri 195 milyar dolarla tarihi zirveye ulaşmıştı. Kongre Bütçe Ofisi ise tarifelerin korunması halinde 10 yılda trilyon dolarlık ekonomik etki oluşabileceğini hesaplamıştı.
YENİ STRATEJİ MASADA
Yüksek Mahkeme’nin kararı yalnızca IEEPA kapsamında uygulanan tarifeleri kapsıyor. Bu nedenle yönetim, ticaret yasaları ve sektörel güvenlik düzenlemeleri gibi farklı hukuki araçları değerlendirmeye başladı.
Hazine Bakanı Scott Bessent’in de içinde bulunduğu ekonomi ekibi, daha dar kapsamlı fakat hukuki dayanıklılığı yüksek seçenekler üzerinde çalışıyor. Bu yöntemlerin uygulanmasının daha yavaş olacağı ancak kalıcı sonuç doğurabileceği ifade ediliyor.
Trump ise daha önce yaptığı açıklamalarda tarifelerin Amerikan üretimini koruduğunu savunarak geri adım atmayacağının sinyalini vermişti.
KONGRE YENİ YOL HARİTASI ARIYOR
Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, Kongre ile Beyaz Saray arasında yeni bir ticaret stratejisinin belirleneceğini açıkladı. Johnson’a göre tarifeler ABD’ye gelir ve müzakere gücü kazandırdı ancak bundan sonraki süreçte daha koordineli bir politika izlenecek.
Johnson, önümüzdeki haftalarda yasama ve yürütmenin ortak bir ticaret planı üzerinde çalışacağını duyurdu.
Karar sonrası piyasalarda ve uluslararası ticaret çevrelerinde de yeni döneme ilişkin beklentiler oluşmaya başladı. Uzmanlar, ABD’nin tek taraflı tarifeler yerine daha kurumsal ve müzakere temelli anlaşmalara yönelebileceğini değerlendiriyor.
KÜRESEL TİCARETTE YENİ DÖNEM SİNYALİ
Yüksek Mahkeme kararı, Washington’daki güç dengesi tartışmalarını yeniden alevlendirirken aynı zamanda dünya ticaret politikalarında da etkili olacak bir sürecin kapısını araladı.
ABD’nin tarifeler üzerinden yürüttüğü baskı stratejisinin yerini daha çok Kongre destekli anlaşmaların alabileceği konuşuluyor.
