Türkiye’de patent başvurularında rekor: İşte patent başvuru süreci

Türkiye’de yılın ilk altı ayında 98 bin 735 yerli sınai mülkiyet hakkı başvurusu gerçekleşti. Bu başvuruların 3 bin 538’i yerli patent, 1640’ı faydalı model, 75 bin 577’si marka, 17 bin 820’si tasarım ve 160’ı coğrafi işaret kategorisinde oldu. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na bağlı Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT), fikri mülkiyet haklarının korunması, geliştirilmesi ve ulusal inovasyon ekosisteminin büyümesi için faaliyetlerini aralıksız sürdürüyor.

DİJİTALLEŞEN PATENT SÜREÇLERİ VE YENİLİKLER

Patent ve marka başvuru adımlarının daha hızlı, şeffaf ve erişilebilir hale getirilmesi için atılan adımlar, hem hizmet kalitesini artırıyor hem de başvuru sahiplerine kolaylık sağlıyor. Dijitalleşme, yapay zekâ tabanlı uygulamalar ve yeni hizmet modelleriyle güçlendirilen sistemler, Türkiye’nin rekabet gücünü hem ulusal hem de uluslararası arenada yükseltiyor.

PATENT BAŞVURUSU NASIL YAPILIR?

Patent başvurularında yetkili kurum TÜRKPATENT. Başvuru yapmak isteyenler, Elektronik Başvuru Sistemi (EPATS) üzerinden e-Devlet şifresi, elektronik imza, mobil imza veya internet bankacılığı aracılığıyla başvuru yapabiliyor. Gerçek ve tüzel kişiler, ayrıca Patent ve Marka vekilleri aracılığıyla da başvuru sürecini tamamlayabiliyor.

TESCİL SÜRELERİ VE HIZLANDIRILAN ARAŞTIRMALAR

İncelemeli patent sisteminde 20 yıllık koruma için tescil süresi ortalama 2-4 yıl arasında değişiyor. TÜRKPATENT’in hizmet standartlarına göre, araştırma talepleri normal şartlarda 18 ayda tamamlanırken, 2024’te devreye alınan Acil Patent Araştırma Hizmeti ile bu süre 30 güne indi. Bugüne kadar 760 acil araştırma talebi gerçekleşti. Tescil süresi de kısalarak, 2023’te ortalama 36 ay olan süre 2025’in ilk 8 ayında 25 aya düştü.

TÜRKİYE’DE VE DÜNYADA MALİYETLER

Türkiye’de patent başvuru ücreti 520 lira. Patent araştırma ve inceleme ücreti gerçek kişiler için 2 bin 20 lira, tüzel kişiler için ise 4 bin 130 lira. Uluslararası karşılaştırmalara bakıldığında; Avrupa Patent Ofisi’nde tescil maliyeti 6 bin 800 avro, Almanya’da 760 avro, ABD’de 2 bin dolar, Çin’de yaklaşık 35 bin lira, Rusya’da 7 bin lira, İspanya’da ise 1040 avro seviyesinde bulunuyor.

PATENTİN KORUMA VE SONA ERME SÜRECİ

Patentlerin koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 20 yıl. Faydalı model için bu süre 10 yıl ve uzatılamıyor. Patent hakkı, sürenin dolması, sahibinin haklarından feragat etmesi veya yıllık ücretlerin ödenmemesi gibi durumlarda sona eriyor.

DEVRİ VE EKONOMİK KATKI

Patent belgeleri gerekli belgeler tamamlandığında başkasına devredilebiliyor. EPATS üzerinden yapılan başvurular ve ödenen sicil kayıt ücreti ile hak sahipliği değişiklikleri resmi olarak sicile işleniyor. Patent hakkı sahibine pazarlama avantajı, yasaklama yetkisi, lisanslama yoluyla gelir elde etme ve uluslararası koruma imkânı sağlıyor.

PATENT BAŞVURULARINDA ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER

Türkiye’de yapılan patent başvurularında sağlık sektörü başı çekiyor. İkinci sırada güvenlik ve çevre odaklı projeler bulunuyor. Ayrıca vatandaşların günlük yaşamını kolaylaştıran icatlara yönelik başvurular da yoğun ilgi görüyor.

TÜRKİYE’NİN KÜRESEL KONUMU

Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) verilerine göre, Türkiye 24 uluslararası patent otoritesi arasında yayımlanan 1844 raporla dünyada 9. sırada yer aldı. Yerli patent başvurularında ise Türkiye dünya sıralamasında 12. sıraya konumlandı. Türk Patent ve Marka Kurumu ile TÜBİTAK işbirliğiyle yürütülen dijital dönüşüm projesi kapsamında yapay zekâ ve otomasyonun gelecekte patent süreçlerinde daha etkin kullanılması planlanıyor.