UAD’de UNRWA duruşmaları başlıyor: Türkiye 30 Nisan’da sunum yapacak

Uluslararası Adalet Divanı, İsrail’in UNRWA’yı yasaklamasının hukuki sonuçlarını ele alacağı duruşmalara 29 Nisan Pazartesi günü başlıyor. Türkiye dahil 39 ülke ve 4 uluslararası kuruluş sunum yapacak.

Uluslararası Adalet Divanı (UAD), İsrail'in Birleşmiş Milletler Yakın Doğu’daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA) üzerindeki kısıtlamalarının uluslararası hukuk açısından değerlendirilmesini talep eden danışma görüşü sürecinde duruşmalara başlıyor.

39 Ülke ve 4 Kuruluştan Katılım

Türkiye, Norveç öncülüğünde BM Genel Kurulu aracılığıyla başlatılan danışma görüşü sürecinde 39 devlet ve Arap Ligi, İslam İşbirliği Teşkilatı, Afrika Birliği ile BM’nin yer alacağı sözlü duruşmalara katılacak.

Türkiye, İsrail’in UNRWA üzerindeki yasaklarının uluslararası hukuk ihlali olduğunu savunacak. Ankara'nın sözlü sunumu, 30 Nisan Salı günü saat 16.00’da yapılacak.

UNRWA'nın Yasaklanması Hukuken Geçerli mi?

BM Genel Kurulu'nun Aralık 2024'te aldığı kararla Divan’dan, Filistin topraklarında BM kuruluşlarının faaliyetlerinin engellenmesinin hukuki sonuçlarının incelenmesi istendi. UNRWA doğrudan isimlendirilmemiş olsa da İsrail’in 2025’te UNRWA faaliyetlerini sona erdirmesi bu sürecin temelini oluşturuyor.

Türkiye’den Net Mesajlar Bekleniyor

Türkiye, İsrail’in 1946 tarihli BM Ayrıcalıkları ve Dokunulmazlıkları Sözleşmesi’ne aykırı hareket ettiğini savunacak. Ankara’nın iddiaları arasında insani yardımların engellenmesi, BM personeline yönelik taciz ve tesislere yönelik saldırılar yer alıyor.

Danışma Görüşü Bağlayıcı Olabilir mi?

Normalde bağlayıcı olmayan UAD danışma görüşlerinin, BM ile üye devletler arasındaki uyuşmazlıklarda 1946 tarihli sözleşmeye göre bağlayıcı niteliği olabiliyor. İsrail’in bu sözleşmeye taraf olması ve çekince koymaması, görüşün bağlayıcı kabul edilebileceği anlamına geliyor.

Olası Sonuçlar

Divan’ın vereceği görüş, İsrail’in UNRWA üzerindeki kısıtlamaları kaldırmasını, insani yardımın yeniden sağlanmasını ve zararların tazmin edilmesini içerebilir. Bu karar, UNRWA’nın Filistinli mültecilerin haklarının korunmasındaki rolünü de teyit edebilir.

İsrail, daha önce 2010 yılında UNRWA’ya verdiği zarar nedeniyle 10,5 milyon dolar tazminat ödemişti.

Süreç Nasıl İşleyecek?

Lahey'deki duruşmalar halka açık olarak ve canlı yayınla gerçekleştirilecek. 43 ülke ve kuruluş, 30’ar dakikalık sunum yapacak. Filistin heyeti 3 saat konuşacak. İsrail’in yazılı beyanda bulunmasına rağmen sözlü duruşmalara katılmaması dikkat çekiyor.

Divan’ın danışma görüşünü 4 ila 6 ay içinde açıklaması bekleniyor.