Ünlü ekonomi platformundan İran analizi: Trump’ın İran stratejisi başarısız oldu
Bloomberg Opinion’da yayımlanan Hal Brands imzalı analizde, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik askeri operasyonlarının sahada önemli başarılar elde etmesine rağmen stratejik hedeflere ulaşmakta yetersiz kaldığı savunuldu. Johns Hopkins Üniversitesi Stratejik Araştırmalar Okulu’nda görev yapan ve strateji alanında çalışmalarıyla tanınan Hal Brands imzalı değerlendirmede, savaşın sonucunu yalnızca askeri üstünlüğün değil, uzun vadeli stratejik planlamanın belirlediği vurgulandı.
Analiz: Askeri üstünlük siyasi hedeflere dönüşmedi
Brands’a göre ABD ve İsrail, savaşın ilk aşamalarında İran’ın askeri altyapısına ağır darbeler indirdi. Yazıda, yapay zekâ destekli operasyonlarla savaşın ilk 24 saatinde yaklaşık 1.000 hedefin vurulduğu, İran donanmasının büyük ölçüde etkisiz hale getirildiği, füze ve İHA altyapısının zarar gördüğü ve ülkenin savunma sanayisinin ciddi kayıplar yaşadığı ifade edildi.
Buna karşın analizde, İran yönetiminin ayakta kalmayı başardığı, rejimin dağılmadığı ve Washington’ın hedeflediği siyasi sonuçların gerçekleşmediği ileri sürüldü. Yazıda, askeri başarıların tek başına savaşın kazanılması anlamına gelmediği görüşüne yer verildi.
Hürmüz Boğazı savaşın seyrini değiştirdi
Analizde, İran’ın en önemli stratejik avantajının Hürmüz Boğazı olduğu belirtildi. Değerlendirmede, Tahran yönetiminin boğaz üzerindeki baskısıyla küresel enerji piyasalarını etkileyebildiği ve bu durumun dünya ekonomisi üzerinde önemli risk oluşturduğu ifade edildi.
Hal Brands’a göre İran, doğrudan askeri üstünlük sağlayamasa da coğrafi konumunu kullanarak enerji sevkiyatını baskı altına aldı ve ekonomik maliyet oluşturarak ABD üzerindeki baskıyı artırdı.
Trump yönetimine strateji eleştirisi
Yazıda Trump yönetiminin kısa sürede sonuç alacağı beklentisiyle hareket ettiği, ancak savaşın uzamasıyla birlikte net bir çıkış planı oluşturamadığı öne sürüldü. Analizde ayrıca İran’ın uzun süreli çatışmaya hazırlıklı olduğu, komuta yapısını dağıttığı ve askeri kapasitesini tamamen tüketmeden kontrollü şekilde kullandığı değerlendirmesi yapıldı.
Trump yönetiminin savaş öncesinde müttefiklerle yeterli koordinasyon kurmadığı, olası risk senaryolarını yeterince hesaplayamadığı ve askeri hedeflerle siyasi hedefler arasında uyum sağlayamadığı iddia edildi.
İran’ın uzun vadeli hazırlık yaptığı öne sürüldü
Hal Brands imzalı analizde, İran’ın çatışma öncesinde komuta kademesini alternatif yapılarla güçlendirdiği, füze ve insansız hava aracı kapasitesini zamana yayarak kullandığı ve ekonomik baskıya rağmen uzun süre mücadele etmeyi planladığı savunuldu.
Yazıda ayrıca, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin devam ettiği, nükleer program ve bölgesel güvenlik konularındaki belirsizliklerin sürdüğü, bu nedenle ABD-İran geriliminin henüz tamamen sona ermediği değerlendirmesine yer verildi.
