NASA bütçesinde dev kesinti: 40 uzay görevi iptal ediliyor
ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin yeni bütçe taslağı, NASA için radikal bir dönüşüm planını yeniden gündeme taşıdı. Beyaz Saray’ın Kongre’ye sunduğu teklif, ajansın özellikle bilim programlarında ciddi kesintiler öngörürken Ay’da kalıcı üs hedefini öncelik haline getiriyor.
BİLİM BÜTÇESİNDE TARİHİ KESİNTİ PLANI
ABD yönetimi, NASA’nın toplam bütçesinde yaklaşık 6 milyar dolarlık daralma hedefliyor. Bu kapsamda özellikle bilimsel araştırmalara ayrılan kaynakların neredeyse yarıya indirilmesi planlanıyor.
En dikkat çekici adım ise yaklaşık 3,4 milyar dolarlık kesintiyle 40 farklı bilim misyonunun iptal edilmesinin gündeme gelmesi.
Bu kararın, başta Kongre olmak üzere bilim çevrelerinde ciddi tartışmalara yol açması bekleniyor. Daha önce de benzer bir girişim yapılmış ancak yasa koyucular tarafından reddedilmişti.
MARS VE UZAY ARAŞTIRMALARINA DARBE
Her ne kadar iptal edilecek görevler tek tek açıklanmasa da, önceki planlarda Mars keşif projeleri, X-ışını teleskopları ve çeşitli araştırma uydularının hedef alındığı biliniyor.
Özellikle Mars’tan örnek getirme programının “gereksiz harcama” olarak değerlendirilmesi, bilim dünyasında en çok eleştirilen başlıklardan biri oldu.
Uzmanlar, bu tür kesintilerin uzun vadede ABD’nin uzay araştırmalarındaki liderliğini zayıflatabileceği görüşünde.
AY ÜSSÜ HEDEFİ ÖNE ÇIKIYOR
Yeni bütçede en dikkat çeken başlıklardan biri ise Ay’da kalıcı bir üs kurulması planı. NASA yönetimi, önümüzdeki 10 yıl içinde yaklaşık 30 milyar dolarlık bir yatırımla bu projeyi hayata geçirmeyi hedefliyor.
Beyaz Saray’ın bütçede Ay üssü için 175 milyon dolarlık başlangıç kaynağı ayırması, bu stratejik dönüşümün ilk somut adımı olarak görülüyor.
NASA yöneticisi Jared Isaacman’ın öncülüğünde yürütülen bu plan, uzay programında ticari iş birliklerinin artırılmasını da içeriyor.
SLS VE ORION YERİNE TİCARİ SİSTEMLER
Yeni yaklaşım doğrultusunda, mevcut devlet destekli sistemlerin yerini özel sektör çözümlerine bırakması hedefleniyor.
Boeing tarafından geliştirilen Space Launch System (SLS) roketi ile Lockheed Martin üretimi Orion kapsülünün aşamalı olarak devreden çıkarılması planlanıyor.
Bu sistemlerin “yüksek maliyetli ve gecikmeli” olduğu gerekçesiyle eleştirildiği belirtilirken, ticari roket ve kapsüllerin daha hızlı ve düşük maliyetli alternatifler sunacağı ifade ediliyor.
ULUSLARARASI UZAY İSTASYONU’NA KESİNTİ
Bütçe teklifinde ayrıca International Space Station için yaklaşık 1 milyar dolarlık kesinti öngörülüyor. 2030 yılında hizmetten kaldırılması planlanan ISS’nin yerine ticari uzay istasyonlarının geliştirilmesi hedefleniyor.
Ancak NASA yetkilileri, bu alandaki finansmanın beklenenden daha sınırlı olduğuna dikkat çekerek sürecin zorluklarına işaret ediyor.
KONGRE SÜRECİ BELİRLEYİCİ OLACAK
ABD’de başkanlık bütçe teklifleri nihai karar anlamına gelmiyor. Bu tür taslaklar, Kongre’de yapılacak uzun müzakerelerin başlangıç noktası olarak değerlendiriliyor.
Geçtiğimiz yıl benzer kesinti planlarının reddedildiği göz önüne alındığında, bu teklifin de ciddi revizyonlara uğraması muhtemel görünüyor.
