ABD'nin Çin'e yönelik özel ticaret statüsü kaldırılıyor mu?

ABD Başkanı Donald Trump'ın Çin'in ticaret politikalarına yönelik eleştirileri, Çin ile Daimi Normal Ticari İlişkiler (PNTR) yasasının kaldırılma ihtimalini gündeme getirdi. 25 yıldır yürürlükte olan bu yasa, Çin'e ABD ile ticarette özel bir statü sağlıyor ve kaldırılması durumunda gümrük vergilerinin ortalama %61 oranında artmasına yol açabilir. Ticaret uzmanları, ABD Başkanı Donald Trump'ın Çin'in ticaret uygulamalarına yönelik sert eleştirilerinin, iki ülke arasındaki ticari ilişkileri düzenleyen Daimi Normal Ticari İlişkiler (PNTR) yasasının geleceğini tehlikeye atabileceğini belirtiyor. 25 yıl önce yürürlüğe giren bu yasa, ABD ile Çin arasındaki serbest ticaretin temelini oluşturuyor ve iki ülke arasındaki ekonomik bağların güçlenmesinde önemli bir rol oynuyor. Çin'e ABD ile ticarette özel statü sunan yasanın kaldırılması gümrük vergilerini ortalama %61 yükseltebilecek. Genel olarak ABD hükümetini ticaret ortaklarına gümrük vergisi uygulamaktan alıkoyan yasal düzenleme, 2000 yılında Çin'in ABD'ye ihracatının önünü açan büyük bir hamleyle Çin'i de kapsayacak şekilde genişletilmişti. Geçtiğimiz ay Temsilciler John Moolenaar ve Tom Suozzi, Çin ile Daimi Normal Ticari İlişkiler yasasının yürürlükten kaldırılması için bir yasa tasarısı sundu. "Ticaret Adaletini Yeniden Sağlama Yasası" olarak adlandırılan iki partili tasarı, Çin ile normal ticari ilişkilerin askıya alınmasını ve bazı ihracatlarına uygulanan gümrük vergilerinin beş yıl içinde %35 ila %100 arasında artırılmasını öneriyor.

ÇİN İLE PNTR'NİN KALDIRILMASININ SONUÇLARI

Çin ile PNTR'nin kaldırılmasının sonuçları önemli olacak. Oxford Economics ekonomistleri, ABD-Çin İş Konseyi için hazırladıkları bir raporda, Çin'in ABD'ye yaptığı tüm akaryakıt dışı ihracatın, Çin'deki Amerikan şirketleri tarafından yapılmış olsalar bile, mevcut %19'luk orandan ortalama %61'lik bir gümrük vergisi oranına tabi olacağını söyledi. Kasım 2023'te yayınlanan rapora göre, ticaret statüsünün kaldırılması ABD gayrisafi yurtiçi hasılasını beş yıl içinde 1.9 trilyon dolara kadar azaltabilir ve 801,000 ABD'li istihdamını azaltabilir. Çin İş Konseyi (USCBC) yaptığı açıklamada, Çin'in Dünya Ticaret Örgütü ya da Birinci Aşama anlaşması (Pekin ve Washington arasında 2020 yılında imzalanan ve Çin'in iki yıl içinde 200 milyar dolar değerinde ek ABD ihracatı satın almasını gerektiren bir anlaşma) kapsamındaki tüm yükümlülüklerini yerine getirmemiş olmasına rağmen, "USCBC'nin PNTR'nin yürürlükten kaldırılmasına yönelik çabaları desteklemediğini" belirtti.