Fon krizi nasıl başladı, bugün hangi aşamaya gelindi?

Bazı yatırım fonlarında yaşanan ödeme sorunları, 131 fonun tasfiye kapsamına alınması ve genişleyen adli soruşturmayla yeni bir aşamaya taşındı. SPK’ya göre tasfiye kapsamındaki fonlarda 455 bin 758 yatırımcı bulunuyor. Son açıklanan beşinci dalga operasyonla hakkında işlem yapılan şüpheli sayısı 217’ye ulaştı.

EKOTÜRK, fon piyasasında ilk sinyallerin ortaya çıkmasından temerrüt açıklamalarına, tasfiye kararlarından son operasyona kadar yaşanan başlıca gelişmeleri kronolojik olarak derledi.

Türkiye’de fon piyasasındaki sorunlar, eylül ortasında bazı fonların yatırımcıların satış taleplerinden doğan ödemelerini zamanında karşılayamadıklarını açıklamasıyla belirginleşti. Ardından fon işlemleri durduruldu, tasfiye için bankalar görevlendirildi ve soruşturma kapsamında gözaltı, tutuklama ve mal varlığı tedbirleri uygulandı. Sürecin son aşamasında ise Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında Fon Koordinasyon Kurulu oluşturuldu. Yatırımcılara yapılacak ödemeler için yol haritası sunulurken, adli soruşturmada 30 Eylül’de beşinci dalga operasyon gerçekleştirildi. Haziran - ağustos: Piyasa değerlendirmeleri ve yeni kurallar Uluslararası endeks sağlayıcı MSCI, haziran ve temmuz aylarında Türkiye piyasasındaki yatırım yapılabilirlik ve hisse sahipliği şeffaflığına ilişkin değerlendirmelerini sürdürdü. Kuruluş, 6 Temmuz açıklamasında Türk hisselerinin fiili dolaşımını gerektiğinde ayrı ayrı inceleyeceğini ve Kasım 2026 endeks değerlendirmesi öncesinde ek açıklama yapacağını bildirdi. Yurt içinde ise Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 28 Ağustos’ta Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’i güncelledi. Serbest fonların portföy yoğunlaşmasına ve işlemlerine yeni sınırlamalar getirildi. Düzenlemelerin ardından bazı fonlarda yatırımcı çıkışları ve nakit ihtiyacı arttı. 15 - 16 Eylül: Ödemelerde temerrüt açıklandı Pusula Portföy, 15 Eylül’de kurucusu olduğu bazı yatırım fonlarının katılma payı iade ödemelerinde temerrüt oluştuğunu duyurdu. Bu açıklama, fon paylarını satmak isteyen yatırımcılara yapılması gereken ödemelerin zamanında gerçekleştirilemediği anlamına geliyordu. Bir gün sonra Tera Portföy’ün para piyasası ve hisse senedi fonlarında da katılma payı iade ödemelerinde temerrüt oluştuğu açıklandı. Aynı dönemde bazı fonların pay iade ve çıkış koşullarında değişikliklere gidildi. Fon piyasasındaki likidite sorunlarının gündemde olduğu 16 Eylül’de BIST 100 endeksi yüzde 5,54 düşerek 13.122,58 puana geriledi. 17 Eylül: İşlemler durduruldu, tasfiye süreci başladı SPK, 17 Eylül’de Pusula, Tera, Hedef, Atlas, A1 Capital, Pardus ve Bulls Portföy’ün kurucusu olduğu, Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’nda (TEFAS) işlem gören fonlarda alım satımı durdurdu. Tasfiye kapsamındaki fon sayısı daha sonra 131 olarak açıklandı. Tasfiye sürecinde Tera Portföy’ün ilgili fonları için İş Bankası görevlendirildi. Diğer altı portföy yönetim şirketinin ilgili fonlarında ise Ziraat Bankası portföy saklayıcısı ve tasfiye yetkilisi oldu. Bu aşamada fonların işlemlere kapatılmasıyla tasfiyenin tamamlanması farklı süreçlerdi. Tasfiye, fon varlıklarının belirlenen usullerle nakde dönüştürülmesi ve yatırımcılara yapılacak ödemelerin yürütülmesini kapsıyordu. Aynı gün kredili işlemlerde asgari özkaynak oranının yüzde 35 yerine yüzde 20’ye kadar uygulanmasına izin verildi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası da likidite yönetimi kapsamında haftalık repo ihale tutarını 300 milyar liraya çıkardı. 20–23 Eylül: Süre uzatıldı, yatırımcı sayısı netleşti SPK, 20 Eylül tarihli kararıyla tasfiye esaslarının ilgili maddesindeki üç aylık süreyi altı aya çıkardı. Değişiklik 21 Eylül’de duyuruldu. Kurul, 23 Eylül’de tasfiye kapsamındaki 131 fonda 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunduğunu açıkladı. Basında fonların toplam varlık büyüklüğüne ilişkin farklı rakamlar yer aldı. Ancak fonların varlık büyüklüğü, yatırımcıların kesinleşmiş zararını göstermiyor. 24–26 Eylül: Soruşturma ve mal varlığı tedbirleri genişledi İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü soruşturma kapsamında eylül ayı boyunca bazı portföy yönetim şirketleri, aracı kurumlar, holdingler ve bağlantılı finans kuruluşlarının yönetici ve ortaklarına yönelik gözaltı ve tutuklama işlemleri gerçekleştirildi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 24 Eylül’de New York’ta yaptığı açıklamada, sorumluluğu bulunanlardan hukuk önünde hesap sorulacağını söyledi. Yaşanan sorunun sermaye piyasalarının sınırlı bir alanında ve belirli sayıdaki fonda ortaya çıktığını ifade etti. Adalet Bakanı Akın Gürlek ise 26 Eylül’de, 1 Temmuz - 16 Eylül dönemindeki fon çıkışlarının incelenmesi kapsamında 46 tüzel kişi, 18 fon ve 42 gerçek kişinin mal varlığının dondurulduğunu açıkladı. Daha önce tedbir uygulanmayan 37 şüpheli hakkında yurt dışına çıkış yasağı getirildi. 28 Eylül: Bazı tedbirler kaldırıldı, konu Kabine’de görüşüldü Yeni değerlendirmeler doğrultusunda 28 Eylül’de 45 şirket ve 19 fon hakkındaki mal varlığı tedbirleri kaldırıldı. Gerçek kişiler ve para hareketlerine ilişkin incelemelerin sürdüğü bildirildi. Mal varlığı tedbirlerinin kaldırılması, fonların tasfiye kararlarının kaldırılması anlamına gelmedi. Aynı gün Erdoğan, Kabine toplantısının ardından fon piyasasındaki gelişmelerin ele alındığını açıkladı. Yatırımcı haklarının korunacağını ve sorumlulardan hukuk önünde hesap sorulacağını belirtti. 29 Eylül: Fon Koordinasyon Kurulu oluşturuldu Cumhurbaşkanı Erdoğan başkanlığında Beştepe’de yapılan eşgüdüm toplantısında ekonomi yönetimi ve ilgili kurumların yöneticileri, tasfiye sürecini ve alınacak tedbirleri değerlendirdi. Toplantının ardından, tasfiyenin yatırımcı hakları ve kamu yararı gözetilerek hızlandırılması amacıyla Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında Fon Koordinasyon Kurulu oluşturulduğu açıklandı. Erdoğan’ın talimatıyla Devlet Denetleme Kurulunun da son dönemdeki yatırım fonu işlemlerini kapsayan inceleme ve denetim sürecini başlattığı bildirildi. SPK, fonların mal varlığı ve likidite durumuna göre, hak sahipliği mutabakatı tamamlanan yatırımcılara ödeme yapılmasına ilişkin yol haritasını sundu. Açıklamada kesin bir ödeme tarihi verilmedi. Toplantıda ayrıca Katılımevim, Birevim ve İktisat Katılım Bankası’nın Türkiye Emlak Katılım Bankası’na devri için yürütülen süreç değerlendirildi. Benzer sorunların tekrarlanmaması için sermaye piyasalarının işleyişini ve denetim mekanizmalarını güçlendirecek ilave idari ve hukuki düzenlemeler yapılacağı bildirildi. Aynı gün İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, soruşturma kapsamında Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya’nın mal varlıklarının dondurulmasına ilişkin yazının ilgili kurumlara gönderildiğini açıkladı. 30 Eylül: Beşinci dalga operasyon Adalet Bakanı Akın Gürlek, 30 Eylül’de fon soruşturmalarında beşinci dalga operasyon kapsamında 34 şüpheli hakkında arama, el koyma ve gözaltı kararı verildiğini açıkladı. Gürlek’in verdiği bilgilere göre, bugüne kadar hakkında işlem yapılan şüpheli sayısı 217’ye ulaştı. Soruşturmalar kapsamında 56 şüpheli tutuklandı, 88 şüpheli hakkında adli kontrol tedbiri uygulandı. Böylece süreç, bir yandan fon varlıklarının tasfiyesi ve yatırımcılara yapılacak ödemeler, diğer yandan sorumluların ve para hareketlerinin araştırıldığı adli soruşturma üzerinden ilerliyor. Yatırımcılara yönelik ödeme yol haritası açıklanmış olmakla birlikte, kamuoyuyla paylaşılan kesin bir ödeme takvimi bulunmuyor.