Orta Doğu'da enerji taşımacılığını etkileyen güvenlik sorunları, Irak'ın petrol ihracatına yönelik planlarını değiştirdi. Gelirlerinin büyük bölümünü ham petrol satışından sağlayan Bağdat yönetimi, Basra Körfezi dışındaki bağlantılarını güçlendirmek için çalışmalarını hızlandırdı. Daha önce kullanılan boru hatlarının yeniden devreye alınması ve yeni taşıma koridorlarının oluşturulması gündeme geldi.
Irak petrolünü Hürmüz Boğazı dışında taşımak istiyor
Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik krizi, Irak'ın uluslararası pazarlara petrol ulaştırmak için kullandığı deniz yolunda kesinti riskini artırdı. Bağdat yönetimi, ihracatın tek bir bölgeye bağımlı kalmasını önlemek amacıyla kuzey ve batı yönündeki bağlantılara ağırlık veriyor.
Bu kapsamda Türkiye'nin Ceyhan Limanı ile Suriye'nin Akdeniz kıyısındaki Banyas Limanı, Irak'ın alternatif petrol ihracatı planlarında öne çıkıyor.
Irak ekonomisinin petrol gelirlerine bağımlılığı, söz konusu güzergâhların önemini artırıyor. İhracatın uzun süre aksaması halinde kamu harcamaları, maaş ödemeleri, döviz gelirleri ve ekonomik istikrarın etkilenebileceği belirtiliyor.
Türkiye üzerinden petrol sevkiyatı artırılacak
Irak Petrol Bakanı Basim Muhammed Hudayyır, Türkiye ile Irak arasındaki eski petrol boru hattından ham petrol akışının yeniden başladığını açıklamıştı.
Hudayyır, mevcut taşıma miktarının aşamalı olarak yükseltilmesinin planlandığını belirterek günlük sevkiyat kapasitesinin ilerleyen dönemde 500 bin varile çıkarılmasının hedeflendiğini bildirmişti.
Irak'ın kuzeyindeki petrol sahalarını Türkiye'nin Akdeniz kıyısına bağlayan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı, ülkenin Basra Körfezi dışındaki mevcut ihracat bağlantıları arasında bulunuyor.
Suriye üzerinden 1,6 milyon varil petrol taşındı
Irak'ın alternatif güzergâh arayışında Suriye üzerinden yapılan kara yolu sevkiyatları da yer alıyor.
Katarlı enerji şirketi UCC Holding, Irak Devlet Petrol Pazarlama Şirketi (SOMO) ile imzaladığı anlaşma kapsamında günlük yaklaşık 120 bin ila 150 bin varil ham petrolü tankerlerle Suriye'ye ulaştırıyor.
26 Ekim'de başlayan taşımacılık faaliyetlerinde yaklaşık 1,6 milyon varil Irak petrolü Suriye'ye sevk edildi.
Banyas Limanı'na getirilen ham petrol, burada gemilere yüklenerek başta Yunanistan, İtalya ve Türkiye olmak üzere Akdeniz ülkelerine gönderiliyor.
UCC Holding'in taşımacılıkta kullandığı tanker sayısını 6 binden 10 bine yükseltmeyi planladığı belirtiliyor. Ancak sevkiyatların kısa sürede artırılması, araç sayısı ve lojistik altyapının kapasitesine bağlı bulunuyor.
Irak-Suriye petrol hattında 2 milyon varillik proje
Bağdat ve Şam yönetimleri, kara yolu taşımacılığının yanında eski petrol boru hattının yeniden kullanılması için de girişimlerde bulunuyor.
İki ülke, 17 Temmuz'da ABD'nin başkenti Washington'da, Irak'ın batısındaki Hadise bölgesinden Suriye'nin Banyas Limanı'na uzanan petrol hattının onarılması ve yeniden inşa edilmesine yönelik mutabakat zaptı imzaladı.
ABD merkezli enerji şirketi Chevron'un da katılımının beklendiği projede, ilk aşamada günlük 2 milyon varil ham petrol taşıma kapasitesine ulaşılması öngörülüyor.
Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi ile Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara'nın 28 Ekim'de Şam'da gerçekleştirdiği görüşmede de söz konusu hattın petrol ihracatında kullanılması ele alındı.
Irak'ın petrol ihracatında üç güzergâh gündemde
Eco Irak Gözlemevi Müdürü Ali Naci, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin Irak'ın enerji ve ekonomi politikalarını yeniden düzenlemesi açısından önemli olduğunu belirtti.
Naci, alternatif ihracat bağlantılarının oluşturulmasının petrol sevkiyatındaki güvenliği artıracağını ve ülkenin gelirlerini daha istikrarlı hale getirebileceğini ifade etti.
Bu kapsamda Yeni Şam Yolu adı verilen petrol projesinin önemine değinen Naci, Basra'dan Hadise'ye taşınacak petrolün buradan üç ayrı güzergâhla dış pazarlara ulaştırılmasının planlandığını aktardı.
Güzergâhlardan ilkinin Kerkük üzerinden Türkiye'nin Ceyhan Limanı'na, ikincisinin Suriye'nin Banyas Limanı'na, üçüncüsünün ise Ürdün'ün Kızıldeniz kıyısındaki Akabe Limanı'na uzanması öngörülüyor.
Naci, boru hattı projelerinin kara yolu, demir yolu ve ticaret bağlantılarıyla desteklenmesi gerektiğini belirtti. Bu yatırımların Irak'ın komşu ülkelerle ekonomik ilişkilerini geliştirebileceğini ve uluslararası pazarlara ulaşım seçeneklerini artırabileceğini söyledi.
Günlük 2,5 milyon varillik petrol sevkiyatı hedefleniyor
Iraklı enerji uzmanı Ahmed Sabah, yeni ihracat bağlantılarının yalnızca mevcut güvenlik sorunlarına karşı alınan geçici önlemler olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Sabah, bu girişimleri Irak'ın enerji politikalarında uzun vadeli bir değişim ve egemenlik tercihi olarak nitelendirdi.
Sabah'a göre Irak, kuzey ve batı yönündeki alternatif hatlar üzerinden günlük 2,5 milyon varile kadar petrolü Ceyhan, Banyas ve muhtemelen Akabe limanlarına ulaştırmayı hedefliyor.
Planın temel amacı, Irak'ın Basra Körfezi üzerinden gerçekleştirdiği petrol satışlarına olan bağımlılığını azaltmak ve farklı ihracat seçenekleri oluşturmak.
Petrol ihracat kapasitesinin 5 milyon varile çıkarılması planlanıyor
Irak Petrol Bakanı Basim Hudayyır, eylül ayında yaptığı açıklamada ülkenin günlük petrol ihracat kapasitesinin 3 milyon varilin üzerine çıktığını bildirmişti.
Hudayyır, yeni stratejik boru hatlarının tamamlanmasıyla toplam ihracat kapasitesinin günlük 5 milyon varile yükseltilmesinin amaçlandığını belirtmişti.
Bu hedef doğrultusunda mevcut hatların yeniden kullanılması ve yeni enerji altyapısının oluşturulması planlanıyor.
Kalkınma Yolu Projesi de Türkiye bağlantısını güçlendirecek
Irak'ın ulaştırma planları yalnızca petrol boru hatlarından oluşmuyor. Bağdat yönetimi, Basra Körfezi ile Türkiye üzerinden Avrupa arasında bağlantı kurmayı amaçlayan Kalkınma Yolu Projesi üzerinde de çalışıyor.
Basra'daki Fav Limanı'ndan başlayarak Irak toprakları üzerinden Türkiye'ye ulaşması öngörülen kara yolu ve demir yolu ağıyla yük taşımacılığının geliştirilmesi hedefleniyor.
Proje, Irak'ın bölgesel transit taşımacılığındaki rolünü artırmaya yönelik yatırımlar arasında yer alıyor.
Ali Naci, Irak'ın coğrafi konumunun enerji ve ticaret taşımacılığında önemli olanaklar sunduğunu belirterek bu bağlantıların geliştirilmesi halinde ülkenin bölgesel bir enerji, ulaşım ve ticaret merkezine dönüşebileceğini ifade etti.
Alternatif petrol hatlarının maliyeti artabilir
Enerji uzmanı Ahmed Sabah, ihracat güzergâhlarının çeşitlendirilmesinin bazı ekonomik yükümlülükleri de beraberinde getireceğine dikkati çekti.
Yeni boru hatlarının inşası, işletme giderleri ve transit geçiş ücretleri nedeniyle Irak petrolünün uluslararası pazarlara ulaştırılma maliyetinin yükselebileceğini belirtti.
Sabah, kuzey ve batı yönündeki sevkiyatların Irak'ı, gelişmekte olan ekonomilerin yoğunlaştığı Güney ve Doğu Asya pazarlarından uzaklaştırabileceğini de ifade etti.
Ayrıca Bağdat yönetiminin yeni boru hatlarını kullanabilmek için belirli miktarlarda petrol gönderimini zorunlu kılan uzun vadeli anlaşmalar imzalaması gerekebileceğini söyledi.






