ABD'de akaryakıt piyasasında benzin ve motorin fiyatları farklı yönlerde hareket ediyor. Motorin arzındaki sıkıntı ve yüksek fiyatlar sürerken benzin tarafında üretim artışı yaşanıyor. Rafinerilerin çalışma kapasitesini yükseltmesi, piyasaya daha fazla benzin sunulmasını sağlıyor.
Benzin fiyatları mart ayından bu yana en düşük seviyede
Amerikan Otomobil Birliğinin (AAA) verilerine göre, ABD'de benzinin ortalama perakende fiyatı galon başına yaklaşık 3,75 dolara indi.
Benzin fiyatları, eylül ayında ulaştığı son zirveden bu yana yüzde 15 gerileyerek son 8 ayın en düşük seviyesine düştü.
Geçen hafta günlük fiyat düşüşü son 18 yılın en yüksek düzeyine ulaşırken Şükran Günü tatili öncesinde gerilemenin devam edebileceği belirtiliyor.
Benzin en son 15 Mart'ta bu seviyelerden satılmıştı. Ancak güncel fiyatlar, ABD-İran savaşının başlamasından önceki 2,90 dolarlık ortalamanın üzerinde bulunuyor. Donald Trump'ın ikinci kez başkanlık görevine başladığı 20 Ocak 2025'te ise ortalama fiyat 3,10 dolardı.
Motorin sıkıntısı benzin üretimini artırdı
ABD ve Avrupa'daki rafineriler, motorin ve jet yakıtındaki arz açığını kapatabilmek için üretimlerini artırdı. İran ve Ukrayna savaşlarının Orta Doğu ile Rusya'daki yakıt üretimini olumsuz etkilemesi, bazı tesislerin sonbahar bakım çalışmalarını ertelemesine neden oldu.
Rafineriler ham petrolü işlerken yalnızca motorin üretmiyor. Aynı süreçte benzin, jet yakıtı, petrokimya hammaddeleri ve denizcilikte kullanılan yakıtlar da elde ediliyor.
ABD'deki rafinerilerin benzin üretimine ağırlık veren yapısı, motorin ihtiyacını karşılamak amacıyla artırılan işlemenin benzin arzını da büyütmesine yol açıyor.
Üreticiler, damıtma işlemlerindeki sıcaklık sınırlarını değiştirerek ürün dağılımını kısmen ayarlayabiliyor. Ancak bu yöntemin etkisi birkaç yüzde puanla sınırlı kalıyor.
ABD petrolü daha fazla benzin sağlıyor
Rafinerilerde kullanılan ham petrolün türü de üretim miktarlarını etkiliyor.
Orta Doğu petrolü motorin üretimine daha uygun özellikler taşırken ABD'deki kaya petrolünden daha yüksek oranda benzin elde ediliyor.
Orta Doğu kaynaklı petrol arzının sınırlanmasıyla ABD petrolünün daha fazla işlenmesi, benzin üretimindeki artışı destekleyen unsurlar arasında yer alıyor.
Benzin tüketimi 25 yılın en düşük seviyesinde
Benzin arzındaki yükselişe karşılık talepte zayıflama yaşanıyor. Kuzey Yarım Küre'de yaz tatili döneminin sona ermesiyle araç kullanımına bağlı mevsimsel tüketim azalıyor.
Çin, Brezilya, Almanya ve Hindistan'da elektrikli araç satışlarının artması da uzun vadeli benzin talebini etkiliyor.
ABD'de temmuz ve ağustos aylarındaki benzin tüketimi, son 25 yılın aynı dönemlerine göre en düşük seviyesinde gerçekleşti.
Yüksek akaryakıt fiyatlarının tüketim üzerindeki etkisi de bu düşüşte rol oynadı.
Rafinerilerin benzin kârı geriledi
Artan üretim ve zayıflayan talep, rafinerilerin kâr marjlarını aşağı çekti.
Benzin, motorin ve jet yakıtı gibi ürünlerin birlikte değerlendirildiği toplam rafineri kâr marjı son 8 ayın en düşük seviyesine indi.
Bazı bölgelerde benzin üretiminden elde edilen gelir maliyetin altına düştü. Bu tesisler, motorin ve diğer petrol ürünlerinden sağladıkları kazançla faaliyetlerini sürdürüyor.
Kışlık benzin üretimi maliyetleri düşürdü
Mevsimsel üretim koşulları da benzin fiyatlarındaki gerilemeyi destekliyor.
Kış aylarında kullanılan benzin, yazlık benzine göre daha düşük maliyetle üretilebiliyor. Rafineriler, sıcak havalarda kullanımı sınırlanan bütan gibi katkı maddelerinden kış döneminde yararlanabiliyor.
Öte yandan Orta Doğu'dan yapılan ham petrol sevkiyatları savaş öncesindeki seviyelere yaklaştı. Çin'in daha fazla petrol işleyebilmesine imkân veren bu gelişme, ülkenin rafine ürün ihracatını artırmasını sağlıyor.
Orta Doğu'dan gerçekleştirilen işlenmiş petrol ürünü sevkiyatlarında da toparlanma görülüyor.
Benzin fiyatlarında düşüşün sınırı yaklaşıyor
Üretimdeki artışa rağmen benzin stokları birçok bölgede düşük seviyelerde bulunuyor.
ABD'deki stoklar, yılın bu dönemi için son 10 yıllık aralığın alt sınırına yakın seyrediyor. Bu durum, fiyatların daha fazla gerilemesini sınırlayan unsurlar arasında gösteriliyor.
Ayrıca mevcut talep düşüşünün bir bölümü mevsimsel nedenlerden kaynaklanıyor. İlkbaharda araç kullanımının artmasıyla tüketimin yeniden yükselmesi bekleniyor.
ABD'de benzin fiyatları enflasyon açısından önem taşıyor
Benzin, ABD'de hane halkının fiyat değişimlerini en yakından takip ettiği ürünler arasında yer alıyor.
Ülkede aylık enflasyon hesaplamasında benzinin ağırlığı yüzde 2,895 düzeyinde bulunuyor. Motorin dahil diğer yakıtların toplam ağırlığı ise yüzde 0,086 seviyesinde kalıyor.
ABD'de tüketilen petrolün yaklaşık yarısını benzin oluştururken dünya genelinde bu oran yüzde 30'a yaklaşıyor.
Araştırmalara göre galon başına 3,50 doların altındaki benzin fiyatları, kamuoyunun akaryakıt maliyetlerine yönelik ilgisinin azalmasıyla ilişkilendiriliyor. Güncel fiyatlar da bu seviyeye yaklaşıyor.
Petrol piyasasında daha kalıcı bir dengelenme için ham petrol arzının savaş öncesindeki düzeyine dönmesi gerekiyor. Orta Doğu'da sürdürülebilir bir barış anlaşması sağlanması, piyasanın normalleşmesi açısından belirleyici görülüyor.






