Bilim insanlarından kritik uyarı: Antarktika için yeni risk senaryosu açıklandı

Dünyanın pek çok bölgesinde buzullar küresel ısınmanın etkisiyle hızla küçülürken, bilim insanları çok daha az bilinen fakat çok daha riskli bir olguya dikkat çekiyor: “buzul dalgalanması”. Normalde yılda birkaç metre hareket eden dev buz kütleleri, bu süreçte haftalar içinde hızlanarak günde onlarca metre ilerleyebiliyor. Yapılan geniş çaplı araştırma, üç binden fazla buzulun bu davranışı sergilediğini ortaya koydu.

BUZUN ALTINDAKİ GİZLİ SU BASINCI HAREKETİ TETİKLİYOR

Uzmanlara göre ani hızlanmanın nedeni yüzeyde değil, buzun tabanında gerçekleşiyor. Erime suları buz ile zemin arasında sıkışarak adeta doğal bir yağlama tabakası oluşturuyor. Sürtünme azalınca kilometrelerce uzunluktaki buz tabakaları kontrolden çıkmış bir nehir gibi akmaya başlıyor.
Bilim insanları bu sürecin birkaç gün içinde buzulların hızını onlarca kat artırabildiğini belirtiyor.

SELLER VE YOLLAR İÇİN GÖRÜNMEYEN TEHDİT

Hızlanan buzullar yalnızca yer değiştirmiyor; aynı zamanda doğal barajlar kuruyor. Vadileri kapatan buz duvarları arkasında göller oluşuyor ve bu göller aniden boşaldığında yıkıcı taşkınlar meydana geliyor. Karakurum’daki Shisper Buzulu’nun oluşturduğu taşkınların son yıllarda uluslararası ulaşım hatlarına zarar vermesi bunun en somut örneklerinden biri.
Bu ani boşalmalar birkaç saat içinde bütün bir yerleşim alanını sular altında bırakabilecek güçte.

AZ SAYIDA AMA DEVASA ETKİ

Gezegendeki buzulların yalnızca yaklaşık yüzde 1’i bu davranışı gösterse de yüzölçümleri çok büyük. Bu nedenle toplam buzul alanının yaklaşık yüzde 16’sını temsil ediyorlar. Arktik bölgeler, Himalaya kuşağı ve And Dağları bu hareketliliğin en sık görüldüğü alanlar arasında yer alıyor.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ÖNGÖRÜLEMEZLİĞİ ARTIRIYOR

Yoğun yağışlar, aşırı erime dönemleri ve sıcaklık dalgalanmaları buzulların onlarca yıl sürebilen durağan evrelerini bozuyor. Araştırmacılar, şimdiye kadar bu tür davranışın nadir görüldüğü Antarktika’da bile gelecekte benzer hızlanmaların yaşanabileceğini ifade ediyor.
Uzmanlara göre ısınan iklim, buzulları yalnızca eritmekle kalmıyor; onları daha tehlikeli hale getiriyor.