Fitch’ten Çin ekonomisine kritik uyarı: İç dengesizlikler rekor seviyede
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, Çin ekonomisine ilişkin yayımladığı son değerlendirme raporunda dikkat çeken tespitlerde bulundu. Rapora göre, ülkede uzun süredir biriken yapısal kırılganlıklar daha görünür hale gelirken, iç finansal dengelerdeki bozulma tarihi seviyelere ulaştı. Özellikle hanehalkı tasarruf eğiliminin yüksek seyretmesi, tüketim harcamalarının zayıf kalması ve özel sektör yatırımlarındaki yavaşlama ekonomideki dengesiz tabloyu derinleştiriyor.
İÇ FİNANSAL DENGESİZLİKLER TARİHİ ZİRVEDE
Fitch’in analizine göre Çin’de yurt içi finansal göstergeler, son yılların en yüksek dengesizlik seviyesine ulaştı. Hanehalkının harcamak yerine birikim yapmayı tercih etmesi ve yatırımlardaki ivme kaybı, ekonomik büyümenin kompozisyonunu belirgin şekilde değiştirdi.
Çin ekonomisinde iç finansal dengesizliklerin, yüksek tasarruf oranı ve zayıf tüketim nedeniyle tarihi seviyelere ulaştığı vurgulandı.
Raporda, büyümenin giderek daha fazla kamu destekli mali genişlemeye ve dış ticaret fazlasına dayandığı ifade edildi. Bu durum, iç talep kaynaklı sürdürülebilir büyüme modelinden uzaklaşıldığına işaret ediyor.
BÜYÜME DIŞ TALEBE VE KAMU HARCAMALARINA DAYANIYOR
Fitch’in değerlendirmesinde, özel ve kamu dışı tasarruflarla kamu borçlanması arasındaki makasın açık kalmaya devam edeceği öngörüldü. Kamu kesiminin bütçe açıkları yoluyla ekonomiyi desteklemeyi sürdürmesi beklenirken, büyümenin giderek dış talep ve net ihracata bağımlı hale geldiği kaydedildi.
Ekonomik büyümenin, mali teşvikler ve dış ticaret gelirleri olmadan ivme kazanmakta zorlandığına dikkat çekildi.
Kurumsal sektör tarafında ise yatırımların tasarrufların üzerinde seyretmesi nedeniyle net borçlanma pozisyonunun oluştuğu belirtildi. Ancak bu tablo, hanehalkı kesimindeki güçlü net tasarruf fazlasıyla dengeleniyor.
HANEHALKI TASARRUF ORANI YÜKSELİŞTE
Raporda yer alan verilere göre, 2023 yılında yüzde 34,9 olarak ölçülen hanehalkı tasarruf oranı 2024’te yatay bir seyir izledi. 2025 yılında ise gelir artış hızının tüketimi geride bırakmasıyla birlikte tasarruf oranının yüzde 35,3 seviyesine çıktığı bildirildi.
Gelir artışının harcamaları aşması, tasarruf oranını yukarı taşırken iç talepteki zayıflığın kalıcı hale geldiğine işaret etti.
Ayrıca son yıllarda hanehalkının gayrimenkul yatırımlarında belirgin bir düşüş yaşandığına dikkat çekildi. Konut piyasasındaki durgunluk, tasarrufların finansal varlıklara yönelmesine neden olurken, yatırım iştahındaki gerileme toplam sermaye oluşumunu baskılıyor.
ÖZEL SEKTÖRDE NET BORÇLANMA DARALIYOR
Toplam yatırımlarda gözlenen yavaşlamanın etkisiyle kurumsal kesimin net borçlanma pozisyonunda daralma yaşandığı tahmin ediliyor. Bu gelişme, özel sektörün toplam net kredi verme kapasitesini artırırken, ekonomik dengelerin hanehalkı lehine kaydığına işaret ediyor.
Fitch’in raporu, Çin ekonomisinin iç talep odaklı dönüşüm sürecinde beklenen ilerlemeyi henüz sağlayamadığını ve büyümenin halen kamu maliyesi ile dış ticaret performansına güçlü biçimde bağlı olduğunu ortaya koyuyor.
