Google’dan bağımsız haber sitelerine yapay zeka darbesi

Google, dünya çapında başlattığı “Yapay Zeka Genel Bakışları” (AI Overviews) özelliğini Türkiye’de de kademeli olarak devreye aldı. Kullanıcıların arama yaptığı konularda yapay zeka tarafından üretilen kısa bilgi özetlerini arama sonuçlarının en üstünde gösteren bu sistem, bilgiye erişimi hızlandırsa da yayıncılar için ciddi bir tehdit oluşturuyor.

Bu özellik, kullanıcıların ilgili haber sitelerine tıklama ihtiyacını azaltarak, bağımsız medya kuruluşlarının hem görünürlüğünü hem de gelirini doğrudan etkiliyor.

Google’ın bu hamlesi, Dijital Telif Yasası henüz yürürlüğe girmeden devreye girdiği için özellikle küçük ve bağımsız girişimlere “öldürücü bir darbe” olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, bunun dijital ekosistemde köklü bir değişimin başlangıcı olduğunu belirtiyor.

ALGORİTMA GÜNCELLEMELERİ TRAFİKLERİ ERİTTİ

Google, geçtiğimiz aylarda yaptığı algoritma değişiklikleriyle birçok haber sitesinin organik trafiklerini sert şekilde düşürdü. Bazı siteler bu düşüş sonrası kapanmak zorunda kaldı, bazıları ise ciddi gelir kaybına uğradı.
Reklam gelirlerine bağımlı olan haber platformları, ziyaretçi sayılarındaki düşüş nedeniyle maddi olarak zor günler yaşıyor. Yeni yapay zeka özetleri, bu kaybı daha da artırma riski taşıyor.

WIKIPEDIA BİLE YAPAY ZEKAYA YENİLDİ

Dünyanın en çok ziyaret edilen sitelerinden biri olan Wikipedia, ChatGPT’nin yükselişe geçtiği Mart 2022’de günlük 165 milyon ziyaretçiye sahipti. Ancak Mart 2025’te bu rakam 128 milyona düştü. Bu, yaklaşık %23’lük bir düşüş anlamına geliyor ve yapay zeka tabanlı bilgi sistemlerinin geleneksel bilgi platformlarına ne kadar ciddi zarar verdiğini ortaya koyuyor.

BRIGHTEDGE VERİLERİ: %30’A VARAN TIKLAMA KAYBI

BrightEdge tarafından yayınlanan verilere göre, AI Overviews özelliğinin kullanılmaya başlandığı ülkelerde doğrudan site tıklamaları ortalama %30 oranında azaldı. Kullanıcılar, arama motorunda gördükleri özet bilgiyi yeterli buluyor ve detaylı bilgi için kaynak siteye gitmiyor. Bu durum, internet yayıncılığında kullanıcı davranışlarının kökten değiştiğini gösteriyor.

HABER ARAMALARINDA CHATGPT KULLANIMI PATLADI

The Decoder’ın araştırmasına göre, 2024 ile 2025 yılları arasında haber aramalarında ChatGPT kullanım oranı %212 artış gösterdi. Buna karşılık, geleneksel Google haber aramaları yalnızca %5 arttı. Bu da kullanıcıların haber ve bilgi aramalarında yapay zekaya yöneldiğini ortaya koyuyor.

PEW ARAŞTIRMASI: KULLANICI BAĞLANTILARA TIKLAMIYOR

Pew Araştırma Merkezi’nin bu yıl yayımladığı rapora göre, Google üzerinde yapay zeka özetleri bulunan arama sonuçlarında kullanıcıların kaynak bağlantılara tıklama olasılığı oldukça düşük.
Similarweb verilerine göre ise Mayıs 2024’te Google’da haber aramalarında tek bir bağlantıya bile tıklamayan kullanıcı oranı %69’a ulaştı. 2023’te bu oran %56 idi.

REKLAM VE ABONELİK GELİRLERİNDE SERT DÜŞÜŞ

AI Overviews, özellikle reklam gelirine dayalı haber siteleri için büyük risk taşıyor. Kullanıcıların doğrudan Google üzerinde bilgiye ulaşması, reklam gösterimlerini azaltıyor. Bunun yanı sıra abonelik sistemine sahip haber siteleri de potansiyel abonelerini kaybediyor. Kullanıcılar, haberin tamamına gitmeden özet bilgiye ulaştıkları için ödeme yapma motivasyonu düşüyor.

YILLARIN SEO YATIRIMI GOOGLE’A AKIYOR

Haber siteleri yıllardır içeriklerini arama motoru optimizasyonuna (SEO) uygun hale getirmek için büyük bütçeler ayırıyor. Ancak AI Overviews, bu içerikleri “özümseyerek” doğrudan Google arayüzünde sunuyor. Bu da yayıncıların yaptığı SEO yatırımlarının kazancının siteye değil, Google’a akmasına neden oluyor.

TELİF HAKLARI KONUSUNDA YASAL BOŞLUK

Google, özetlerde zaman zaman kaynak gösterse de yayıncılara herhangi bir telif ödemiyor. Uzmanlar, telif hakları, kaynak bağlantılarının görünürlüğü ve yapay zeka özetlerinin sıralamadaki yeri gibi konularda yeni yasal çerçevelerin oluşturulması gerektiğini savunuyor.

AVRUPA’DA ŞİKAYET, TÜRKİYE’DE BEKLENTİ

Avrupa Yayıncılar Birliği, Google’ın yapay zeka özetleme sisteminin rekabeti bozduğunu belirterek Avrupa Komisyonu’na antitröst şikayetinde bulundu. ABD’de de benzer eleştiriler gündemde. Türkiye’de ise Rekabet Kurumu ve BTK’nın bu konuda inceleme başlatabileceği konuşuluyor.

YAYINCILAR DÜZENLEME TALEP EDİYOR

Yayıncı kuruluşlar, yapay zeka özetlerinin kaynak göstererek sunulmasını, kullanıcıların doğrudan haber sitelerine yönlendirilmesini ve içerik üreticilerine maddi karşılık verilmesini talep ediyor. Avustralya, Google ve Meta gibi şirketlerin haber içeriklerini kullanmaları karşılığında yayıncılara ödeme yapmalarını zorunlu hale getirmişti. Avrupa’da da benzer düzenlemeler masada.

GOOGLE’IN SAVUNMASI

Google sözcüsü, her gün milyarlarca tıklamayı web sitelerine yönlendirdiklerini, AI Overviews’in kullanıcıları daha fazla soru sormaya teşvik ettiğini ve bunun içerik üreticilerinin daha fazla keşfedilmesine katkı sağladığını söyledi. Ancak sektördeki verilere bakıldığında, bu açıklamaların pratikte geçerli olmadığı görülüyor.