Orta Doğu ateşi buğdayı da yaktı: Fiyatlar iki yılın zirvesine koşuyor
Orta Doğu’da artan askeri gerilim yalnızca enerji piyasalarını değil, küresel tarımsal emtia fiyatlarını da etkisi altına aldı. Petrol ve doğalgaz maliyetlerindeki hızlı yükseliş üretim ve lojistik giderlerini artırırken, bu gelişme özellikle buğday piyasasında güçlü bir fiyat hareketini tetikledi. Chicago Ticaret Borsası’nda işlem gören buğday vadeli kontratları yükseliş trendine girerek yaklaşık iki yılın en yüksek seviyelerine yaklaşmış durumda.
ENERJİ MALİYETLERİ TARIMSAL EMTİAYI ETKİLEDİ
Orta Doğu’daki çatışmanın genişleme ihtimali enerji fiyatlarını yukarı çekerken, bunun tarım sektörüne yansıması gecikmedi. Artan petrol fiyatları nakliye maliyetlerini yükseltirken, doğalgaz fiyatlarındaki sert artış ise gübre üretimini pahalı hale getirdi. Bu durum hem üretim maliyetlerini artırıyor hem de küresel arz beklentilerini baskı altına alıyor.
Chicago’da işlem gören buğday vadeli kontratları Avrupa seansının erken saatlerinde yaklaşık yüzde 1 civarında yükselerek 6,24 dolar seviyesinde işlem gördü. Gün içinde fiyatların 6,41 doların üzerine tırmandığı gözlendi. Böylece kontratlar, Haziran 2024’ten bu yana görülen en yüksek seviyelere yaklaşmış oldu.
Buğday fiyatları son günlerdeki yükselişle birlikte çatışma öncesi seviyelere kıyasla yaklaşık yüzde 5 değer kazandı.
PETROL FİYATLARI KRİTİK EŞİĞİ AŞTI
Enerji piyasalarında yaşanan gelişmeler de tarımsal ürünlerdeki fiyat hareketinin temel nedenleri arasında gösteriliyor. Uluslararası petrol fiyatları pazartesi günü varil başına 100 dolar seviyesinin üzerine çıkarak uzun bir aradan sonra yeniden kritik eşiği aştı.
Petrol üreticisi ülkelerde arzın kısıtlanması ve bölgedeki jeopolitik riskler küresel enerji piyasasında tedirginliği artırdı. Enerji maliyetlerindeki yükseliş, hem tarımsal üretimde kullanılan girdileri pahalılaştırdı hem de tahıllardan üretilen biyoyakıtların fiyatlarını yukarı çekti.
Ham petrol fiyatlarının 2022’den bu yana ilk kez 100 doların üzerine çıkması, tarımsal emtia piyasalarında yeni bir maliyet dalgası oluşturdu.
GÜBRE FİYATLARI ÜRETİM BEKLENTİLERİNİ BASKILIYOR
Doğalgaz fiyatlarında görülen hızlı artış, gübre üretim maliyetlerini de ciddi ölçüde yukarı taşıdı. Gübre fiyatlarındaki yükseliş, çiftçilerin üretim planlarını yeniden gözden geçirmesine neden olabilecek önemli bir risk olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlara göre gübre maliyetlerindeki artış yalnızca kısa vadeli fiyat hareketi yaratmakla kalmayabilir; aynı zamanda gelecek sezon üretim miktarını da etkileyebilir. Bu durum, tahıl piyasalarında arz endişelerini güçlendirerek fiyatların daha da yükselmesine zemin hazırlayabilir.
ANALİSTLER: YÜKSELİŞ YENİ BAŞLIYOR OLABİLİR
Piyasa analistleri jeopolitik krizlerin tarımsal emtia fiyatları üzerindeki etkisinin genellikle birkaç hafta içinde daha belirgin hale geldiğine dikkat çekiyor. Peak Trading Research analisti Dave Whitcomb, mevcut yükselişin geçici bir hareketten daha fazlası olabileceğini belirtiyor.
Uzmanlara göre buğday piyasasında görülen yükseliş, jeopolitik risklerin etkisiyle oluşan kalıcı bir yukarı yönlü trendin başlangıcı olabilir.
Öte yandan Rabobank tarafından yayımlanan değerlendirmeye göre yatırım fonlarının piyasadaki pozisyonlarında da dikkat çekici bir değişim yaşanıyor. Haziran 2024’ten bu yana ilk kez uzun pozisyon alan fon yöneticilerinin sayısı, kısa pozisyon taşıyanların önüne geçmiş durumda.
Bu gelişme, kurumsal yatırımcıların buğday fiyatlarında yükseliş beklentisinin güçlendiğine işaret eden önemli bir sinyal olarak yorumlanıyor.
