Dünyanın yeni silahı dijital medya

Ekotürk TV olarak teknoloji dünyasının nabzını tutmaya devam ediyoruz. Bu bölümde, teknolojideki hızlı dönüşümleri yakından izleyen ve aynı zamanda AR-GE çalışmalarının yanı sıra dijital yayıncılık alanında danışmanlık yapan Dursun Gezer’i ağırladık. Kendisine, teknoloji dünyasında yaşanan son gelişmeleri sorduk.

YAPAY ZEKA İLE SINIRLI KALMAYAN DEVRİM

Gezer, özellikle 2000’li yıllardan itibaren teknolojide adeta devrimsel bir sürecin yaşandığını vurguladı. Artık yalnızca yapay zekâ değil; savunma teknolojilerinden biyoteknolojiye, yazılımdan medya dünyasına kadar birçok alanda çarpıcı gelişmeler yaşanıyor. “Artık sadece takip eden değil, üreten ülke olmak zorundayız” diyen Gezer, paradigmaların çok kısa sürede değiştiğini belirtti.

Özellikle 2000’li yıllardan sonra teknoloji dünyasında büyük devrimler yaşanmaya başlandı. Artık bu alanda yaşanan gelişmelere ayak uyduramaz olduk çünkü birçoğundan haberimiz dahi olmuyor. İnsanların büyük bir çoğunluğu sadece “yapay zeka” alanında gelişmelerin yaşandığını zannediyor ama artık her alanda büyük sıçramalar yaşanıyor. Kısacası paradigmalar çok büyük bir ivme kazandı. Gelin öncelikle teknoloji tarihinde kısa bir tur yapalım… Hatta konuyu sizin de medya sektöründe olmanız hasebi ile “Medya 5.0” olarak belirleyip medyanın tarihi süreçte ne tür değişimler yaşadığını kısaca bir hatırlayalım.

MEDYA 01

“Medya 1.0 dönemi aslında matbaanın icadıyla başladı. O dönemde bilgi tek yönlüydü, merkezi otoritelerden halka aktarılıyordu. Radyo ve televizyonun yükselmesiyle toplum pasif bir izleyici konumuna itildi.

Bu dönemin temel özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

• Matbaanın icadıyla başlayan bir süreçti.

• Gazeteler, radyo ve televizyon gibi araçlarla tek yönlü ve merkezi kaynaklardan yayın yapılıyordu.

• Kitleler pasif izleyici olarak konumlanıyordu.

Enformasyonun akışı yukarıdan aşağıya, yani devletten ya da yayıncıdan halka doğru ilerliyordu.”

MEDYA 5.0 ÇAĞI VE DİJİTAL GÜÇ

Teknoloji tarihine kısa bir yolculuk yaparken Gezer, özellikle medya sektöründe yaşanan dönüşümlere dikkat çekti. Medya 1.0’dan başlayarak bugün “Medya 5.0” olarak tanımladığı yeni döneme girildiğini söyledi. Bu dönemde medyanın yalnızca haber aktarma aracı değil, aynı zamanda küresel güç mücadelesinde stratejik bir silah haline geldiğini ifade etti.

“Yeni dünyanın en güçlü silahı artık dijital medya” diyen Gezer, ülkelerin yalnızca savunma sanayii yatırımlarıyla süper güç olamayacağını; yazılım, algoritma ve dijital medya gücünün aynı derecede kritik olduğunu vurguladı.

YALNIZCA KULLANICI OLMAKTAN ÇIKMALIYIZ

Türkiye’nin dijital alanda güçlü bir kullanıcı olduğunu söyleyen Gezer, bu rolün tek başına yeterli olmadığının altını çizdi. “Eğer sadece kullanıcı kalırsak, bir gün sistemin istemediği bir adım attığımızda bir anda oyun dışına itilme riskiyle karşı karşıya kalırız” dedi. Sosyal medya hesaplarının kapatılabilmesi, algoritmalarla görünürlüğün düşürülmesi gibi risklere dikkat çekti.

Bu nedenle, yalnızca platform kullanan değil, platform üreten bir ülke olmanın önemine işaret etti. Bu yaklaşımı savunma sanayiindeki milli projelere benzeterek, dijital medya altyapısında da yerli üretimin hayati olduğunu belirtti.

TÜRKİYE’NİN YENİ DİJİTAL PLATFORMU: NSOSYAL

Gezer, Türkiye’de bu alanda umut verici bir adım atıldığını belirterek Baykar grubunun öncülüğünde hayata geçirilen “NSosyal” platformunu örnek gösterdi. Teknofest kuşağının ürünü olan bu sosyal medya platformunun kısa sürede milyonlarca kullanıcıya ulaştığını ifade eden Gezer, “İlk 5 yılda milyar kullanıcı hedefi tutturulursa, bu Türkiye için dijital medyada devrim niteliğinde olacak” dedi.

Bu gelişmeyi bir “işaret fişeği” olarak tanımlayan Gezer, platformun yalnızca bir sosyal medya aracı değil, aynı zamanda dijital çağın yeni bir savunma gücü olduğunu belirterek emeği geçen tüm ekibi tebrik etti.

Medya 1.0 (Tek Yönlü Yayın – 15. yy – 20. yy Ortaları)

Dursun Gezer şunları söyledi:
“Medya 1.0 dönemi matbaanın icadıyla başladı. Bu dönemde bilgi, tek yönlü ve merkezi otoritelerden halka aktarılıyordu. Radyo ve televizyonun yükselişiyle toplum pasif bir izleyici haline geldi. Matbaa ile başlayan bu süreçte gazeteler, radyo ve televizyon tek taraflı yayın yapıyordu. İnsanlar sadece izleyiciydi, yani enformasyonun akışı yukarıdan aşağıya oluyordu.”

Medya 2.0 (İnteraktif Web ve İçerik Paylaşımı – 2000’li Yıllar)

Dursun Gezer şunları söyledi:
“2000’lerle birlikte Web 2.0 teknolojileri devreye girdi. Her birey birer yayıncı haline geldi. YouTube, bloglar ve sosyal medya içerik üretimini demokratikleştirdi. Artık kullanıcılar yalnızca izleyici değil, içerik üreticisiydi. Bloglar, forumlar, sosyal medya platformlarıyla birlikte katılım arttı ama beraberinde bilgi kirliliği de ortaya çıktı. Bu dönemde vatandaş gazeteciliği kavramı hayatımıza girdi.”

Medya 3.0 (Mobilleşme ve Kişiselleştirme – 2010’lu Yıllar)

Dursun Gezer şunları söyledi:
“Mobil cihazların hayatımıza girmesiyle medya kişiselleşmeye başladı. Bildirimler, algoritmalar ve kişisel veriler artık ne izleyeceğimizi belirliyordu. Akıllı telefonlar sayesinde medya taşınabilir hale geldi. Kullanıcı davranışlarına göre içerikler kişiselleştirildi, algoritmalar içerik akışını yönlendirdi. Sosyal medya üzerinden siyasi ve sosyal hareketlere katılım daha kolay hale geldi.”

Medya 4.0 (Veri Odaklı ve Platform Ekonomisi – 2015 Sonrası)

Dursun Gezer şunları söyledi:
“2015 sonrası veri yeni bir güç haline geldi. Büyük platformlar davranışsal verilerimizle içerik dünyasını şekillendirmeye başladı. Algoritmalar ne göreceğimizi, ne düşüneceğimizi belirliyordu. Facebook, Google, TikTok gibi platformlar artık medyanın ana aktörleri oldu. Reklamcılık algoritmalara dayandı, gerçek ile kurgu arasındaki sınırlar bulanıklaştı. Deepfake ve manipüle edilmiş haberler bu dönemde öne çıktı.”

Medya 5.0 (Yapay Zeka Çağında Haber ve Etki – 2020 Sonrası, Riskler)

“Bugün Medya 5.0 çağındayız. Yapay zekâ artık haber yazıyor, dijital ikizlerimiz üzerinden bizi yönlendiriyor. Simülasyonlar gerçeğin yerini almaya başladı. Bu noktada kritik bir soru var: Tüm bu güç kimde? Hangi bilginin doğru olduğunu nasıl anlayacağız? Medya hakikatin hizmetinde mi, yoksa algı mühendisliğinin mi?”

Medya 5.0 (Geleceğin Medyacısı – 2020 Sonrası)

“Yeni medya çağında güçlü olan; etik bilen, kod bilen ve veri okuryazarı bireyler olacak. Artık önemli olan içerik üretmek değil, içeriğin etkisini yönetmek. Medya sadece bir araç değil, bir güç haline geldi. Asıl mesele şu: Biz bu gücü sadece tüketiyor muyuz, yoksa şekillendirebiliyor muyuz? Medya 5.0’a hazır mıyız?”

Medya 5.0 (Yapay Zeka Çağında Haber ve Etki – 2020 Sonrası, Detaylar)

“Yapay zekâ destekli içerik üretimi artık hayatımızda. ChatGPT ile haber yazılıyor, videolar sentezleniyor, yapay sunucular ekranlara çıkıyor. Dijital ikizlerimiz yani her bireyin dijital dünyadaki davranış kalıpları simüle ediliyor. Ayrıca kişisel verilerimiz üzerinden hedefli içerik bombardımanına maruz kalıyoruz. Mikro hedefleme dediğimiz bu süreç, bizi yönlendiren en güçlü mekanizmalardan biri haline geldi.”

Sosyal Medya Verileri (Dünya ve Türkiye Geneli)

“Bugün dünya genelinde sosyal medya kullanımında milyarlarca kişiye ulaşıldı. Facebook 3.1 milyar kullanıcıya sahipken, YouTube 2.6 milyar, WhatsApp ve Instagram 2.2 milyar kullanıcıya ulaştı. TikTok’un 1.6 milyar, Twitter’ın ise 600 milyon kullanıcısı var. Türkiye’de de tablo oldukça dikkat çekici: YouTube 57.5 milyon, Instagram 57.1 milyon, WhatsApp 56 milyon, Facebook 44 milyon, TikTok 34.5 milyon ve Twitter 20.5 milyon kullanıcıya ulaşmış durumda. Bu veriler, sosyal medyanın toplum üzerindeki etkisini gözler önüne seriyor.”