Ali Değermenci

PANDEMİDEN ÇIKIŞ

Yepyeni bir durum ile karşı karşıyayız. Pandemi, küresel ekonomiyi tarihinde görülmemiş derecede etkiledi. Şubat-Haziran arasında ekonomiler kapandı. Fabrikalar, işletmeler, üretim tam anlamıyla durdu. Şehirler hayalet kentlere döndü. Korku ve endişe her tarafı sardı.

Haziran sonrasında ekonomiler açılmaya başlasa da yılın ilk 6 ayı yüzde 10 gibi büyük bir daralmayla sonuçlandı. Son dönemde virüsün kontrolden çıkmaya başlaması ciddi riskler oluştursa da ikinci bir kapanmayı hiçbir ülkenin göze alabilecek gibi değil.

Böylesi bir ortamda altın tarihi zirvelere çıktı, petrol tarihinin en büyük düşüşlerini yaşadı, teknoloji firmaları ise 15-20 yılda elde edecekleri kazancı pandemi döneminde elde etti. Tüm bunlara ABD ile Çin arasında yaşanan Ticaret Savaşları (Teknoloji Savaşı) da eklenince küresel ekonomi ciddi daralmaya girdi. ABD – Çin gerilimi küresel büyümeyi olumsuz etkiliyor.

Bu gerilimin ABD’deki seçimler sonrası nasıl bir hal alacağı merak konusu. Öte yandan Merkez Bankalarının parasal genişleme programı ile piyasalar rahatlatılmaya çalışılırken, devletlerin piyasa içindeki ağırlığı yeniden artmaya başladı. Böylesi bir gelişmenin çelişkisi ise, küresel teknoloji şirketlerinin mevcut yapı içinde büyük bir kazanç ve güç kazanmaya başlaması. Gelecek bu iki çelişki üzerinde yürümeye devam edeceğe benziyor.

Önümüzdeki dönem teknoloji şirketlerini ciddi anlamda değerli hale getirecek, tarım insanlığın son sığınağı olacak, iş yapış şekilleri yeniden tanımlanacak, konut fiyatları etkilenecek, hisse senetleri piyasası bir süre daha yatırım çekmeye, altın güvenli liman olmaya devam edecek. Petrol ve havayolu şirketleri iflastan zor kurtulacak. Pandemiden çıkış aşıya bağlı olacak. Ancak salgının ekonomik etkileri ve yeni realiteler, aşı bulunduktan sonra da kendini hissettirmeye devam edecek gibi…