Şirketlerin döviz açığı 6 yılın zirvesinde
Reel sektörün net döviz pozisyonu, -171,8 milyar dolarla son 6 yılın en düşük seviyesine geriledi. Uzmanlar, artan döviz açığının kur şoklarına karşı firmaları daha savunmasız hale getirdiği uyarısında bulunuyor.
Finansal kesim dışındaki firmaların döviz cinsinden varlıkları ile borçları arasındaki farkı gösteren net döviz pozisyonu, -171,8 milyar dolarla Şubat 2019’dan bu yana en düşük seviyeye geriledi. Böylece veriler, son 6 yılın en yüksek döviz açığına işaret etti.
Finansal kesim dışındaki firmaların toplam döviz yükümlülükleri, 2025 yılı Nisan itibarıyla 337,4 milyar dolara ulaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı. Döviz varlıkları ise Nisan 2025 itibarıyla 165,6 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Böylece firmaların döviz varlıkları ile borçları arasındaki fark, yani net döviz pozisyonu, -171,8 milyar dolar olarak kaydedildi.
Firmaların döviz cinsinden borçlarının önemli bir bölümünü nakdi krediler oluşturuyor. Bu krediler, yurt içi ve yurt dışı bankalardan sağlanan nakit kaynakları kapsıyor. Döviz yükümlülükleri kalemi altında ise nakdi kredilerin yanı sıra ithalat borçları ile türev yükümlülükler de yer alıyor.
2025 yılının ikinci çeyreği itibarıyla, firmaların sağladığı nakdi kredi tutarı 277,6 milyar dolara ulaştı. Bu seviye, 2018’in üçüncü çeyreğinde kaydedilen 276,6 milyar dolarlık düzeyin üzerine çıkarak, son 7 yılın en yüksek seviyesine işaret etti.
Finansal kesim dışındaki firmaların döviz varlıkları içinde mevduat, menkul kıymet, ihracat alacağı, yurt dışı yatırımlar ve türev varlıklar yer alıyor. 2025 yılının ikinci çeyreği itibarıyla, firmaların yurt dışına doğrudan sermaye yatırımları 28,6 milyar dolara ulaşarak tarihi zirveye çıktı. Bu yatırımlar; yurt dışında fabrika, iştirak ya da ofis gibi kalıcı varlıkları kapsıyor. Aynı dönemde, döviz varlıkları içinde en yüksek paya sahip kalem 74,9 milyar dolarla mevduatlar oldu.
Firmaların bir yıl içinde vadesi dolacak döviz varlıkları ile döviz borçları arasındaki farkı gösteren kısa vadeli net döviz pozisyonu, Şubat 2025 tarihinde 7,59 milyar dolar civarını gördü. Bu veri, Temmuz 2016’dan bu yana kaydedilen en düşük seviye oldu.
Finansal kesim dışındaki firmaların net döviz pozisyonu, nisan itibarıyla -171,8 milyar dolara gerileyerek Şubat 2019’dan bu yana en düşük seviyeye indi. Tablo, firmaların net döviz borçlu pozisyonunun 2019’dan bu yana en yüksek risk düzeyine çıktığını gösterirken uzmanlar, olası kur şoklarına karşı reel sektörün daha da savunmasız olabileceği konusunda uyarıyor. Bilindiği üzere, net döviz pozisyonu firmaların döviz cinsinden varlıkları ile borçları arasındaki farkı ortaya koyarken veriler, kur riskine karşı kırılganlıkların arttığına işaret ediyor.
ÖZEL SEKTÖRÜN KREDİ BORCU 18,1 MİLYAR DOLAR ARTTI
Özel sektörün yurt dışından sağladığı toplam kredi borcu, mayıs sonu itibarıyla özel sektörün yurt dışından sağladığı toplam kredi borcu, 2024 yıl sonuna göre 18,1 milyar dolar artarak 190,4 milyar dolar oldu. Vadeye göre incelendiğinde, 2024 yıl sonuna göre, uzun vadeli kredi borcu 20,7 milyar dolar artarak 177,5 milyar dolar, kısa vadeli kredi borcu (ticari krediler hariç) ise 2,6 milyar dolar azalarak 12,8 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti. 2024 yıl sonuna göre finansal kuruluşların toplam borcu 5,3 milyar dolar, finansal olmayan kuruluşların toplam borcu ise 12,8 milyar dolar arttı.
