ABD'de federal ticaret mahkemesi, Trump'ın 2 Nisan'da duyurduğu gümrük vergilerini başkanın bu yetkiye sahip olmadığına hükmederek geçersiz ilan etti.
Mahkeme diyor ki;
Trump yönetimi, 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasasına (IEEPA) dayanarak gümrük vergileri uygulamaya çalışıyor ancak bu yasa kapsamında başkanın sınırsız tarife yetkisi yok ve bu yetki kongreye ait. Başkan bu yetkiyi sadece Kongre’nin belirlediği sınırlar dahilinde alabilir. Ayrıca ticaret açığı “olağandışı ve olağanüstü tehdit” sayılmaz (1977 yasası, başkana yalnızca ulusal güvenlik veya olağandışı tehditler karşısında ekonomik önlemler alma yetkisi veriyor. Trump ticaret açığını kullanarak ulusal güvenlik ihtiyacı üzerinden gümrük tarifelerini ortaya atmıştı ama mahkeme ticaret açığını ulusal acil durum kabul etmedi).
Trump bu kararları kongre kapsamı/onayı dışında aldığından, mahkeme başkanın yürütme yetkisini aşarak yasama alanına müdahale ettiğini iddia ediyor (Bu iddia ABD Anayasası’ndaki yasama yetkisinin sadece Kongre’de olduğu ilkesine dayanıyor. Gümrük tarifeleri gibi ekonomik düzenlemeler de tarihsel olarak Kongre’nin yetki alanına giriyor). Ayrıca mahkeme eğer IEEPA başkana sınırsız yetki verirse bunun anayasal düzeni zedeleyeceğini ve yürütmenin yasama işlevine müdahale etmiş olacağını savunuyor.
Açıklamanın ardından Trump yönetiminin avukatları mahkemeye temyize gideceklerini belirttiler.
Bu karar ile mahkeme, hem başkanın ekonomi alanındaki yetkisini kısıtlayarak hukukun üstünlüğünü ve kurumsal dengeyi korumaya çalışıyor hem de ticaret politikalarında popülist ve tek taraflı uygulamalara karşı bir fren mekanizması oluşturmaya çalışıyor.
İşin özeti, Trump “acil durum” diyerek kafasına göre tarife uygulamaya kalktı, mahkeme “ekonomik dengesizlikle kahramanlık oynanmaz” diyerek freni çekti.
Piyasalara açısından ne anlama geliyor?
-Piyasalar bu kararı “yönetişim normalleşiyor” sinyali olarak algılayabilir.
-Karar doğrudan doları sarsmaz ama küresel ticaret gerilimlerinin azalacağı algısı gelişmekte olan ülke para birimlerine pozitif yansıyabilir.
-Emtia fiyatları, özellikle ticarete duyarlı olanlar (çelik, alüminyum, tarım ürünleri) daha stabil hâle gelebilir.
-Risk iştahı yükselirse, gelişmekte olan piyasalara sermaye girişi artabilir.
Haber: Tuğba Özay
