2023 yılından bu yana Türkiye'de halka arz edilen 100 şirkete yaklaşık 171 milyar TL yatırım yapıldı. Ancak bu devasa yatırımın yalnızca dörtte biri şirketlerin kasasına giderken, geri kalan kısımda asıl kazanç patronların oldu. Söz konusu durum, halka arzların arkasında yatan gerçekleri ve yatırımcıların karşılaştığı riskleri bir kez daha gündeme getirdi.
ŞİRKETLERİN BÜYÜMESİ Mİ, YOKSA PATRONLARIN NAKİT İHTİYACI MI?
2023-2025 yılları arasında borsada önemli bir hareketlilik yaşandı. Bu dönemde, toplam 100 şirket halka arzını tamamlayarak yatırımcılardan 171 milyar TL'lik sermaye girişi sağladı. Ancak, bu halka arzların arkasındaki temel motivasyon sadece şirketlerin yeni yatırımlarını finanse etme, büyüme planlarını gerçekleştirme veya kredi borçlarını ödemek için sermaye ihtiyacı değildi.
ŞİRKETLER NEDEN HİSSELERİNİ NAKDE ÇEVİRİYOR?
CNBC-e’den Barış Erkaya’nın haberine göre, birçok şirketin ana ortakları, yıllardır yatırımlarıyla büyüttükleri şirketlerdeki hisselerini nakde çevirme amacıyla halka arza yöneldi. Bu süreçte, 2023 yılının başından itibaren toplam 51,5 milyar TL'lik bir gelir elde edildi. Bu durum, halka arzların başka bir boyutunu oluşturuyor.
EKONOMİK KOŞULLARIN HALKA ARZ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ
Son yıllarda karşılaşılan ekonomik koşullar da şirketleri halka arza yönlendiren önemli etkenlerden biri oldu. 24 Şubat 2023'te Merkez Bankası'nın politika faizi yüzde 8,5 iken, 22 Mart 2024'te yüzde 50 ile zirve yaptı. Ticari kredi faizleri ise 2023 Şubat ayında yüzde 12,81 seviyesindeyken, 2024 Nisan ayında yüzde 69'a ulaştı. Yükselen enflasyon ve artan kredi maliyetleri, şirketler için finansmana erişimi zorlaştırdı ve bu da halka arzı cazip bir seçenek haline getirdi.
HALKA ARZ GERÇEKTEN EN UCUZ FİNANSMAN YÖNTEMİ Mİ?
Halka arz, şirketleri daha fazla hissedarın denetimine açsa da maliyet açısından diğer finansman yöntemlerine göre daha ucuz bir seçenek olarak öne çıkıyor. Büyük yatırımcılara yüklü hisse satışı yapmanın karar alma süreçlerinde etkili olma riskinden daha uzak bir yöntem olarak değerlendiriliyor.
HALKA ARZ SÜREÇLERİNDE ANA HİSSEDARLARIN ROLÜ NEDİR?
Halka arz edilen şirketlerin ana hissedarları da bu süreçte önemli bir rol oynuyor. Yıllardır yatırım yaptıkları şirketlerde belirledikleri fiyatlar üzerinden hisselerini nakde çevirmek isteyen bu hissedarlar, halka arz süreçlerinin bir parçası oldu. Son 28 ayda, halka arz edilen 100 şirketin sadece 24'ü sermaye artırımı yoluyla halka arz edildi. Bu da demek oluyor ki, halka arz edilen şirketlerin yüzde 24'ünde elde edilen gelir tamamen şirketin kasasına gitti. Kalan yüzde 76'sında ise hem şirket hem de ana hissedarlar kazanç sağladı. Hatta yüzde 6'sında ortakların hisse satışı, bedelli sermaye artırımından daha yüksek oldu.
