Küresel finans piyasalarında hedge fonların yüksek borçlanmayla gerçekleştirdiği işlemlerin oluşturduğu riskler yeniden gündeme geldi. İngiltere Merkez Bankası Başkanı Andrew Bailey'nin liderliğindeki çalışmalar, özellikle devlet tahvili piyasalarındaki kaldıraçlı pozisyonların daha ayrıntılı takip edilmesini amaçlıyor. Ancak ülkeler arasındaki yasal farklılıklar ve eksik veriler, denetim çalışmalarının ilerlemesini zorlaştırıyor.
Hedge fonların kaldıraçlı tahvil işlemleri incelenecek
Finansal İstikrar Kurulu (FSB), hedge fonların devlet tahvili piyasalarında borçlanarak gerçekleştirdiği işlemlere ilişkin yeni bir veri toplama sistemi üzerinde çalışıyor.
Kurul bünyesindeki Banka Dışı Finansal Kuruluşlar Veri Görev Gücü, bu işlemlerin finansal sistem açısından oluşturabileceği risklerin daha kapsamlı izlenmesini hedefliyor.
FSB'nin önümüzdeki haftalarda kamuoyunun görüşüne açacağı düzenleme çalışmasının, hedge fonların kaldıraçlı tahvil işlemlerine ilişkin ortak veri toplama ölçütlerini belirlemeye odaklanması bekleniyor.
Görüş alma sürecinde, farklı ülkelerde uygulanabilecek ve karşılaştırılabilir sonuçlar sağlayabilecek göstergelerin oluşturulması ele alınacak.
Kurulun kamuoyu görüşü toplama süreçleri genellikle 60 gün sürüyor. Bu nedenle çalışmaların 2027 yılına sarkabileceği belirtiliyor.
FSB'nin 2026 hedefi gerçekleşmedi
FSB, Temmuz 2025'te yayımladığı çalışma planında, devlet tahvili piyasalarındaki kaldıraçlı işlemlerin izlenmesine yönelik veri sorunları hakkında 2026 yılının ortasına kadar rapor hazırlamayı hedeflemişti.
Ancak belirlenen takvim içerisinde rapor tamamlanamadı.
Çalışmalara ilişkin bilgi sahibi kişilere göre veri toplama ve paylaşım süreçlerindeki sorunlar, başlangıçta öngörülenden daha karmaşık hale geldi.
Bazı görev gücü üyeleri ortak bir sistem oluşturulabileceği görüşünü korurken diğerleri mevcut zorluklar nedeniyle daha temkinli bir yaklaşım benimsiyor.
Hedge fonların borçlanma riskleri neden izlenemiyor?
Düzenleyici kurumların karşılaştığı başlıca sorunlardan biri, hedge fonların işlemlerini farklı ülkeler ve finansal kuruluşlar üzerinden gerçekleştirmesi.
Özellikle basis trade olarak bilinen işlemler, devlet tahvilleri ile bunlara bağlı vadeli işlem sözleşmeleri arasındaki fiyat farklarından yararlanmayı amaçlıyor.
Bu stratejilerde yüksek miktarda borçlanma kullanılabiliyor.
İşlemlerin bir bölümü Cayman Adaları gibi finans merkezleri üzerinden kurulan karmaşık ve bilanço dışı yapılarla yürütülüyor.
Bu durum, hedge fonların toplam borçlanma miktarının ve üstlendikleri risklerin tek bir noktadan görülmesini zorlaştırıyor.
Bankalar hedge fonların toplam riskini göremiyor
Hedge fonların finansmanında bankaların sunduğu aracılık ve kredi hizmetleri önemli rol oynuyor.
Bankaların büyük kurumsal müşterilere hizmet veren prime brokerage birimleri, fonların bazı işlemlerine ilişkin veri sağlayabiliyor.
Ancak hedge fonların aynı anda birden fazla bankayla çalışması, risklerin bütüncül biçimde değerlendirilmesini engelliyor.
Bir bankanın elindeki bilgiler, fonun diğer finans kuruluşları üzerinden aldığı pozisyonları kapsamayabiliyor.
Düzenleyici kurumlar, farklı bankalara dağıtılan kaldıraçlı işlemlerin toplam büyüklüğünün tam olarak görülememesini finansal istikrar açısından önemli bir veri eksikliği olarak değerlendiriyor.
Bu nedenle çalışmaların yalnızca bankalardan bilgi alınmasıyla sınırlı kalmaması, ülkeler arasında veri paylaşımının da geliştirilmesi hedefleniyor.
FSB ülkeler arasındaki veri paylaşımı sorununa dikkat çekti
FSB, görev gücünün finansal istikrarı tehdit edebilecek risklerin küresel ölçekte izlenmesi açısından önemli bir çalışma yürüttüğünü açıkladı.
Kurul, veri toplama sürecini zorlaştıran unsurlar arasında bilgilerin erişilebilirliğini, veri kalitesini ve ülkeler arasındaki hukuki farklılıkları gösterdi.
Özellikle sınır ötesi veri paylaşımına ilişkin yasal sınırlamalar, düzenleyici kurumların farklı piyasalardaki işlemleri birlikte değerlendirmesini güçleştiriyor.
FSB, ülkeler arasındaki bilgi paylaşımını artırarak banka dışı finans sektörünün daha kapsamlı izlenmesini amaçlıyor.
İrlanda Merkez Bankası da veri eksikliğini gündeme getirdi
Hedge fonların faaliyetlerinin yoğun olduğu finans merkezlerinde de benzer sorunlar yaşanıyor.
İrlanda Merkez Bankası, 2026 yılında yayımladığı değerlendirmede ülkede faaliyet gösteren hedge fonların basis trade işlemleri gerçekleştirdiklerini bildirdiğini belirtti.
Ancak mevcut veri eksiklikleri nedeniyle bu işlemlerin devlet tahvili piyasalarındaki ayrıntılarının belirlenemediği ifade edildi.
Bu durum, hedge fonların bildirdiği faaliyetlerle düzenleyici kurumların doğrudan tespit edebildiği pozisyonlar arasında bilgi farklılıkları bulunduğunu ortaya koyuyor.
Özel kredi piyasalarına yönelik çalışmalar 2027'ye kalabilir
FSB bünyesindeki görev gücünün başlangıçtaki planında, devlet tahvili işlemlerinin ardından banka dışı finans sektöründeki diğer risk alanlarına geçilmesi öngörülüyordu.
Bunlar arasında özel kredi piyasası da bulunuyor.
Ancak hedge fon işlemlerine ilişkin veri toplama çalışmalarının beklenenden uzun sürmesi nedeniyle yeni alanlara yönelik incelemelerin en erken 2027 yılında başlaması bekleniyor.
İngiltere Merkez Bankası Başkanı Andrew Bailey, hem Finansal İstikrar Kuruluna hem de ilgili veri görev gücüne başkanlık ediyor.
Son dönemde yapay zekanın finansal piyasalara etkileri düzenleyicilerin öncelikli gündem başlıklarından biri haline gelirken hedge fonların kaldıraçlı işlemlerine yönelik çalışmalar da devam ediyor.
