Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin durma noktasına gelmesi, enerji ithalatında Orta Doğu’ya bağımlı Çin başta olmak üzere Asya ekonomileri için ciddi riskler yaratıyor. Küresel petrol, LNG ve gübre ticaretinin önemli bölümünün geçtiği bu kritik hat üzerindeki aksamalar, enerji arz güvenliğini doğrudan tehdit ediyor. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’inin, sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yüzde 20’sinin ve gübre ticaretinin yüzde 30’unun geçtiği Hürmüz Boğazı, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası fiilen işlemez hale geldi.

Trafik yüzde 95 azaldı

Saldırılar öncesinde günde ortalama 138 geminin geçtiği boğazda, 1-24 Mart döneminde yalnızca 149 gemi geçiş yaptı. Bu durum, gemi trafiğinde yaklaşık yüzde 95’lik bir düşüşe işaret ediyor. Güvenlik riskleri ve belirsizlikler nedeniyle birçok tanker rotasını değiştirirken, enerji sevkiyatında ciddi aksaklıklar yaşanıyor.

Asya’nın enerji bağımlılığı yüksek

Dünyanın en büyük ikinci ekonomisi olan Çin, ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45’ini ve LNG’nin yüzde 30’unu bu bölgeden sağlıyor. Benzer şekilde Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi sanayi ekonomileri de enerji ihtiyacının büyük bölümünü Körfez’den karşılıyor. Bu bağımlılık, bölgedeki krizlerin küresel ekonomiye hızla yayılmasına neden oluyor. Artan petrol fiyatları, ulaştırma ve üretim maliyetlerini yükseltirken, gübre fiyatlarındaki artışın gıda enflasyonunu tetiklemesi bekleniyor.

Çin için risk daha büyük

Enerji ithalatında Orta Doğu’ya yüksek bağımlılığı nedeniyle Çin, krizden en fazla etkilenmesi beklenen ülkelerin başında geliyor. Ülkenin en büyük petrol tedarikçileri arasında Suudi Arabistan, Irak, BAE ve Kuveyt yer alırken, İran petrolünün de önemli bir bölümünü dolaylı yollarla satın aldığı tahmin ediliyor. Öte yandan, İran’ın “güvenli koridor” oluşturma girişimlerine rağmen gemi geçişlerinde belirsizlik sürüyor. Bazı Çinli gemilerin bu koridoru kullanmaktan kaçınması, güvenlik endişelerinin devam ettiğini gösteriyor.

Küresel büyüme risk altında

Uzmanlara göre, enerji arzındaki bu tür kesintiler yalnızca bölgesel değil küresel etkiler yaratıyor. Asya’daki üretim maliyetlerinin artması, dünya genelinde ihracat fiyatlarını yukarı çekerken, küresel büyüme üzerinde de baskı oluşturabilir. Krizin kısa vadede çözülmemesi durumunda, enerji piyasalarındaki dengesizliklerin ve buna bağlı ekonomik etkilerin daha da derinleşmesi bekleniyor.