İran’ın rekor ihracata rağmen petrol gelirleri geriledi

İran, 2025 yılında son yılların en yüksek petrol ihracat seviyelerine ulaşmasına rağmen, elde ettiği gelirlerde belirgin bir gerileme yaşadı.

Küresel ham petrol fiyatlarındaki düşüşün yanı sıra, aracı firmalar ve alıcıların Tahran yönetiminin yaptırımlar altındaki kırılgan konumundan ve petrol gelirine yüksek bağımlılığından yararlanması, gelir kaybının temel nedenleri arasında gösteriliyor.

Analistlere göre İran, geçen yıl ham petrol satışlarından yaklaşık 30 milyar dolar gelir elde etti ve bunun yaklaşık üçte ikisi kâr olarak kaldı. Ancak satışların büyük bölümü, düşük fiyatlı ham petrole ihtiyaç duyan ve “çaydanlık” olarak adlandırılan küçük Çin rafinerilerine yapıldı.

Petrol gelirlerindeki düşüş, İran’ın ithalat finansmanı ve değeri büyük ölçüde zayıflayan riyalin desteklenmesi için ihtiyaç duyduğu döviz girişlerini de olumsuz etkiledi. Yaptırımları aşmak amacıyla ülke, 613 tankerden oluştuğu belirtilen “gölge filo” ve Çin’deki küçük rafineriler üzerinden ihracata devam ediyor.

Batı’nın geçen yıl uygulamaya koyduğu yeni yaptırımlar sonrasında İran petrolü, uluslararası Brent fiyatına kıyasla daha fazla iskontoyla satılmaya başlandı. 2025 başında varil başına Brent’in 1 dolar altında işlem gören İran ham petrolü, yıl sonunda 8 dolara varan bir indirimle alıcı buldu.

Uzmanlar, İran’ın yaptırımları aşmak için alternatif yollar geliştirmeyi sürdüreceğini, ancak daha düşük gelirlerle karşı karşıya kalacağını belirtiyor. Trump yönetiminin gölge filo tankerlerini uluslararası sularda daha yakından takip etmesi halinde, nakliye maliyetlerinin de artabileceği öngörülüyor.