TÜİK’in Mayıs 2025 enflasyon verileri yine tartışmaların odağında. Özellikle gıda ve alkolsüz içecek grubunda açıklanan -%0,71’lik aylık enflasyon, kamuoyunda ciddi soru işaretleri yarattı. TEPAV’da yer alan verilere göre farklı kurumların verileriyle TÜİK’in verileri arasında oluşan fark, kuruma duyulan güveni bir kez daha zedeliyor. TEPAV çarşı pazarın ekonomisiyle TÜİK'in enflasyon verilerini masaya yatırdı.
RAKAMLAR UYUŞMUYOR: TÜİK DÜŞÜŞ DİYOR, DİĞERLERİ ARTIŞ
TÜİK, Mayıs ayında genel enflasyonu %1,53 olarak açıkladı. Ancak bu rakamı aşağı çeken temel kalemlerden biri olan gıda grubundaki -%0,71’lik değişim, İTO, TÜRK-İŞ ve TEPAV gibi kurumların verileriyle örtüşmüyor.
- İTO’nun İstanbul Tüketici Fiyat Endeksi: %3,24 artış
- TÜRK-İŞ’in açlık sınırı: %4,4 artış
- TEPAV Gıda Endeksi: %1,21 artış
Bu çelişkiler, “TÜİK verileri gerçeği yansıtıyor mu?” sorusunu yeniden gündeme taşıyor.
Sebze grubunun aylık enflasyona katkısı (% katkı)
GIDA FİYATLARINI EN ÇOK SEBZELER DÜŞÜRDÜ AMA…
TÜİK'e göre enflasyonu aşağı çeken üç kalem;
- Taze sebzeler: -0,458 puan,
- Yumurta: -0,136 puan,
- Tavuk eti: -0,045 puan katkı yaptı.
Ancak Türkiye Ziraat Odaları Birliği’nin (TZOB) 6 büyükşehirde derlediği verilere göre, bu tablo tam olarak böyle değil. Örneğin;
- Domates fiyatı %9,68,
- Maydanoz fiyatı %6,12 artmış.
TZOB’un verilerine göre sebze grubunun toplam enflasyonu Mayıs ayında
-%21 çıkıyor. Bu oran TÜİK’in gösterdiğinden bile daha sert bir düşüşü ima ediyor. Fakat birçok üründe yönler bile farklı.
Sebze grubu ürünlerindeki aylık enflasyon (%, Mayıs 2025)
FARKLI KAYNAKLAR, FARKLI HİKÂYELER
TZOB ile TÜİK verileri karşılaştırıldığında dikkat çeken bazı farklılıklar:
- 8 temel gıda başlığından 4’ünde TZOB fiyat düşüşü görürken, TÜİK artış açıklamış.
- Bazı ürünlerde tam tersi: TZOB artış raporlarken, TÜİK düşüş açıklamış.
- Özellikle tereyağı, yumurta ve şeker gibi ürünlerde bu fark daha belirgin.
Bu tablo, sadece fiyat seviyesi değil, yön konusunda da iki kurumun farklı hikâyeler anlattığını gösteriyor.
Sebze grubu ürünlerindeki aylık enflasyon (%, Mayıs 2025)
VERİ ŞEFFAFLIĞI NEREDE?
TÜİK, Nisan 2022’den bu yana ortalama fiyat verilerini yayımlamayı bıraktı. Aynı zamanda 143 ana gruba ait ağırlık dağılımlarını da açıklamıyor. Bu da dışarıdan veri kontrolünü neredeyse imkânsız hale getiriyor.
Hal böyle olunca, alternatif veriler üreten kurumlar 2021’de yayımlanan son ağırlıkları kullanmak zorunda kalıyor. Örneğin beyaz peynir ile kaşar peyniri gibi farklı fiyat dinamiklerine sahip ürünler tek bir başlık altında toplanabiliyor. Bu durum da sonuçları ciddi biçimde etkiliyor.
İLETİŞİM ZAFİYETİ GÜVENSİZLİĞİ DERİNLEŞTİRİYOR
Ekonomistler ve veri uzmanlarına göre, TÜİK’in verilerine duyulan güvensizlik sadece içerikle değil, kurumun iletişim biçimiyle de ilgili.
TÜİK, gelen taleplere “Bu verileri yayımlamaya gerek yok” yanıtı verirken; örneğin “Aritmetik ortalama, geometrik ortalama nedir, hangi fiyatlar baz alınmıştır?” gibi sorulara açıklık getirmiyor.
Oysa daha şeffaf bir iletişim, verilerin arkasındaki yöntemi daha iyi anlatmak, toplumla kurulan güveni yeniden inşa edebilirdi.
“VERİ VAR AMA İNANILMIYOR” NOKTASINA GELİNDİ
Mayıs 2025 verileri, teknik olarak bazı yönleriyle tutarlı olsa da kamuoyunu ikna etmeye yetmedi. TÜFE'nin belirleyici unsurlarındaki belirsizlik, TÜİK’in güven kaybını derinleştiriyor. Artık mesele sadece enflasyon rakamlarının doğru olup olmaması değil; bu rakamlara inanılıp inanılmadığı.
Eğer bu güven krizi çözüme kavuşturulmazsa, Türkiye’de ekonomik verilerin saygınlığı ve politika üretim süreçlerindeki etkisi ciddi biçimde zayıflayabilir. TÜİK’in atacağı şeffaflık adımları, yalnızca istatistikleri değil, kamuoyunun “gerçek algısını” da doğrudan şekillendirecek.
