Avrupa Birliği'nde (AB) yatırım ürünlerinin çevresel ve sosyal özelliklerine ilişkin yeni bir sınıflandırma sistemi oluşturulması konusunda uzlaşmaya varıldı. AB Konseyi ile Avrupa Parlamentosu, Sürdürülebilir Finans Açıklama Tüzüğü'nün (SFDR) değiştirilmesine yönelik müzakerelerde anlaşma sağladı. Düzenlemeyle finans kuruluşlarının raporlama ve idari yükümlülüklerinin hafifletilmesi, yatırımcıların ise ürünler arasında daha kolay karşılaştırma yapabilmesi amaçlanıyor.
Finansal ürünler üç ayrı kategoride sınıflandırılacak
Yeni sistem kapsamında AB piyasasında sunulan finansal ürünler, sürdürülebilirlik özelliklerine göre üç grupta değerlendirilecek.
Bu gruplar "sürdürülebilir", "geçiş" ve "temel çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG)" kategorilerinden oluşacak.
Sürdürülebilir kategorisi, çevresel veya sosyal sürdürülebilirlik hedeflerine katkıda bulunan yatırımları kapsayacak.
Geçiş kategorisinde ise sürdürülebilir olmayan faaliyetlerini dönüştürmek için güvenilir bir plan hazırlayan şirketlere ve projelere finansman sağlayan ürünler bulunacak.
ESG kriterlerini dikkate almakla birlikte diğer iki grubun koşullarını karşılamayan yatırım ürünleri temel kategoride yer alacak.
Yatırımlarda en az yüzde 70 uyum zorunluluğu
Yeni kategorilerden birinde sınıflandırılacak finansal ürünlerin yatırımlarının en az yüzde 70'inin, ilgili kategori için belirlenen sürdürülebilirlik stratejisine uygun olması gerekecek.
Bu ürünler için çevreye veya topluma zarar veren belirli sektör ve faaliyetlere yatırım yapılmasını engelleyen sınırlamalar da uygulanacak.
Böylece finansal ürünlerin hangi sürdürülebilirlik yaklaşımını benimsediği, belirlenen yatırım koşulları üzerinden değerlendirilecek.
Yanıltıcı yeşil yatırım ifadelerine sınırlama getirilecek
Düzenlemenin bir diğer bölümünü, finansal ürünlerin çevre dostu veya sürdürülebilir olduğu yönündeki yanıltıcı tanıtımların önlenmesi oluşturuyor.
Yeni kurallara göre yalnızca belirlenen üç kategoriden birine dahil olan ürünler, isimlerinde ve pazarlama belgelerinde çevresel, sosyal ve yönetişim özelliklerine ilişkin iddialar kullanabilecek.
Bu uygulamayla yatırımcıların, ürünlerin sürdürülebilirlik özellikleri konusunda yanıltıcı beyanlarla karşılaşmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Sera gazı ve biyolojik çeşitlilik göstergeleri izlenecek
Sınıflandırma sisteminde ürünlerin sürdürülebilirlik performansının değerlendirilmesi için farklı göstergeler kullanılacak.
Sürdürülebilir kategorisindeki ürünlerde sera gazı emisyonları ile biyolojik çeşitlilik üzerindeki etkiler zorunlu göstergeler arasında bulunacak.
Geçiş kategorisinde ise fosil yakıt tüketimi ve sera gazı emisyonlarına ilişkin verilerin dikkate alınması gerekecek.
Bu göstergeler, yatırım ürünlerinin kendi kategorilerine ilişkin koşulları karşılayıp karşılamadığının değerlendirilmesinde kullanılacak.
Fosil yakıt şirketlerine belirli koşullarla yatırım yapılabilecek
Yeni düzenleme, fosil yakıt sektöründe faaliyet gösteren şirketlere yönelik yatırımların tamamını geçiş kategorisinin dışında bırakmayacak.
Bu şirketlerin geçiş kapsamına alınabilmesi için Paris Anlaşması'yla uyumlu, belirli bir takvime bağlanmış emisyon azaltma stratejisine sahip olması gerekecek.
Fosil yakıt şirketlerinin sermaye harcamalarının en az yüzde 20'sini AB'nin yeşil sınıflandırma sistemine uygun faaliyetlere ayırması ve bu oranı ilerleyen dönemlerde artırması şartı aranacak.
Böylece belirlenen dönüşüm koşullarını karşılayan şirketlere yönelik yatırımlar, geçiş kategorisindeki finansal ürünlerde yer alabilecek.
Bazı kamu borçlanma araçları da sisteme dahil edilecek
AB bünyesinde oluşturulan kamu kuruluşlarının genel amaçlı borçlanma araçları da belirli şartları karşılamaları halinde geçiş kategorisinde değerlendirilebilecek.
Yalnızca profesyonel yatırımcılara sunulan alternatif yatırım fonları için ise farklı bir uygulama öngörülüyor.
Bu fonların yeni sınıflandırma hükümlerine uyumu zorunlu olmayacak. Fon yöneticileri sisteme gönüllü olarak katılabilecek.
Yeni kurallar iki yıl sonra uygulanacak
AB Konseyi ile Avrupa Parlamentosu arasında sağlanan uzlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için her iki kurumun da düzenlemeye resmi onay vermesi gerekiyor.
Onay sürecinin tamamlanmasının ardından düzenleme AB Resmi Gazetesi'nde yayımlanacak.
Yeni sürdürülebilir finans kuralları, yayımlanma tarihinden iki yıl sonra uygulanmaya başlanacak.






