Dünya Bankası: Gelişmekte olan ekonomilere yabancı yatırım akışı son 18 yılın en düşük seviyesinde
Dünya Bankası'nın açıkladığı verilere göre, gelişmekte olan ekonomilere yönelik uluslararası doğrudan yatırım (UDY) akışları 2023 yılında 435 milyar dolara gerileyerek 2005'ten bu yana görülen en düşük seviyeyi kaydetti. Bu düşüş, küresel ekonomideki yavaşlamayı ve artan belirsizlikleri yansıtırken, ekonomik büyüme ve yaşam standartları için kritik önem taşıyan UDY'nin azalması endişelere yol açtı.
Dünya Bankası, bu düşüşün, gelişmiş ekonomilere yönelik yatırım akışının da ciddi bir şekilde yavaşladığı küresel bir eğilimle örtüştüğünü vurguladı. Yüksek gelirli ülkelerin 2023'te yalnızca 336 milyar dolar yatırım aldığı belirtilirken, bu miktarın da 1996'dan bu yana en düşük seviye olduğu açıklandı.
2023'te yabancı yatırım girişlerinin, gelişmekte olan ekonomilerin Gayri Safi Yurt İçi Hasılası'nın (GSYH) yalnızca yüzde 2,3'üne denk geldiği ifade edildi. Bu oranın, 2008'de görülen zirvenin yarısı kadar olması, yatırım iştahındaki belirgin gerilemeyi gözler önüne serdi.
Yatırımların Yoğunlaşması ve Anlaşma Sayılarındaki Düşüş
Açıklamada, yatırım anlaşmalarının taraf ülkeler arasında uluslararası doğrudan yatırım akışlarını yüzde 40'tan fazla artırma eğiliminde olduğu belirtilirken, 2010-2024 döneminde yalnızca 380 yeni yatırım anlaşmasının yürürlüğe girdiği kaydedildi. Bu sayının, 1990'lardaki seviyelerin üçte biri kadar olması dikkat çekti. Son on yılda imzalanan yeni ticaret anlaşmalarının sayısı da yarı yarıya azaldı; 2010'larda yılda ortalama 11 olan sayı, 2020'lerde yılda 6'ya geriledi.
Yabancı yatırımların genellikle en büyük ekonomilerde yoğunlaştığına dikkat çekildi. 2012–2023 yılları arasında gelişmekte olan ekonomilere giden uluslararası doğrudan yatırımların yaklaşık üçte ikisinin sadece 10 ülkeye gittiği, bu payın neredeyse üçte birinin Çin'e, yüzde 10'unun Brezilya'ya ve yüzde 6'sının Hindistan'a ait olduğu belirtildi. En yoksul 26 ülkenin ise toplam yabancı yatırımların sadece yüzde 2'sini aldığı vurgulandı. Ayrıca, son on yılda gelişmekte olan ülkelere gelen yabancı yatırımların neredeyse yüzde 90'ını gelişmiş ekonomilerin sağladığı ifade edildi.
Küresel İşbirliği ve Politika İhtiyacı Vurgusu
Dünya Bankası açıklamasında, kalkınma hedeflerine ulaşılması için yatırım kısıtlamalarının gevşetilmesinin ve küresel işbirliğinin ilerletilmesinin önemi vurgulandı. Gelişmekte olan ekonomiler için politika öncelikleri; yabancı yatırım çekme çabalarını artırmak, yabancı yatırımların ekonomik faydalarını çoğaltmak ve küresel işbirliğini ilerletmek olarak sıralandı.
Dünya Bankası Başekonomisti ve Kıdemli Başkan Yardımcısı Indermit Gill: "Şu anda tanık olduğumuz şey kamu politikalarının bir sonucu. Uluslararası doğrudan yatırımlar yeni dip seviyelere inerken, kamu borcu rekor seviyelere ulaştı. Ancak son yıllarda hükümetler, yatırımı ve ticareti teşvik etmek yerine önlerine engeller koymakla meşguldü. Bu kötü alışkanlıktan vazgeçmeleri gerekecek." değerlendirmesinde bulundu.
Dünya Bankası Başekonomist Yardımcısı ve Beklentiler Grubu Direktörü Ayhan Köse ise: "Gelişmekte olan ekonomilere yönelik yabancı yatırımlardaki keskin düşüşünün alarm verici olması gerekiyor. Bu yavaşlamayı tersine çevirmenin sadece ekonomik bir zorunluluk olmadığını, istihdam oluşturma, sürdürülebilir büyüme ve kalkınma hedeflerine ulaşmak açısından da gerekli olduğunu vurgulayan Köse, "Bu da hem iç reformlarda cesur adımlar hem de sınır ötesi yatırımları yeniden canlandırmak için kararlı küresel işbirliği gerektiriyor." ifadelerini kullandı.
