İstanbul’da geçim krizi derinleşti: Sofralar küçüldü, dışarıda yemek lüks oldu
İstanbul’da ekonomik baskı artık gündelik hayatın merkezine yerleşmiş durumda. İstanbul Planlama Ajansı’nın (İPA) yayımladığı son “İstanbul Barometresi” verileri, kentte yaşayanların harcama alışkanlıklarında ciddi bir daralma yaşandığını ve temel ihtiyaçlara erişim konusunda endişelerin arttığını gözler önüne serdi. Telefon anketleriyle yapılan araştırma, özellikle gıda ve borç yükü alanlarında dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu.
DIŞARIDA YEMEK LÜKS OLDU
Artan hayat pahalılığı, sosyal yaşamı doğrudan etkiledi. Son bir ay içinde dışarıda yeme-içme harcamalarını azalttığını söyleyenlerin oranı yüzde 63,4’e ulaştı. Giyim alışverişinde de benzer bir tablo var: Katılımcıların yüzde 55,8’i bu alandaki harcamalarını kıstığını ifade etti. Bu durum, hanelerin zorunlu ihtiyaçlar dışında harcamaları ertelediğini gösteriyor.
İstanbulluların büyük bölümü artık dışarıda yemek yemeyi bütçe açısından sürdürülebilir görmüyor.
GIDAYA ERİŞİM ENDİŞESİ ZİRVE YAPTI
Araştırmanın en çarpıcı başlıklarından biri ise gıda güvenliği oldu. Hanesinde yeterli gıdaya ulaşamama korkusu yaşayanların oranı Eylül 2025’te yüzde 49,4’e çıkarak ölçümlerin en yüksek seviyesine ulaştı. Bu oran, kentte neredeyse her iki kişiden birinin temel beslenme konusunda tedirgin olduğunu gösteriyor.
Yeterli gıdaya erişim kaygısı İstanbul’da şimdiye kadarki en yüksek düzeye çıktı.
Bu endişeyi “sıklıkla” yaşadığını belirtenler yüzde 17,9 olurken, “bazen” diyenler yüzde 13,3, “nadiren” diyenler ise yüzde 8,2 seviyesinde kaydedildi. Yılın son aylarında oran bir miktar gerilese de kaygı düzeyi hâlâ oldukça yüksek.
KREDİ KARTI BORÇLARINDA KRİTİK EŞİK
Hanelerin mali durumu kredi kartı verilerine de yansıdı. Borcunun yalnızca asgari tutarını ödeyebildiğini söyleyenlerin oranı Aralık ayında yüzde 35,4’e yükseldi. Hiç ödeme yapamayanların oranı ise yüzde 9,6’ya çıktı.
Kredi kartı borcunu tam ödeyemeyenlerin oranı son iki yılın en yüksek seviyelerine ulaştı.
Kasım ayında asgari ödeme oranı yüzde 31,3’tü; artış, geçim sıkıntısının derinleştiğine işaret ediyor. Tasarruf yapabildiğini söyleyen hane oranı ise yıl boyunca düşük kaldı.
GÜNDEMİN AĞIRLIĞI: EKONOMİ
2024–2025 döneminde hem Türkiye genelinde hem de İstanbul özelinde gündemin başlıca konularını ekonomi, yargı ve siyaset oluşturdu. Katılımcılar, ekonomik belirsizliğin hayat planlarını doğrudan etkilediğini ifade etti.
YILBAŞI KUTLAMALARI BİLE ETKİLENDİ
Ekonomik koşullar sosyal alışkanlıklara da yansıdı. Yılbaşını evde veya yakın çevrede geçirdiğini söyleyenlerin oranı Aralık 2025’te yüzde 93,1’e çıktı. Bir yıl önce bu oran yüzde 91,8’di. Ekonomik nedenlerle kutlama biçimini değiştirdiğini belirtenlerin oranı da dikkat çekici seviyede kaldı.
