Kur korumalı mevduat nedir? KKM ne demek? KKM'de nereden nereye geldik?

Kur korumalı mevduat anlamı, vatandaşlar tarafından gündeme geldi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Kur Korumalı Mevduat (KKM) hesaplarından çıkış stratejisi kapsamında tüzel kişilerin hesap açma ve yenileme işlemlerinin sonlandırıldığını bildirdi. Kur korumalı mevduat sistemi ya da kısa adıyla KKM, 21 Aralık 2021 tarihinden bu yana uygulanıyor. Peki, kur korumalı mevduat nedir, ne demek? İşte, KKM hakkında bilgiler.

KUR KORUMALI TL MEVDUAT HESABI NEDİR?

Ekonomik dalgalanmalar karşısında bireylerin tasarruflarını koruma amacıyla sunulan Kur Korumalı Mevduat (KKM) hesabı, finansal güvence arayan gerçek kişilere cazip bir seçenek sunuyor. Bu ürün, TL cinsinden vadeli mevduat sahiplerine döviz kuru artışlarına karşı koruma sağlarken aynı zamanda faiz getirisi elde etme imkânı tanıyor. KKM çerçevesinde, döviz mevduatlarını TL’ye çeviren veya mevcut TL mevduatlarını kullanarak bu hesaba yatırım yapan bireyler, kur artışlarından kaynaklanabilecek olası zararları minimize etme şansı yakalıyor. Hesap açılışı sırasında belirlenen döviz alış kuru üzerinden TL varlıklar dövize sabitleniyor ve vade sonunda döviz kurlarında faiz oranını aşan bir artış olması durumunda, aradaki fark hesap sahibine ödeniyor. Bu sistem, özellikle USD, EUR ve GBP cinsinden döviz kurlarındaki oynaklıklarla karşılaşan yatırımcılar için önemli bir avantaj sağlıyor. Vade sonunda döviz kurunun faiz oranını aşan bir seviyeye ulaşması durumunda, kur farkı koruması devreye girerek bireylerin tasarruflarını güvence altına alıyor. Böylece hem faiz geliri elde edilirken hem de döviz kuru artışlarının olumsuz etkilerinden korunma sağlanıyor. Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulaması, Aralık 2021'de döviz kurundaki aşırı oynaklığı kontrol altına almak ve Türk Lirası'nı korumak amacıyla devreye alınmıştı. Ancak sistemin üç yılı aşkın süredir devam eden yolculuğu, ekonomi yönetimindeki değişiklikler ve alınan yeni önlemlerle farklı bir noktaya taşındı.

KKM'NİN İŞLEYİŞİ VE İLK DÖNEMİ

KKM sistemi, Türk Lirası vadeli mevduat hesaplarına uygulanacak faiz oranı ile kur değişim oranını kıyaslayarak, yüksek olan oran üzerinden ödeme yapılmasını öngörüyor. Vade süresince döviz kuru artışı faiz oranını aşarsa aradaki fark, Hazine ve Merkez Bankası tarafından karşılanıyor. Faiz oranı daha yüksek olduğu durumda ise sadece faiz ödemesi gerçekleştiriliyor. Sistem ilk devreye alındığında toplam büyüklük 459 milyar 230 milyon TL seviyesindeydi. Aralık 2021'de dolar kuru 18 TL'den 12 TL seviyesine gerilemişti. Ancak bu düşüş kalıcı olmadı; döviz kurundaki yükseliş devam etti ve Aralık 2022'de dolar kuru yeniden 18 TL seviyesini aştı. Bu durum, KKM'nin kurdaki artışı önleme hedefinde sınırlı bir başarı sağladığını gösterdi.

EKONOMİ YÖNETİMİNDEKİ DEĞİŞİKLİK VE YENİ DÖNEM

Mayıs 2023 seçimlerinin ardından ekonomi yönetiminde yapılan değişiklikler, KKM'ye yönelik politikalarda da dönüşüm getirdi. Yeni Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, sistemden kademeli çıkış yapılacağını ve bu süreçte piyasaların zarar görmeyeceğini ifade etti. Bu doğrultuda, TL'yi cazip hale getirecek bir dizi teşvik ve düzenleme hayata geçirildi. Bu politikaların etkisiyle KKM hesaplarında düşüş eğilimi başladı. Ancak bu düşüş öncesinde, 18 Ağustos 2023 itibarıyla KKM büyüklüğü 3 trilyon 407 milyar TL ile rekor seviyeye ulaşmıştı.

KADEMELİ DÜŞÜŞ SÜRECİ

2023 yılının sonunda KKM hesaplarının toplam büyüklüğü 2 trilyon 626 milyar TL olarak kaydedildi. 2024 yılına ise 2 trilyon 576 milyar TL seviyesinde başlayan sistem, yılın ilk çeyreğinde kademeli bir gerileme yaşadı. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, 28 Mart itibarıyla KKM hesaplarının toplam büyüklüğü 758,4 milyar TL seviyesine kadar düştü.