Petrol taşımacılığında maliyet patladı: Tanker kiraları tarihi seviyelerde
Petrol tankerlerinde taşıma maliyetleri güvenlik riskleriyle tarihi seviyelere çıktı. Hürmüz ve Babülmendep çevresindeki gerilim tanker arzını daralttı. Bunun sonucunda bazı tankerlerin günlük kazancı 1 milyon dolara yaklaştı.
Navlun fiyatlarına yatırım yapan Breakwave Tanker Shipping ETF ise sert yükseldi. Fon, 2026 başından bu yana yüzde 3.600'ün üzerinde değer kazandı.
Tanker fonu 19 dolardan 726 dolara çıktı
Breakwave Tanker Shipping ETF, 2025'in son işlem gününde yaklaşık 19 dolardı.
Fonun fiyatı 11 Eylül kapanışında 726,92 dolara ulaştı. Böylece yıl içindeki yükseliş yüzde 3.600'ü geçti.
Yaklaşık 19 dolardan başlayan fon, 11 Eylül'de 726,92 dolara kadar yükseldi.
Ayrıca fon yalnızca dört işlem gününde 550 dolardan 726 doların üzerine çıktı. Son işlem günündeki yükseliş ise yüzde 11,8 oldu.
Bununla birlikte gün içerisinde 743 doların üzeri görüldü.
Fon tanker şirketlerine değil navluna yatırım yapıyor
Fonun çalışma sistemi klasik ulaştırma fonlarından farklılık gösteriyor.
Breakwave Tanker Shipping ETF, doğrudan tanker şirketlerinin hisselerini satın almıyor. Bunun yerine tanker navlun vadeli işlemlerine yatırım yapıyor.
Portföyün yaklaşık yüzde 90'ı büyük ham petrol tankerlerine bağlı bulunuyor. Özellikle Orta Doğu-Asya taşıma fiyatları ağırlık taşıyor.
Kalan bölüm ise daha küçük Suezmax tankerlerinin güzergâhlarına bağlı.
Dolayısıyla tanker kiralama ücretleri arttığında fon bundan doğrudan etkileniyor. Buna karşılık navlun düşüşleri fonda hızlı kayıplara neden olabiliyor.
Tanker kiralama maliyeti 1 milyon dolara yaklaştı
Navlun piyasasındaki yükseliş tanker gelirlerine de yansıdı.
Orta Doğu'dan Çin'e petrol taşıyan büyük tankerlerde günlük kazanç hızla yükseldi. Bazı güzergâhlarda gelir 1 milyon dolara yaklaştı.
Umman-Çin hattındaki tanker gelirleri bir ay içerisinde birkaç kat arttı.
Ayrıca Batı Afrika-Asya ve ABD Körfezi-Asya hatlarında da yüksek seviyeler görüldü.
Hürmüz krizi tanker bulmayı zorlaştırdı
Navlundaki yükselişte yalnızca mevcut gemi sayısı etkili değil. Güvenlik riskleri de tankerlerin kullanılabilirliğini azaltıyor.
Bazı tankerler riskli bölgelerde çalışmaktan kaçınıyor. Bunun sonucunda bölgede kalan gemiler daha yüksek taşıma ücreti talep ediyor.
Ayrıca alternatif güzergâhlar yolculuk sürelerini uzatıyor. Böylece aynı tanker daha uzun süre tek yük için kullanılıyor.
Dolayısıyla yeni yükler için kullanılabilecek tanker sayısı azalıyor.
Petrol taşıma maliyeti akaryakıt zincirini etkileyebilir
Navlundaki artış, petrolün üreticiden alıcıya ulaştırılma maliyetini yükseltiyor.
Petrolün varil fiyatının yanında taşıma ve sigorta giderleri de bulunuyor. Ayrıca güvenli güzergâhlar için ek maliyetler ortaya çıkabiliyor.
Özellikle uzun mesafeden petrol ithal eden ülkelerde navlun giderleri önem kazanıyor.
Bununla birlikte yüksek taşıma maliyetleri rafinerilerin toplam maliyetini de artırabiliyor. Bu maliyetler akaryakıt fiyatlama zincirine yansıyabiliyor.
Türkiye açısından da petrolün uluslararası fiyatı tek maliyet kalemini oluşturmuyor. Taşıma, sigorta ve güzergâh maliyetleri de enerji ithalatına ekleniyor.
Hürmüz ve Babülmendep navlun fiyatlarını yükseltti
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin önemli geçiş noktalarından biri.
Bölgedeki saldırı riski tankerlerin sigorta maliyetlerini artırıyor. Ayrıca mürettebat için ödenen ek ücretler de yükseliyor.
Babülmendep çevresindeki güvenlik sorunları da alternatif güzergâh arayışlarını artırıyor.
Böylece petrol fiyatından bağımsız olarak taşıma maliyetlerinde sert hareketler yaşanabiliyor.
Tanker fonunda sert düşüş riski de bulunuyor
Fonun yüzde 3.600'ü aşan yükselişine yüksek fiyat hareketliliği eşlik ediyor.
Navlun vadeli işlemleri kısa sürede iki yönde de sert değişebiliyor. Bu durum fon fiyatına doğrudan yansıyor.
Fon, ağustos ayında yalnızca bir işlem gününde yüzde 20'nin üzerinde değer kaybetti.
Dolayısıyla navlun fiyatlarındaki değişimler fonun fiyatında büyük hareketlere neden olabiliyor.
Önümüzdeki dönemde tanker piyasasında güvenlik gelişmeleri belirleyici olacak. Gerilimin azalması halinde navlun fiyatları gerileyebilir.
Buna karşılık risklerin sürmesi tanker sıkışıklığının devam etmesine neden olabilir.
