Sigara yasağı genişliyor: Park, plaj ve açık alanlar için yeni düzenleme

Tütün ürünlerinin kullanımını azaltmaya yönelik çalışmalar kapsamında parklar, plajlar, toplu taşıma durakları ve işletmelerin açık bölümleri için yeni kurallar değerlendiriliyor. Sağlık Bakanlığının üzerinde çalıştığı düzenleme, tütün satışında yaş kontrolünü güçlendirecek uygulamaları da içeriyor. Bütçe görüşmeleri nedeniyle ertelenen teklifin ayrıntıları henüz kesinleşmedi.

Açık havada sigara içilmesine yeni sınırlamalar geliyor

Hazırlıkları devam eden düzenlemeyle sigara kullanımının yalnızca kapalı alanlarda değil, kamuya açık dış mekânlarda da sınırlandırılması planlanıyor.

Bu kapsamda sigara içilmesine izin verilen özel bölümlerin oluşturulması değerlendiriliyor. Belirlenecek alanların dışında tütün kullanımına kısıtlama getirilmesi gündemde bulunuyor.

Çalışmalarda Japonya ve Avustralya'da uygulanan tütün kontrol yöntemleri de inceleniyor. Japonya'daki özel sigara içme noktaları, sokak kısıtlamaları ve kimlik doğrulama sistemleri üzerinde duruluyor.

Avustralya'daki uygulamalar kapsamında ise açık hava işletmelerinde sigara içilebilen bölümlerin sınırlandırılması ve ortak kullanım alanlarına yönelik yasaklar değerlendiriliyor.

Park, plaj ve kafe terasları da kapsamda

Yeni düzenlemenin özellikle çocukların ve sigara kullanmayan kişilerin bulunduğu alanları kapsaması öngörülüyor.

Parklar, plajlar, yürüyüş yolları, toplu taşıma durakları, bina girişleri ve kafe terasları olası kısıtlama noktaları arasında yer alıyor.

Restoran ve lokantaların açık bölümleri de değerlendirilen alanlar arasında bulunuyor. Tente, cam veya benzeri malzemelerle çevrilerek fiilen kapalı alana dönüştürülen bölümlerdeki uygulamaların yeniden düzenlenmesi planlanıyor.

Kamu kurumlarının bahçeleri, üniversite yerleşkeleri, sağlık kuruluşları, spor tesisleri ve eğlence merkezlerinin açık bölümleri için de özel sigara içme alanları oluşturulması gündemde.

Elektronik sigara ve benzeri yeni nesil tütün ürünlerinin de kısıtlamalara dahil edilmesi değerlendiriliyor. Pasif içiciliği azaltmak amacıyla sigara kullanan kişilerle diğer vatandaşlar arasında mesafe kuralları getirilmesi de seçenekler arasında bulunuyor.

18 yaşından küçüklere sigara satışında yeni sistem

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, tütün ürünlerinin 18 yaşından küçüklere satışını önlemek amacıyla elektronik yaş doğrulama sistemleri üzerinde çalışıldığını açıklamıştı.

Bakan Memişoğlu, 11 Ekim'de yaptığı açıklamada kişisel verilerin korunmasını sağlayan ve kolay kullanılabilen yöntemlerin değerlendirildiğini belirtmişti.

Hazırlıklar kapsamında tütün satışında üç farklı doğrulama seçeneği öne çıkıyor.

Bunlardan ilki, yetkilendirilmiş bir uygulama üzerinden QR kod kullanılarak yaş kontrolü yapılması. İkinci seçenek, çipli kimlik kartlarıyla doğrulama gerçekleştirilmesi.

Üçüncü yöntemde ise kasada yaş doğrulama işlemi tamamlanmadan satışın gerçekleştirilmemesi öngörülüyor.

Sistemin bütün satış noktalarında nasıl uygulanacağına ilişkin teknik çalışmalar devam ediyor.

QR kodla sigara satışında güvenlik önlemleri

Yaş doğrulama sisteminin başka kişiler tarafından kullanılmasını önlemek için ek güvenlik yöntemleri de değerlendiriliyor.

Bu kapsamda kısa süre geçerli olacak tek kullanımlık QR kodların oluşturulması ve kimlik fotoğrafıyla satın alma işlemini gerçekleştiren kişinin karşılaştırılması seçenekleri gündemde.

Yeni sistemin teknik altyapısı ve işletmelere getirilecek yükümlülükler henüz kesinlik kazanmadı.

2040 yılı için tütün ürünlerinde tamamen yasak hedefi

Nisan ayında kamuoyuna yansıyan 41 maddelik ayrı bir taslakta, tütün kullanımına yönelik daha kapsamlı kısıtlamalar yer aldı.

Söz konusu taslakta 2040 yılından itibaren sigara, elektronik sigara, ısıtılmış tütün ürünleri ve nikotin içeren cihazların üretimi, satışı ve kullanımının yasaklanması hedeflendi.

Ayrıca restoran, kafe ve pastanelerin toplam kullanım alanlarının en fazla yüzde 10'unu sigara içilen bölümlere ayırabilmesi öngörüldü. Bu alanlarda yiyecek ve içecek servisi yapılmaması da teklif edilen kurallar arasında yer aldı.

Tütün ürünlerinin satışında nakit ödeme yerine kredi kartı kullanılması ve kimlik üzerinden yaş kontrolünün zorunlu tutulması da taslakta bulunan diğer maddeler oldu.

Ancak bu hükümler yürürlüğe girmiş düzenlemeler değil, daha önce gündeme gelen taslak önerileridir.

Sigara yasağını ihlal edenlere hangi cezalar gündemde?

Nisan ayında gündeme gelen taslakta, yasak alanlarda sigara kullanan kişilere 5 bin TL idari para cezası uygulanması önerildi.

Kurallara uymayan işletmeler için 50 bin TL'den başlayan para cezaları ve ihlalin tekrarlanması durumunda kademeli kapatma yaptırımları öngörüldü.

Aynı taslakta çocuklara tütün ürünü satanlara bir yıla kadar hapis cezası verilmesi, öngörülen yasak sonrasında tütün ticaretini sürdürenlere ise 1 milyon TL ile 5 milyon TL arasında para cezası uygulanması önerildi.

Bu tutarlar ve yaptırımlar kesinleşmiş değil. Hazırlıkları süren yeni düzenleme için resmen açıklanmış bir ceza tarifesi bulunmuyor.

Takviye edici gıdalara ortak denetim hazırlanıyor

Tütün ürünlerine yönelik düzenlemelerin yanı sıra takviye edici gıdaların denetiminin güçlendirilmesi de gündemde.

Hazırlanan paket kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurulunun (YÖK) katılımıyla ortak bir denetim mekanizması kurulması planlanıyor.

Çalışmayla kayıt dışı üretilen, sağlığa zararlı içerik taşıyan veya gerekli denetimlerden geçmeyen takviye edici gıdaların piyasaya sunulmasının önlenmesi amaçlanıyor.

Sigara yasağı ne zaman yürürlüğe girecek?

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, 10 Ekim'deki açıklamasında tütün düzenlemesinin birkaç hafta içerisinde TBMM'ye sunulmasının planlandığını bildirmişti.

Ancak bütçe görüşmeleri nedeniyle teklifin Meclis'e sunulma takviminin 2027 yılının ocak-şubat dönemine kaldığı belirtiliyor.

Açık alanlarda sigara kullanımına ilişkin yeni kısıtlamalar henüz yürürlüğe girmedi. Düzenlemenin uygulanabilmesi için yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.