TBMM'ye ekonomi düzenlemelerini içeren kanun teklifi sunuldu

AK Parti milletvekillerinin imzasıyla hazırlanan Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığı'na sunuldu.

Teklif, finans piyasalarından vergi düzenlemelerine, yatırım teşviklerinden AR-GE desteklerine kadar geniş bir yelpazede önemli değişiklikler öngörüyor.

Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu'nda Yeni Yetkiler ve Cezalar

Teklifle Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'da yapılan değişikliklere göre, kambiyo, kıymetli maden ve taşların alım satımı, rafinajı, ithalat ve ihracatının düzenlenmesi ve Türk parasının kıymetinin korunması için karar alma yetkisi Cumhurbaşkanı'na verilecek.

İzinsiz olarak yurttan çıkarılması veya yurda sokulması durumunda, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında suç veya kabahat oluşturmadığı takdirde, ilgili kişi, eşya ve kıymetlerin rayiç bedelinin yarısından iki katına kadar idari para cezasıyla karşı karşıya kalacak. Teşebbüs aşamasında kalması halinde ceza yarı oranında indirilecek.

Ayrıca, faaliyet izni veya yetki belgesi alınması zorunlu konularda, belgesiz faaliyet gösterenlere 50 bin liradan 250 bin liraya kadar idari para cezası uygulanacak ve iş yerindeki tüm faaliyetler bir ay süreyle durdurulacak. Tekerrür halinde ceza üst sınırdan uygulanacak ve bazı durumlarda faaliyetler sürekli olarak durdurulabilecek. İdari para cezalarına gecikme faizi de eklenecek.

Faaliyet İzinleri ve Ücret Tarifeleri Yeniden Düzenleniyor

Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı doğrultusunda yapılan düzenlemeyle, ticari amaçlı döviz alım satımı, Borsa İstanbul A.Ş. Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasasında üyelik ve kıymetli maden rafinajı gibi faaliyetler için Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan izin alınması zorunlu hale getiriliyor. Bakanlık ayrıca, ticari amaçlı döviz alım satımı yapan şirketler için faaliyet yürütülen il ve ilçelerin büyüklüğü, nüfusu, ticaret ve turizm hacmi gibi ölçütler dikkate alınarak faaliyet bölgeleri belirlemeye yetkili olacak.

Bu faaliyetlere yönelik ücret tarifeleri hüküm altına alınıyor. Pay devri izinlerinde devralınacak pay oranı nispetinde ücret alınacak; ancak veraset, mahkeme kararı veya yakın akrabalar arası devirlerde ücret alınmayacak. Ücretler vergi dairelerine yatırılacak ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılacak. Cumhurbaşkanı, bu ücret tarifelerindeki tutarları iki katına kadar artırmaya ve yarısına kadar indirmeye yetkili olacak.

Gelir İdaresi Başkanlığı Personeline Yönelik Yeni Düzenlemeler

Vergi Usul Kanunu'nda yapılan değişiklikle, elektronik yoklama fişleri (koordinat bilgisi ve fotoğraflı) düzenlendiğinde polis, jandarma, muhtar veya ihtiyar meclisi üyelerinin imzası aranmayacak.

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) taşra teşkilatı personelinin fazla mesai ücretleri artırılıyor. İcra, tahsilat, yoklama ve vergi denetimi gibi saha görevlerinde çalışan memur ve sözleşmeli personele ödenecek fazla çalışma ücretinin belirlenmesinde esas alınan gösterge rakamı 160'tan 300'e yükseltilecek. Ayrıca, ayda ödenebilecek fazla çalışma süresi 50 saati, fazla çalışma ücreti ödenebilecek personel sayısı ise taşra teşkilatındaki toplam memur ve sözleşmeli personel sayısının yüzde 20'sinden yüzde 40'ına çıkarılacak.

KDV, ÖTV ve Kurumlar Vergisi'nde Önemli Değişiklikler

• Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu: Vakıflar Genel Müdürlüğü bünyesindeki vakıflar ve bu kurum tarafından yönetilen mazbut vakıfların mülkiyetindeki taşınmazların satışına yönelik devir ve teslimler KDV'den istisna tutulacak.
• Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) Kanunu: Akaryakıt ve doğal gaz türlerinin ithalatında hesaplanıp teminata bağlanan ÖTV, KDV matrahına dahil edilecek.
• Serbest Bölgeler Kanunu: Serbest bölgelerde üretim faaliyetinde bulunan mükelleflerin bu bölgelerde imal ettikleri ürünlerin gelir veya kurumlar vergisinden müstesna olacak kazançlarına, serbest bölge içine veya diğer serbest bölgelere satışlarından sağlayacakları kazançlar da dahil ediliyor. Bu hüküm 1 Ocak 2026'dan itibaren elde edilen kazançlara uygulanacak.
• Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) Kanunu: OSB tüzel kişiliğinin her türlü vergi, resim ve harçtan muafiyetine, Gider Vergileri Kanunu uyarınca ödenecek banka ve sigorta muameleleri vergisinin dahil olmayacağı eklendi.
• ÖTV Düzenlemesi: Milli savunma ve iç güvenlik ihtiyaçlarında kullanılacak yerli katkı oranı en az yüzde 40 olan mallar ile belirli motorlu taşıt ve motosikletlerin ilk iktisabı ÖTV'den istisna tutulacak. Cumhurbaşkanı, II sayılı listedeki mallar için ÖTV oranlarını ve matrah alt/üst sınırlarını 3 katına kadar artırmaya, sıfıra kadar indirmeye ve farklı oranlar belirlemeye yetkili olacak.
• Otomotiv ÖTV Matrahları: Bazı fosil yakıtlı ve hibrit otomobillerin ÖTV matrah eşiklerinde ve oranlarında değişikliğe gidiliyor. Motor silindir hacmi ve elektrik motor gücüne göre ÖTV oranları yüzde 80 ile yüzde 220 arasında değişecek. Kamyonet cinsi arazi taşıtları için ÖTV oranı yüzde 50 olarak uygulanacak.
• LPG Piyasası Kanunu: Dağıtıcılar, herhangi bir dağıtıcıdan toptan LPG satın alabilecek ancak başka bir dağıtıcıya satamayacak.

Yatırım Teşvikleri ve AR-GE Desteklerinde Yeni Dönem

• Kurumlar Vergisi Kanunu: Verimli yatırımları teşvik amacıyla indirimli kurumlar vergisi, ilk hesap döneminden itibaren en fazla 10 hesap dönemi boyunca ve yüzde 60 oranında uygulanacak. Yatırıma katkı tutarları, yatırımın tamamlanmasını takiben enflasyon oranında artırılarak dikkate alınacak. Cumhurbaşkanı, illeri ve ilçeleri gruplandırarak, sektörlere, teknoloji alanlarına, AR-GE faaliyetlerine ve sanayi bölgelerine göre teşvik edilecek yatırım konularında yatırıma katkı oranını yüzde 50'yi geçmemek üzere belirlemeye yetkili olacak.
• AR-GE ve Destek Personeli İstisnaları: Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu'nda yapılan değişiklikle, 31 Aralık 2028'e kadar bölgede çalışan AR-GE, tasarım ve destek personelinin, brüt asgari ücretin 40 katını aşmayan kısmı üzerinden hesaplanan gelir vergisinde, asgari ücret istisnası düşüldükten sonra kalan vergi tutarı verilecek muhtasar beyanname üzerinden terkin edilecek. Bu kapsamdaki ücretlere ilişkin düzenlenen kağıtların brüt asgari ücretin 40 katını aşmayan kısmı damga vergisinden istisna olacak.
• Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun: AR-GE, tasarım ve destek personelinin ücretlerinin belirli oranlardaki gelir vergisi (doktoralı ve yüksek lisanslılar için yüzde 95-90, diğerleri için yüzde 80) ve bu kapsamdaki kağıtların damga vergisi (brüt asgari ücretin 40 katını aşmayacak şekilde) istisna tutulacak.
• Araştırma Altyapılarının Desteklenmesine Dair Kanun: Kamu personeli hariç araştırma altyapılarında çalışan AR-GE ve destek personelinin ücretleri için gelir vergisi ve bu kapsamda düzenlenen kağıtların damga vergisi istisna tutarı, brüt asgari ücretin 40 katını aşmayacak.

Endüstri Bölgeleri ve Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu'nda Değişiklikler

Endüstri Bölgeleri Kanunu'nda yapılan değişiklikle, endüstri bölgelerine yeni alanların eklenmesi veya çıkarılmasına Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı karar verecek ve bu kararlar Resmi Gazete'de yayımlanacak.

Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nda yapılan düzenlemeye göre ise, konusu suç teşkil etmemek kaydıyla, 31 Mayıs 2025'e kadar kamu görevlilerine koruyucu giyim ve donanım malzemesi yardımı yapan kamu kurum ve kuruluşlarının yetkili veya görevli sorumluları hakkında idari ve/veya mali takibat ve yargılama yapılamayacak, başlamış olanlar işlemden kaldırılacak.

Ekonomi alanında kapsamlı değişiklikler getiren bu kanun teklifinin TBMM'deki görüşmeleri yakından takip edilecek.