TCMB blogunda fon tasfiyeleri analizi: Firmaların krediye erişimi sürüyor
TCMB’nin blogunda yayımlanan analiz, tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan firmaların krediye erişiminin sürdüğünü ortaya koydu.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) Merkezin Güncesi blogunda, fon tasfiyelerinin reel sektörle bağlantılarını inceleyen bir analiz yayımlandı. TCMB’de müdür olarak görev yapan Kadir Gürci ile genel müdür Ünal Seven’in hazırladığı çalışmada, ilgili fonlarda yatırımı bulunan firmaların ekonomideki ağırlığı, tedarikçi ilişkileri ve kredi kullanımları değerlendirildi.
Analizde, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararıyla tasfiye kapsamına alınan fonlarda yatırımı bulunan firmaların kısa vadeli TL kredi kullanımlarındaki payının arttığı belirtildi. Bu görünümün, firmaların krediye erişiminin devam ettiğine işaret ettiği kaydedildi.
Yüksek maruziyetli firmaların ekonomideki payı düşük
Çalışmaya dahil edilen firmalar, reel sektörün toplam aktiflerinin yüzde 1,2’sini, istihdamının yüzde 0,6’sını, cirosunun yüzde 0,9’unu ve ihracatının yüzde 1,1’ini oluşturuyor. Bu firmaların toplam ticari kredi bakiyesindeki payı ise yüzde 0,9 seviyesinde bulunuyor.
Fon yatırımlarının dönen varlıklarına oranı yüzde 50’nin üzerinde olan firmalar, yüksek maruziyetli olarak sınıflandırıldı. Bu gruptaki firmaların toplam istihdam ve cirodaki payının ayrı ayrı on binde 3, ticari kredilerdeki payının ise on binde 2 olduğu belirtildi.
Tedarikçi bağlantıları da incelendi
Analizde, olası likidite sorunlarının ticari ilişkiler üzerinden diğer firmalara yansıyabileceğine dikkat çekildi.
Satışlarının yüzde 5’inden fazlasını tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan firmalara yapan tedarikçilerin, ekonomideki toplam istihdamın yüzde 1,2’sini ve cironun yüzde 1,5’ini oluşturduğu hesaplandı. Fon maruziyeti düşük firmalar dışarıda bırakıldığında bu oranların belirgin şekilde gerilediği ifade edildi.
Kredi maliyetlerinde anlamlı fark görülmedi
Çalışmada, fon yatırımcısı firmaların ortalama kredi maliyetlerinin diğer firmalardan bir miktar yüksek olduğu, ancak farkın istatistiksel olarak anlamlı bulunmadığı kaydedildi.
TCMB’nin 1 Ekim’de bankaların likidite yönetimini ve makrofinansal istikrarı desteklemek amacıyla yaptığı değişikliklerin de krediye erişimin sürmesinde etkili olduğu değerlendirildi.
Bulgular toplam ekonomik etkiyi göstermiyor
Yazarlar, firmaların ekonomideki ağırlığının sınırlı olmasının yaşadıkları likidite güçlüklerinin önemini azaltmadığını vurguladı. Analizin, fon piyasasındaki gelişmelerin reel sektör üzerindeki toplam etkisine ilişkin bir sonuç sunmadığının da altı çizildi.
Varlık fiyatlarındaki düşüşlerin, finansal koşullardaki sıkılaşmanın ve güvendeki zayıflamanın tüketim, yatırım ve üretim kararlarını etkileyebileceği belirtildi. Finansmana erişimi destekleyen düzenlemelerin riskleri sınırlamaya yardımcı olduğu, tasfiye sürecindeki ilerlemenin de etkileri hafifletebileceği ifade edildi.
Analiz, 15 Eylül 2026 itibarıyla ilgili fonlarda en az 1 milyon TL yatırımı bulunan firmaları kapsıyor. Bu eşiğin altındaki yatırımlar da dahil edildiğinde toplam yatırım tutarı 116,2 milyar TL’ye, firma sayısı ise 4 bin 500’e ulaşıyor.
