TCMB risklere dikkat çekti: Gıda fiyatları dezenflasyon sürecini tehdit ediyor

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 23 Ekim 2025 tarihli Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısına ilişkin özet raporunu yayımladı. Banka, politika faizini yüzde 40,5’ten yüzde 39,5’e çekerek 100 baz puanlık indirim kararı aldı. Ancak yayımlanan özet, enflasyonda beklenen hızda bir gerileme yaşanmadığını, dezenflasyon sürecinin yavaşladığını ortaya koydu.

KÜRESEL EKONOMİDE BELİRSİZLİK SÜRÜYOR

Merkez Bankası, küresel ticaretteki belirsizliklerin yüksek seviyelerde seyrettiğini vurguladı. 2025 yılı için küresel büyüme tahminlerinde sınırlı bir iyileşme görülse de, korumacılık politikaları ve jeopolitik risklerin büyüme görünümünü aşağı yönlü etkilediği belirtildi.

Enerji fiyatlarının gerilemeye devam ettiğini, ancak değerli ve endüstriyel metallerdeki artışın emtia fiyatlarını yukarı taşıdığını kaydeden TCMB, küresel risk iştahındaki dalgalanmaların gelişmekte olan ülkelere sermaye girişlerini zayıflattığını ifade etti.

FİNANSAL GÖSTERGELERDE DENGELENME

Türk lirası mevduat faizleri 12 Eylül–17 Ekim döneminde 82 baz puan düşerek yüzde 48,5’e geriledi. Aynı dönemde ticari kredi faizleri yüzde 47,9’a, ihtiyaç kredisi faizleri yüzde 62,7’ye indi. Taşıt kredilerinde ise 570 baz puanlık düşüşle faiz oranı yüzde 36,3 oldu.

TCMB verilerine göre, brüt uluslararası rezervler 20,6 milyar dolar artışla 198,4 milyar dolara yükseldi. Türkiye’nin kredi risk primi (CDS) ise 267 baz puan seviyesinde yatay seyrini sürdürdü.

TALEP VE ÜRETİMDE YAVAŞLAMA

Perakende satışlar ve ticaret hacmindeki veriler, üçüncü çeyrekte iç talebin ılımlı bir seyir izlediğini ortaya koydu. Beyaz eşya ve otomobil satışlarında düşüş gözlenirken, hizmet üretim endeksi sınırlı artış gösterdi.

Sanayi üretimi ağustos ayında aylık bazda yüzde 0,4 artarken, çeyreklik bazda yatay bir seyir izledi. İnşaat üretim endeksi üçüncü çeyrekte yüzde 5,1 artış kaydetti. İstihdam 32,8 milyon kişiyle artış trendini sürdürürken, işsizlik oranı yüzde 8,3’e geriledi.

CARİ DENGEDE FAZLA, ALTINDA AÇIK

Ağustos ayında cari işlemler dengesi 5,5 milyar dolar fazla verirken, 12 aylık birikimli cari açık 18,3 milyar dolara düştü. Ancak eylül ayında ithalatın artmasıyla dış ticaret açığının yeniden yükseldiği kaydedildi. Özellikle altın ithalatının 12 aylık bazda 21,7 milyar dolara ulaşması, cari açığın ana belirleyicisi oldu.

ENFLASYON GELİŞMELERİ: GIDA VE HİZMET SEKTÖRÜ ÖN PLANDA

Eylül ayında tüketici fiyatları yüzde 3,23 arttı; yıllık enflasyon yüzde 33,29’a yükseldi. Enflasyondaki artışın temel nedeni, gıda ve alkolsüz içecek fiyatlarındaki sert yükseliş olarak açıklandı.

Kuraklık, tarımsal ürün alım fiyatlarındaki artış ve arz yönlü sıkıntılar, gıda enflasyonunu besledi. Sebze, beyaz et, yumurta, pirinç, bakliyat ve kuruyemiş fiyatları yükselirken; işlenmiş gıdada yağ, süt ürünleri, kahve ve çay kalemleri öne çıktı.

Hizmet grubunda ise okula dönüş dönemi fiyat artışlarını tetikledi. Eğitim ve ulaştırma hizmetlerinde güçlü fiyat artışları yaşanırken, kira enflasyonu kontrat yenileme oranlarındaki yavaşlamayla geriledi.

KİRA ENFLASYONUNDA GERİLEME BEKLENTİSİ

Merkez Bankası, ekim ayında kira artışlarının mevsimsel olarak düşeceğini öngördü. Yeni kira sözleşmelerindeki artış oranlarının TÜFE ortalamasının altında kalması, fiyat baskısının azalacağına işaret etti. Ancak deprem ve kentsel dönüşüm kaynaklı arz sıkıntılarının kira enflasyonunu yüksek tutabileceği uyarısında bulunuldu.

PİYASA BEKLENTİLERİ VE DEZENFLASYON

Ekim ayı Piyasa Katılımcıları Anketi’ne göre 2025 yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 31,8’e, 2026 sonu beklentisi ise yüzde 22,1’e çıktı. Beş yıllık beklentinin yüzde 11,4’e yükselmesi, dezenflasyon sürecine dair güvenin zayıfladığına işaret etti.

TCMB, gıda fiyatlarındaki olumsuz seyrin hız kesmesine rağmen sürdüğünü, işlenmiş ve işlenmemiş gıda kalemlerinin fiyatlama davranışları üzerinde etkili olduğunu bildirdi.

PARA POLİTİKASI DURUŞU: VERİ ODAKLI VE İHTİYATLI

TCMB, politika faizinin 100 baz puan indirilerek yüzde 39,5’e çekilmesine karar verdi. Banka, “Fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası sürecektir” diyerek, gerekli görülmesi halinde para politikasını yeniden sıkılaştırma mesajı verdi.

Kredi ve mevduat piyasalarındaki olası dengesizliklerin, makroihtiyati tedbirlerle destekleneceği belirtildi. TCMB, kararların veri odaklı, öngörülebilir ve şeffaf biçimde alınacağını vurguladı.