Avrupa kışa düşük doğal gaz stokuyla yaklaşıyor
Avrupa'da doğal gaz depolarının doluluk oranı kış öncesinde son 15 yılın en düşük seviyelerinde seyrediyor. GIE'nin 8 Eylül verilerine göre AB depoları yüzde 67,12 dolu. Avrupa'nın en büyük depolama kapasitesine sahip Almanya'da ise oran yüzde 54,75 seviyesinde. Orta Doğu'daki çatışmaların LNG ticaretini aksatması ve yüksek fiyatların depolama teşvikini azaltması, kış öncesinde stokların yeterliliğine ilişkin tartışmaları artırıyor.
Avrupa, 2026-2027 kışına geçmiş yıllara kıyasla daha düşük doğal gaz stoklarıyla hazırlanıyor.
EKOTÜRK, Avrupa'nın kış öncesindeki doğal gaz tablosunu güncel depolama verileri, tarihsel karşılaştırmalar ve LNG arzındaki gelişmeler üzerinden derledi.
Gas Infrastructure Europe (GIE) bünyesindeki AGSI+ platformunun 8 Eylül verilerine göre Avrupa Birliği'ndeki doğal gaz depolarında 759,5 teravatsaat (TWh) gaz bulunuyor. Depoların toplam doluluk oranı yüzde 67,12 seviyesinde.
Son yayınlanan analizler Avrupa'daki stok seviyesinin yılın bu dönemi için 15 yılın en düşük seviyesinde olduğunu ortaya koyuyor.
Ülkeler arasında ise önemli farklılıklar bulunuyor. GIE'nin 8 Eylül verilerine göre depolar Almanya'da yüzde 54,75, Hollanda'da yüzde 50,39, Fransa'da yüzde 74,26 ve İtalya'da yüzde 84,01 dolu. Polonya'da doluluk yüzde 96,52 ile çok daha yüksek seviyede bulunuyor.
Almanya neden kritik?
Avrupa'daki gelişmeler açısından özellikle Almanya yakından izleniyor. Ülke, yaklaşık 247,5 TWh'lik teknik kapasitesiyle AB'nin en büyük doğal gaz depolama kapasitesine sahip.
Almanya'daki depolar 1 Eylül itibarıyla yüzde 53 doluydu. Alman enerji depolama sektörü kuruluşu INES'e göre bu, 15 yıllık kayıt döneminde eylül başında görülen en düşük seviye. Almanya için “geçen yıl aynı dönemde yaklaşık yüzde 71, yani yaklaşık 20 puan daha yüksekti.
GIE'nin son verileri doluluğun 8 Eylül'de yüzde 54,75'e yükseldiğini gösterse de Almanya kışa hazırlık açısından kritik seviyelerde kalmaya devam ediyor.
INES'in hesaplamasına göre mevcut teknik koşullarda Almanya'nın depolarını 1 Kasım'a kadar yaklaşık yüzde 77'ye çıkarması hâlâ mümkün. Ancak bunun gerçekleşebilmesi için önümüzdeki iki ayda depolara verilecek gaz miktarının, önceki üç ayın toplamından daha yüksek olması gerekiyor. INES, yüzde 77 seviyesinin normal sıcaklıklardaki bir kışta yeterli olabileceğini ancak aşırı soğuk bir kışta arz açığı riskini ortadan kaldırmayacağını belirtiyor.
Depolar neden yeterince hızlı dolmuyor?
Sorunun önemli nedenlerinden biri Orta Doğu'daki çatışmaların küresel LNG ticaretine etkisi.
Analizlere göre Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların etkisiyle Orta Doğu'dan LNG ihracatı mart-ağustos döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 85'ten fazla geriledi. Kuzey Amerika'daki LNG üretim artışı kaybın bir bölümünü telafi etse de Avrupa ile Asya'nın alternatif LNG kargoları için rekabeti arttı.
Aynı zamanda yükselen doğal gaz fiyatları depolama ekonomisini de bozuyor. Normal koşullarda şirketler yaz aylarında daha ucuz gaz satın alıp depolara aktarırken, kış aylarında bunu piyasaya satıyor. Ancak mevcut yüksek fiyat ortamında gazı depolamak yerine doğrudan piyasada satmak daha cazip hale gelebiliyor. Almanya Ekonomi Bakanlığı da yüksek fiyatların depolama teşvikini azalttığına dikkat çekiyor.
Avrupa'nın gösterge doğal gaz kontratı TTF'nin son haftalarda 75 euro/MWh seviyesinin üzerine çıkması da bu baskıyı artırdı. Fiyatlar bir yıl öncesinin iki katından fazla seviyeye ulaşırken, TTF 2023 başından bu yana en yüksek seviyelerini gördü.
AB'nin hedefi yüzde 90
Avrupa Birliği'nin doğal gaz depoları için resmi hedefi yüzde 90 seviyesinde bulunuyor. Ancak mevcut düzenleme ülkelere bu hedefe ulaşmak için 1 Ekim-1 Aralık arasında iki aylık bir pencere tanıyor. Zorlu piyasa koşulları veya teknik kısıtlar halinde hedeflerden sapılmasına da esneklik sağlanıyor.
Depolar, Avrupa'nın kış aylarındaki doğal gaz tüketiminin yaklaşık yüzde 25-30'unu karşılayabildiği için enerji arz güvenliği açısından önemli bir tampon görevi görüyor.
Buna karşın Avrupa Komisyonu şu aşamada yakın vadeli fiziksel arz sıkıntısı beklemiyor. Komisyon, LNG ithalat kapasitesi ve çeşitlenen tedarik kaynaklarının kış döneminde sisteme esneklik sağlayabileceğini değerlendiriyor.
Alman hükümeti de benzer bir görüş taşıyor. Ekonomi Bakanlığı, kış başlangıcında yüzde 60-70 arasındaki depolama seviyesi ile devam eden ithalatın beklenen kış talebini karşılamaya yeterli olabileceğini belirtiyor. Bununla birlikte hükümet, yüksek fiyatların devam etmesi halinde fiyat ve volatilite riskinin süreceğine dikkat çekiyor.
Böylece Avrupa açısından kış öncesindeki temel risk yalnızca gazın bulunabilirliği değil, ihtiyaç duyulan gazın hangi maliyetle temin edileceği olarak da öne çıkıyor.
