Trump’ın yaptırımları İranlı petrol tüccarlarına yaradı: İran petrolü savaşla birlikte prim yaptı

ABD’nin İran’a yönelik yaptırım politikasında yaşanan yön değişimi, küresel enerji piyasalarında beklenmedik sonuçlar doğurdu. Özellikle savaşın gölgesinde şekillenen yeni dengeler, yaptırım listesinde yer alan bazı İranlı petrol aktörlerinin kazançlarını artırmasına zemin hazırladı.

ABD YAPTIRIM POLİTİKASINDAKİ DEĞİŞİM DİKKAT ÇEKTİ

ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin yaptırım uygulamalarında attığı adımlar, İran bağlantılı petrol ticaret ağlarına geçici bir hareket alanı sağladı. ABD Adalet Bakanlığı’nın İranlı iş insanı Hossein Shamkhani ile bağlantılı ağlara yönelik finansal hamlesinin hemen ardından, Hazine Bakanlığı’nın getirdiği geçici muafiyet dikkat çekti.

Bu muafiyet sayesinde, belirli bir tarihe kadar yüklenmiş petrol taşıyan İran bağlantılı tankerlerin satış ve sevkiyat faaliyetlerine devam edebilmesinin önü açıldı.

HÜRMÜZ BOĞAZI KRİTİK ROL OYNADI

Strait of Hormuz üzerindeki kontrol, İran’a bağlı tankerlerin hareket kabiliyetini korurken, diğer üretici ülkelerin sevkiyatını ciddi şekilde sınırladı.
Bu durum küresel arzda daralma yaratırken, petrol fiyatlarının hızla yükselmesine neden oldu.

Savaş öncesinde indirimli fiyatlarla alıcı bulan İran petrolü, mevcut koşullarda Brent petrolüne yakın hatta zaman zaman daha yüksek fiyatlarla işlem görmeye başladı.

PETROL FİYATLARINDA SERT YÜKSELİŞ

Küresel petrol fiyatları savaşın başlamasından bu yana %50’den fazla artarak varil başına yaklaşık 110 dolar seviyesine ulaştı.
Bu yükseliş, hem enerji piyasalarında dalgalanmayı artırdı hem de yaptırım altındaki ticaret ağlarına beklenmedik kazanç kapıları açtı.

Uzmanlara göre, geçici yaptırım esnekliği ve arz sıkışıklığı birleşince, İran bağlantılı aracıların elde ettiği gelir yüz milyonlarca doları bulabilecek seviyelere çıktı.

GÖLGE FİLO VE TİCARET AĞLARI DEVREDE

İran’ın petrol ticaretinde uzun süredir kullandığı “gölge filo” olarak adlandırılan tanker ağı, savaş sürecinde yeniden aktif rol üstlendi.
Verilere göre, Shamkhani ile bağlantılı çok sayıda tanker Strait of Hormuz çevresinde hareket ederken, bazı gemilerin Malezya açıkları ve Umman kıyılarında beklediği tespit edildi.

Bu yapı sayesinde İran petrolü, hem depolama hem de transfer süreçlerinde esnek bir şekilde küresel piyasalara ulaştırılabiliyor.

SİYASİ ELİTLER VE TİCARETİN KESİŞİMİ

Söz konusu ticaret ağlarının yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda siyasi bağlantılarla da şekillendiği ifade ediliyor. İran’ın üst düzey isimleriyle ilişkili bazı ticaret gruplarının bu süreçten önemli ölçüde fayda sağladığı belirtiliyor.

Uzmanlar, yaptırımların zamanla bağımsız aktörleri piyasadan dışladığını ve ticaretin daha çok siyasi elitlerin kontrolüne geçtiğini vurguluyor.

ABD İÇİN ZOR DENGE

Washington yönetimi bir yandan İran üzerindeki baskıyı sürdürmeye çalışırken, diğer yandan artan petrol fiyatlarının küresel ekonomi üzerindeki etkilerini sınırlamak zorunda kalıyor.
Bu durum, yaptırım politikalarında zaman zaman esneklik sağlanmasına neden oluyor.

Ancak bu yaklaşım, daha önce hedef alınan ağların yeniden güç kazanmasına yol açarak yeni bir tartışmayı da beraberinde getiriyor.