İsrail sandık başında: Netanyahu'nun siyasi geleceğini belirleyecek seçim başladı

İsrail'de 27 Ekim Salı günü gerçekleştirilen genel seçim, Gazze, Lübnan ve İran'la yaşanan çatışmaların ardından ülkenin siyasi gündemini yeniden şekillendiriyor. Güvenlik politikaları, ekonomik yaptırım ihtimali ve hükümetin uluslararası ilişkileri seçim kampanyasının başlıca konuları arasında yer aldı.

İsrail seçimlerinde 61 sandalye hesabı

İsrail'de hükümet kurulabilmesi için 120 üyeli parlamentoda en az 61 milletvekilinin desteği gerekiyor. Seçim öncesinde yayımlanan anketler, siyasi bloklar arasında yakın bir yarışa işaret ediyor.

Mevcut tablo, seçim sonrasında koalisyon görüşmelerinin haftalarca sürebileceği ihtimalini gündeme getiriyor. Partilerin anlaşamaması durumunda yeni bir seçime gidilmesi de seçenekler arasında bulunuyor.

Hükümet kurulana kadar Netanyahu'nun geçici başbakan olarak görevini sürdürmesi mümkün olacak.

Netanyahu ve Eisenkot arasında güvenlik politikası tartışması

77 yaşındaki Başbakan Binyamin Netanyahu, seçim kampanyasında son üç yıldaki askeri operasyonların İsrail'in güvenliğini güçlendirdiğini savundu.

Netanyahu liderliğindeki Likud Partisi, İran destekli silahlı gruplara karşı gerçekleştirilen operasyonları hükümetin güvenlik politikalarının sonuçları arasında gösteriyor.

66 yaşındaki eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot ise hükümetin güvenlik ve yönetim anlayışını eleştiriyor. Yashar Partisi lideri Eisenkot, Netanyahu'nun ülkeyi daha fazla siyasi ve diplomatik belirsizlikle karşı karşıya bıraktığını savunuyor.

Muhalefet, hakkında rüşvet suçlamasıyla dava açılmış olan Netanyahu'nun siyasi ortaklıklarını ve Arap toplumuna yönelik politikalarını da eleştiriyor.

Arap seçmenlerin oyları hükümetin geleceğini etkileyebilir

İsrail nüfusunun yaklaşık yüzde 20'sini oluşturan Arap vatandaşların seçimlere katılımı, parlamentodaki sandalye dağılımı açısından önem taşıyor.

Arap seçmenlerin katılım oranının önceki seçimlere göre artabileceği belirtilirken iki Arap partisinin Eisenkot liderliğinde kurulabilecek bir hükümete destek vermeye hazır olduğu ifade ediliyor.

Ancak Eisenkot'un bazı siyasi ortakları, Arap partilerinin desteğine dayanan bir hükümette yer almayacaklarını açıkladı.

Bu durum, seçim sonrasında gerçekleştirilecek koalisyon görüşmelerinde partiler arasındaki anlaşmazlıkların belirleyici olabileceğini gösteriyor.

Gazze savaşı seçim kampanyasının gündeminde

İsrail'de 7 Ekim 2023 tarihinde Hamas tarafından düzenlenen saldırılarda yaklaşık 1.200 kişi hayatını kaybetti, 250 civarında kişi rehin alındı.

Ardından başlayan İsrail'in Gazze'ye yönelik askeri operasyonlarında, Gazze'deki sağlık makamlarının verilerine göre en az 74 bin kişi yaşamını yitirdi. Bölgedeki yerleşim alanları ve altyapı büyük ölçüde yıkıma uğradı.

Netanyahu'nun destekçileri, saldırıların önlenememesinden güvenlik kurumlarını sorumlu tutarken muhalefet hükümetin sorumluluğuna dikkat çekiyor.

Likud Partisi, İsrail ordusunun Gazze'nin yaklaşık üçte ikisini kontrol ettiğini, Hizbullah'ın Güney Lübnan'daki kapasitesinin zayıflatıldığını ve İran'ın nükleer ve füze altyapısına zarar verildiğini savunuyor.

İran ile gerilim seçimde öne çıktı

İran'la yaşanan askeri gerilim, seçim kampanyasının dış politika başlıkları arasında yer aldı.

Netanyahu'nun seçim ekibi, pazar günü Tel Aviv'in atom bombasıyla hedef alındığını gösteren yapay zeka ürünü bir görsel yayımladı. Kampanyada İran'ın nükleer silah geliştirdiği iddiası öne çıkarıldı.

ABD Başkanı Donald Trump, Netanyahu'ya iki kez destek açıklamasında bulunarak İran kaynaklı tehditlerin sona erdirilmesi için birlikte çalışmaları gerektiğini ifade etti.

Eisenkot ise Netanyahu'yu korku söylemine dayalı seçim kampanyası yürütmekle suçladı. Sol eğilimli Demokratlar Partisinin lideri Yair Golan da hükümet değişikliği çağrısında bulundu.

Eisenkot, seçim öncesindeki son mitinginde Netanyahu'nun yenilmesi durumunda iktidarı düzenli biçimde devretmeyebileceği endişesini dile getirdi.

Batı Şeria'daki yerleşimci şiddeti tartışılıyor

Batı Şeria'da Filistinlilere yönelik yerleşimci saldırıları da seçim döneminde gündeme geldi.

Muhalefet içinde saldırılara karışan kişilere yönelik yaptırımların artırılmasını isteyen siyasi kesimler bulunuyor.

Bununla birlikte İsrail toplumunda Filistin devletinin kurulmasına yönelik desteğin geçmiş dönemlere göre sınırlı kaldığı belirtiliyor. Yerleşim politikaları ve Filistin meselesi, yeni hükümetin karşılaşacağı dış politika sorunları arasında bulunuyor.

Netanyahu'nun kripto para açıklamasına merkez bankasından itiraz

Seçim kampanyasında İsrail'in ekonomik geleceğine ilişkin tartışmalar da yaşandı.

Netanyahu, uluslararası kamuoyunda İsrail'e yönelik tepkilerin ekonomik yaptırımlara dönüşebileceğini belirterek bu yaptırımların kripto paralar kullanılarak aşılabileceğini öne sürdü.

İsrail Merkez Bankası, kripto paraların ülkeye uygulanabilecek ekonomik yaptırımları aşmak için kullanılabilecek bir araç olmadığını açıkladı.

Merkez bankası, İsrail ekonomisi açısından temel ticaret ortaklarıyla ilişkilerin korunmasının ve yaptırımların ekonomik etkilerinin önlenmesinin önemini vurguladı.

Ekonomistler de dış ticaret bağlantılarının ve uluslararası finansal ilişkilerin korunmasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

İsrail'de sandıklar saat 22.00'de kapanacak

Seçimlerde yüksek katılım beklenirken yurt dışında yaşayan on binlerce İsraillinin oy kullanmak amacıyla ülkeye döndüğü bildirildi.

Sandıkların yerel saatle 22.00'de kapanmasının ardından çıkış anketlerinin açıklanması bekleniyor.

Kesin seçim sonuçlarının ardından hükümetin kurulmasına yönelik görüşmeler başlayacak. Koalisyon müzakerelerinin süresi, partilerin parlamentoda elde edeceği sandalye dağılımına bağlı olacak.