Hürmüz Boğazı’nda “zombi gemi” şüphesi: Hurda tanker geri mi döndü?

Ortadoğu’daki savaş gerilimi enerji yollarını kilitlerken, Hürmüz Boğazı’nda dikkat çeken sıra dışı bir gelişme yaşandı. “Jamal” isimli bir sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankeri olarak tanımlanan geminin, aslında aylar önce hurdaya ayrıldığı belirtilen bir geminin kimliğini kullanarak bölgeden geçtiği iddiası uluslararası denizcilik çevrelerinde alarm yarattı. Gemi trafiğinin neredeyse durma noktasına geldiği bu kritik su yolunda, yeni nesil “gölge ticaret” yöntemlerinin devreye girdiği değerlendiriliyor.

HURDAYA AYRILMIŞ GEMİ GERİ Mİ DÖNDÜ?

Gemi takip sistemlerinden elde edilen verilere göre, “Jamal” adlı LNG tankeri cuma sabahı Hürmüz Boğazı’ndan çıkış yaptı. Ancak sektör kaynakları ve liman raporları, aynı isimdeki geminin geçtiğimiz yıl Ekim ayında Hindistan’daki bir söküm tesisinde karaya oturduğunu ve parçalanma sürecine girdiğini ortaya koyuyor.

Bu çelişki, Hürmüz’den geçen geminin gerçek kimliği konusunda ciddi şüpheler doğurdu.

Uzmanlara göre söz konusu gemi, hurdaya ayrılmış bir tankerin kimlik bilgilerini kullanarak faaliyet gösteren bir “zombi gemi” olabilir. Bu tür gemiler, özellikle yaptırımları delmek ve iz takibini zorlaştırmak için kullanılan yasa dışı denizcilik yöntemleri arasında yer alıyor.

“ZOMBİ GEMİ” KAVRAMI VE YENİ ROTA STRATEJİSİ

Denizcilik literatüründe “zombi gemi” olarak adlandırılan bu tür yapılar, aktif olmayan veya hurdaya çıkarılmış gemilerin kimliklerini kopyalayarak operasyon yürütüyor. Genellikle petrol ticaretinde rastlanan bu yöntem, şimdi LNG taşımacılığı gibi daha sınırlı ve hassas bir alanda da görülmeye başlanmış olabilir.

Bu olay, savaş sürecinde Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yöntemlerinin köklü biçimde değiştiğini gösteren ilk örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.

Enerji ticareti açısından kritik öneme sahip olan LNG gemilerinin bu tür faaliyetlere dahil edilmesi, piyasada güvenlik ve şeffaflık endişelerini artırıyor.

SİNYAL KESİLDİ, “KARANLIK SEYİR” BAŞLADI

Jamal adıyla sinyal veren geminin hareketleri de şüpheleri güçlendirdi. 13 Mart’ta Umman açıklarında görülen gemi, kısa süre sonra izleme sistemlerinden kayboldu. Bu durum denizcilikte “karanlığa gömülmek” olarak adlandırılıyor.

20 Mart’ta Birleşik Arap Emirlikleri kıyılarında yeniden sinyal veren gemi, bu kez net bir varış noktası bildirmedi. En son konum verisi ise İran’ın güneydoğu kıyılarına yakın bir noktadan paylaşıldı.

Uzmanlar, geminin sinyal kesintileri ve rota değişikliklerinin kasıtlı olarak iz takibini zorlaştırmaya yönelik olduğunu düşünüyor.

HÜRMÜZ’DE TRAFİK DURMA NOKTASINDA

İran’ın bölgedeki askeri hamleleri ve artan tehditleri nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi sayısı dramatik şekilde azaldı. Birçok ticari gemi rotasını değiştirirken, geçiş yapabilen sınırlı sayıdaki geminin ise diplomatik onay süreçlerinden geçtiği belirtiliyor.

Türkiye ve Hindistan’ın bazı gemilerinin bölgeden güvenli çıkışı için İran ile temas kurduğu açıklanırken, Japonya bağlantılı gemiler için de benzer bir izin sürecinin gündemde olduğu ifade ediliyor.

LNG TİCARETİNDE YENİ RİSK: GÖLGE FİLO GENİŞLİYOR

Daha önce Venezuela ve yaptırımlı petrol ticaretinde sıkça kullanılan “zombi gemi” yönteminin LNG sektörüne sıçraması, enerji piyasalarında yeni bir risk başlığı oluşturdu. LNG gemilerinin sınırlı sayıda ve yüksek teknolojiye sahip olması, bu tür manipülasyonların daha dikkat çekici hale gelmesine neden oluyor.

Uluslararası veri tabanı Equasis’e göre, Jamal gemisinin yöneticisi olarak Mumbai merkezli Resurgence Ship Management Pvt. şirketi kayıtlı görünüyor. Ancak şirketin konuya ilişkin herhangi bir açıklama yapmaması ve geminin sahibi olduğu belirtilen Liner Shipping Inc.’in iletişim bilgilerinin bulunmaması şüpheleri derinleştiriyor.