Hürmüz Boğazı’ndaki kesinti enerji fiyatlarını sıçrattı

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kesinti, küresel enerji piyasalarında sert fiyat hareketlerine yol açtı.

Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin gerçekleştiği boğazdaki aksama, enerji arzında ciddi daralma endişelerini artırdı.

Piyasalardaki tedirginliği artıran bir diğer gelişme ise Katar’dan geldi. Katar Enerji Bakanı Saad bin Şeride el-Kabi, Körfez ülkelerinin petrol ve gaz üretimini durdurmak zorunda kalabileceğine ilişkin açıklamalar yaptı. Bu açıklama enerji fiyatlarındaki yükselişi hızlandırdı.

Brent petrol son yılların en yüksek seviyesinde

Jeopolitik gerilimin tırmanmasıyla petrol fiyatlarında hızlı yükseliş görüldü.

27 Şubat’ta Brent petrol spot piyasada yüzde 2,8 artışla 73 dolardan, WTI ham petrol ise yüzde 2,6 yükselişle 67,18 dolardan günü tamamladı.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırı başlatmasının ardından piyasalarda biriken risk primi fiyatlara sert şekilde yansıdı.

Brent petrol, 2 Mart’la başlayan haftayı yüzde 16,2 artışla 90,83 dolardan kapatarak Ekim 2023’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Böylece Brent’in fiyatı saldırı öncesine göre yaklaşık yüzde 24,4 yükseldi.

Aynı dönemde WTI tipi ham petrolün varil fiyatı yüzde 24,6 artışla 88,89 dolara çıktı ve yaklaşık 29 ayın zirvesini gördü.

Doğal gaz ve kömür fiyatları da yükseldi

Enerji piyasalarındaki gerilim doğal gaz ve kömür fiyatlarına da yansıdı.

Avrupa’nın en likit doğal gaz ticaret noktası olan Hollanda merkezli TTF’de nisan vadeli kontratlar, 27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,96 avrodan kapanırken, 2 Mart’la başlayan haftayı yüzde 19,9 artışla 53,38 avrodan tamamladı. Böylece doğal gaz fiyatları saldırı öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 70 yükseldi.

Kömür piyasasında da benzer bir hareket görüldü. Asya için referans kabul edilen Newcastle kömür kontratları, ton başına 116,90 dolardan 133,80 dolara çıkarak saldırı öncesine göre yüzde 10’dan fazla değer kazandı.

Petrol akışında büyük kesinti

Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı’ndaki kesinti, Körfez bölgesinde günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrol ve 4,5 milyon varil rafine yakıt akışının durmasına yol açtı.

Küresel günlük petrol tüketiminin yaklaşık beşte birine denk gelen bu arz kaybı, piyasada güçlü bir şok etkisi yarattı.

İhracatın aksaması nedeniyle ham petrolün bir kısmı karadaki depolama tanklarında ve tankerlerde bekletilmeye başlandı.

Depolama kapasitesinin sınırlı olduğu Irak’ın günlük yaklaşık 4,3 milyon varillik üretiminin en az dörtte birini durdurduğu tahmin ediliyor.

Küresel gaz arzında 110 milyar metreküplük risk

Geçen yıl Hürmüz Boğazı’ndan 112 milyar metreküpten fazla LNG ihracatı yapılmıştı. Bu miktar küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sine karşılık geliyor.

Sevkiyatların büyük bölümünün Asya’ya yöneldiği belirtilirken, boğazın kapanmasıyla dünya piyasasının yaklaşık 110 milyar metreküplük doğal gaz arzından mahrum kaldığı değerlendiriliyor.

Öte yandan Avrupa Birliği’nde yer altı doğal gaz depolarındaki doluluk oranı da düşük seviyelerde bulunuyor. Gas Infrastructure Europe verilerine göre AB genelinde depolardaki doluluk oranı yüzde 29,9 seviyesinde seyrediyor.